Research Article

Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye)

Number: 88 December 29, 2025
TR EN

Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye)

Abstract

Mogan Gölü, Ankara kent merkezinin güneyinde Gölbaşı ilçesi sınırları içerisinde yer alan, 6.5 km2 alan kaplayan bir alüvyal set gölüdür. Son yıllarda gölde ortaya çıkan ve gözle görülür seviyelere ulaşan ekolojik bozulmalar nedeniyle 2017 – 2022 yılları arasında göl tabanında sediment tarama işlemi gerçekleştirilerek ekolojik bozulmaya uğramış sediment tabakası 50 cm kazınıp gölden çıkarılmıştır. Bu araştırma sediment kazıma işlemi yapılan ve yapılmayan bölgedeki ekolojik risk seviyesini karşılaştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında gölün farklı noktalarından 25 adet yüzey sedimenti alınmış, PTE konsantrasyonu, toplam organik karbon ve klorofil bozunma ürünleri analizleri gerçekleştirilmiştir. Ekolojik risk seviyesini ve antropojenik etkileri analiz etmek amacıyla zenginleşme faktörü, jeoakümülasyon indeksi, ekolojik risk faktörü ve potansiyel ekolojik risk faktörü hesaplamaları yapılmıştır. Analiz sonuçları mekânsal ve istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. PTE konsantrasyonu ortalama değerlere göre ppm olarak şu şekilde sıralanmıştır: Fe (21300) > Al (19900) > P (630) > Mn (513) > Ni (95) > Cr (62) > Zn (51) > Cu (27) > As (15) > Pb (14) > Mo (1.82) > Cd (0.12) > Hg (0.050). Antropojenik etki değerlendirmesi analizlerinde ortalama verilere göre Pb, Ni, Cu, Cr, Mo, Cd, Fe orta derecede zenginleşmiştir. Noktasal girdiler P ve Hg için orta derecede zenginleşmeye neden olmuştur. Ekolojik risk analizi Mogan Gölü’nde Cd ve Hg kaynaklı, orta derecede potansiyel ekolojik risk bulunduğunu göstermiştir. Çalışmada; gölde yerleşme, tarım ve endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan kirlilik yükünün arttığı, bunun da ötrofikasyonu hızlandırarak ekosistemi tehdit ettiği belirlenmiştir. Sediment tarama sonrası PTE konsantrasyonu ve ekolojik risk düzeylerinde azalma görülse de değerlerin hâlâ risk oluşturduğu, bu nedenle kentsel, endüstriyel ve tarımsal kaynaklı baskıların sıkı biçimde denetlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Keywords

Supporting Institution

BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ

Project Number

2020-006

References

  1. Ali, M. M., Ali, M. L., Bhuyan, M., Islam, M., Rahman, M. S., Alam, M., Das, M., Mustary, S. & Islam, N. (2022). Spatiotemporal variation and toxicity of trace metals in commercially important fish of the tidal Pasur River in Bangladesh. Environmental Science and Pollution Research, 29(26), 40131-40145. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/s11356-022-18821y
  2. Amankwaa, G., Yin, X., Zhang, L., Huang, W., Cao, Y., Ni, X., & Gyimah, E. (2021). Spatial distribution and eco-environmental risk assessment of heavy metals in surface sediments from a crater lake (Bosomtwe/Bosumtwi), Environmental Science and Pollution Research, (28), 19367–19380, https://doi.org/10.1007/s11356-020-12112-0
  3. Aykır, D., Fural, Ş., Kükrer, S., & Mutlu, E.Y. (2023). Elements based ecological and human health risks assessment in a lagoon in a densely populated basin, Oceanological and Hydrobiological, 52(1), https://doi.org/10.26881/oahs-2023.1.01
  4. Barcelona Convention. (1976). Convention for the Protection of the Mediterranean Sea against Pollution. UNEP/MAP.
  5. Benzer, S., Arslan, H., Uzal, N., Gül, A., & Yılmaz, M. (2013). Concentrations of metals in water, sediment and tissues of Cyprinus carpio L., 1758 from Mogan Lake (Turkey). Iranian Journal of Fisheries Sciences, 12(1), 45-55.
  6. Binici, A. & Pulatsü S. (2022). Ecological risk assessment of heavy metals after dredging in Mogan Lake, Turkey. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 39(3), 197-205. https://doi.org/10.12714/egejfas.39.3.04
  7. Binici, A., Pulatsü, S., & Bursa, N. (2021). Mogan Gölü’nde (Ankara, Türkiye) sediment tarama uygulamalarının sedimentteki ağır metal konsantrasyonları açısından değerlendirilmesi. Çanakkale Onsekiz Mart University Journal of Marine Sciences and Fisheries, 4(2), 159-167. https://doi.org/10.46384/jmsf.987343
  8. Brady, J. P., Ayoko, G. A., Martens, W. N., & Goonetilleke, A. (2015). Development of a hybrid pollution index for heavy metals in marine and estuarine sediments. Environmental Monitoring Assessment, 187(306), 5-14. https://doi.org/10.1007/s10661-015-4563-x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ecology in Geography, Physical Geography, Environmental Problems

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

October 25, 2025

Acceptance Date

December 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 88

APA
Fural, Ş., Aykır, D., Poyraz, M., Kükrer, S., & Cürebal, İ. (2025). Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye). Türk Coğrafya Dergisi, 88, 185-197. https://doi.org/10.17211/tcd.1810776
AMA
1.Fural Ş, Aykır D, Poyraz M, Kükrer S, Cürebal İ. Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye). Turk Geog. Rev. 2025;(88):185-197. doi:10.17211/tcd.1810776
Chicago
Fural, Şakir, Dilek Aykır, Murat Poyraz, Serkan Kükrer, and İsa Cürebal. 2025. “Sediment Tarama Işlemi Yapılan Kentsel Bir Sulak Alanda Potansiyel Toksik Element Kaynaklı Ekolojik Risk Analizi: Mogan Gölü (Türkiye)”. Türk Coğrafya Dergisi, nos. 88: 185-97. https://doi.org/10.17211/tcd.1810776.
EndNote
Fural Ş, Aykır D, Poyraz M, Kükrer S, Cürebal İ (December 1, 2025) Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye). Türk Coğrafya Dergisi 88 185–197.
IEEE
[1]Ş. Fural, D. Aykır, M. Poyraz, S. Kükrer, and İ. Cürebal, “Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye)”, Turk Geog. Rev., no. 88, pp. 185–197, Dec. 2025, doi: 10.17211/tcd.1810776.
ISNAD
Fural, Şakir - Aykır, Dilek - Poyraz, Murat - Kükrer, Serkan - Cürebal, İsa. “Sediment Tarama Işlemi Yapılan Kentsel Bir Sulak Alanda Potansiyel Toksik Element Kaynaklı Ekolojik Risk Analizi: Mogan Gölü (Türkiye)”. Türk Coğrafya Dergisi. 88 (December 1, 2025): 185-197. https://doi.org/10.17211/tcd.1810776.
JAMA
1.Fural Ş, Aykır D, Poyraz M, Kükrer S, Cürebal İ. Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye). Turk Geog. Rev. 2025;:185–197.
MLA
Fural, Şakir, et al. “Sediment Tarama Işlemi Yapılan Kentsel Bir Sulak Alanda Potansiyel Toksik Element Kaynaklı Ekolojik Risk Analizi: Mogan Gölü (Türkiye)”. Türk Coğrafya Dergisi, no. 88, Dec. 2025, pp. 185-97, doi:10.17211/tcd.1810776.
Vancouver
1.Şakir Fural, Dilek Aykır, Murat Poyraz, Serkan Kükrer, İsa Cürebal. Sediment tarama işlemi yapılan kentsel bir sulak alanda potansiyel toksik element kaynaklı ekolojik risk analizi: Mogan Gölü (Türkiye). Turk Geog. Rev. 2025 Dec. 1;(88):185-97. doi:10.17211/tcd.1810776

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society