Araştırma Makalesi

İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği

Sayı: 87 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği

Öz

Bu çalışma, Bozdağlar ve Aydın Dağları’nda Castanea sativa yetişmesine uygun alanların iklim değişikliklerinden nasıl ve ne şekilde etkileneceğini tahmin edebilmek amacıyla hazırlanmıştır. İnceleme alanı, Türkiye’nin batısındaki Ege Bölgesi sınırları içinde kalmaktadır. Doğu – Batı yönünde birbirine paralel olarak uzanan bu dağlık sahada, Türkiye kestane üretiminin 2/3’ü karşılanmaktadır. Çalışma literatür taraması ve veri temini ile başlamıştır. Bu kapsamda ilçe bazlı Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) bitkisel üretim istatistikleri derlenmiş, böylece kestane üretiminin mekânsal dağılışı belirlenmiştir. Sonrasında kestane yetiştiriciliğinin günümüzdeki potansiyel ve gelecekteki olası dağılımının belirlenmesine çalışılmış, bu amaçla MaxEnt versiyon 3.4.4 yazılımı kullanılmıştır. Günümüzdeki potansiyel yetiştiricilik alanlarını belirlemek amacıyla WorldClim veri tabanındaki 1960-1990 referans dönemine ait 19 biyoiklimsel değişken kullanılmıştır. Gelecekteki olası yayılış alanlarını belirlemek için ise yine WorldClim veri tabanında CCSM4 küresel dolaşım modeli tercih edilmiştir. Bu model kapsamında, iki farklı Temsili Konsantrasyon Rotası (RCP) ve iki ayrı projeksiyon dönemi (RCP4.5 ve RCP8.5) dikkate alınarak modeller oluşturulmuştur. Böylece 2050 ve 2070 yıllarına ait biyoiklim değişkenleri analiz edilmiştir. Günümüz ve gelecekteki projeksiyon modelleri, kestanenin üretim istatistikleri ve arazi gözlemleri dikkate alınarak 4 sınıfa ayrılıp haritalanmıştır. Buna göre günümüzdeki potansiyel uygunluk alanları, mevcut üretim istatistikleri ile de büyük ölçüde örtüşmüştür. Geleceğe yönelik projeksiyonlar, iklim değişikliğinin kestane yetiştiriciliği için uygun alanları önemli ölçüde daraltacağını, hatta gerekli önlemlerin alınmaması durumunda da tamamen ortadan kalkabileceğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Balıkesir Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kurul iznine gerek yoktur.

Teşekkür

Sayın Editör ve Hakemlere katkılarından dolayı teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

  1. Aktaş, G. (2019). Aydın ili Nazilli ilçesi Oyukbaba Dağı’ndaki kestane (castanea sativa) topluluklarının ekolojisi ve ekonomik önemi (Tez No. 545273) [Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
  2. Ali, S., Makanda, T. A., Umair, M., & Ni, J. (2023). MaxEnt model strategies to studying current and future potential land suitability dynamics of wheat, soybean and rice cultivation under climatic change scenarios in East Asia. Plos one, 18(12), 1-24. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0296182
  3. Álvarez-Álvarez, P., Aviñoa-Arias, A., Díaz-Varela, E., López-Bao, J. V. & Pérez-Girón, J. C. (2025). Impact of climate change over distribution and potential range of chestnut in the Iberian Peninsula. Front. For. Glob. Change, 8, 1-14. https://doi.org/10.3389/ffgc.2025.1561027
  4. Atalay, Dutucu, A. (2023). Anadolu Kestanesi’nin (Castanea sativa) Anadolu’daki günümüz ve gelecek (2100) olası dağılışının modellenmesi. Journal of Human Sciences, 20(4), 446-460. https://doi.org/10.14687/jhs.v20i4.6405
  5. Atalay, İ. (1994). Türkiye vejetasyon coğrafyası, Ege Üniversitesi Basımevi.
  6. Atalay, İ. (2008). Ekosistem ekolojisi ve coğrafyası, Çevre ve Orman Bakanlığı.
  7. Atasoy, E. & Altıngöz, Y. (2011). Dünya ve Türkiye’de kestanenin önemi ve üretimi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Dergisi, 1(22), 1-13.
  8. Beridze, B., Sekiewicz, K., Walas, L., Thomas, P. A., Danelia, I., Fazaliyev, V., Kvartskhava, G., Sos, J., & Dering, M. (2023). Biodiversity protection against anthropogenic climate change: Conservation prioritization of Castanea sativa in the South Caucasus based on genetic and ecological metrics. Ecology and Evolution. 13(5), 1-19. https://doi.org/10.1002/ece3.10068

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Coğrafyada Ekoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

7 Nisan 2025

Kabul Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 87

Kaynak Göster

APA
Soykan, A., Özdel, M. M., Cürebal, İ., & Durak, M. (2025). İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğrafya Dergisi, 87, 125-134. https://doi.org/10.17211/tcd.1671105
AMA
1.Soykan A, Özdel MM, Cürebal İ, Durak M. İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğ. Derg. 2025;(87):125-134. doi:10.17211/tcd.1671105
Chicago
Soykan, Abdullah, Muhammed Mustafa Özdel, İsa Cürebal, ve Melike Durak. 2025. “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 87: 125-34. https://doi.org/10.17211/tcd.1671105.
EndNote
Soykan A, Özdel MM, Cürebal İ, Durak M (01 Haziran 2025) İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğrafya Dergisi 87 125–134.
IEEE
[1]A. Soykan, M. M. Özdel, İ. Cürebal, ve M. Durak, “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği”, Türk Coğ. Derg., sy 87, ss. 125–134, Haz. 2025, doi: 10.17211/tcd.1671105.
ISNAD
Soykan, Abdullah - Özdel, Muhammed Mustafa - Cürebal, İsa - Durak, Melike. “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği”. Türk Coğrafya Dergisi. 87 (01 Haziran 2025): 125-134. https://doi.org/10.17211/tcd.1671105.
JAMA
1.Soykan A, Özdel MM, Cürebal İ, Durak M. İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğ. Derg. 2025;:125–134.
MLA
Soykan, Abdullah, vd. “İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği”. Türk Coğrafya Dergisi, sy 87, Haziran 2025, ss. 125-34, doi:10.17211/tcd.1671105.
Vancouver
1.Abdullah Soykan, Muhammed Mustafa Özdel, İsa Cürebal, Melike Durak. İklim Değişikliğinin Anadolu Kestanesinin (Castanea sativa Mill.) Potansiyel Yayılış Alanlarına Olası Etkileri: Bozdağlar ve Aydın Dağları Örneği. Türk Coğ. Derg. 01 Haziran 2025;(87):125-34. doi:10.17211/tcd.1671105

Yayıncı: Türk Coğrafya Kurumu