Research Article

Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler

Number: 88 December 29, 2025
TR EN

Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler

Abstract

Orman yangınları, Akdeniz ekosistemlerinde vejetasyon yapısını, besin döngülerini, erozyon süreçlerini, su kalitesini ve toprakların fiziksel ile kimyasal özelliklerini önemli ölçüde etkileyen doğal bozulma olaylarıdır. Bu çalışma, Antalya ili Serik ilçesi Gebiz yöresinde, yarı kurak Akdeniz iklim koşullarında yer alan kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında, yangından bir yıl sonra üst toprakta (0–5 cm) meydana gelen kimyasal değişimleri incelemeyi amaçlamaktadır. Yangın geçirmiş ve kontrol alanlarından alınan toplam 12 toprak örneğinde toplam azot (TN), fosfor (P), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), potasyum (K), sodyum (Na), demir (Fe), bakır (Cu), çinko (Zn), manganez (Mn), organik karbon (OC), pH, elektriksel iletkenlik (EC) ve kalsiyum karbonat (CaCO₃) analiz edilmiştir. Veriler, dağılım özelliklerine göre eşleştirilmiş örneklem t-testi veya Wilcoxon testiyle değerlendirilmiş; ayrıca yangın kaynaklı zenginleşme faktörü (EFWF) hesaplanmıştır. Bulgular, yangın sonrası Zn (3,45), K (2,83), Ca (2,22), Mn (1,52) ve P (1,17) elementlerinde belirgin artışlar olduğunu göstermiştir. Buna karşın Fe (1,00) ve Cu (1,01) değerleri benzer kalmış, Mg (0,64) ve Na (0,85) azalmıştır. Sonuç olarak, yangından bir yıl sonra dahi toprak kimyasında anlamlı değişimlerin sürdüğü ve bu etkinin yangın sonrası toprak yönetimi ile rehabilitasyon planlamasında dikkate alınması gerektiği belirlenmiştir.

Keywords

Supporting Institution

TÜBİTAK

Project Number

1919B012425183

Ethical Statement

Ethics Committee Approval is not required for this study.

Thanks

This study was supported by the 2209-A Research Projects Support Programme for Undergraduate Students conducted by the Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TÜBİTAK) (Project Code: 1919B012425183). The authors express their gratitude to the Southwest Anatolia Forestry Research Institute and its laboratory staff for their valuable assistance during the laboratory analyses.

References

  1. Abatzoglou, J. T., & Kolden, C. A. (2013). Relationships between climate and macroscale area burned in the western United States. International Journal of Wildland Fire, 22(7), 1003-1020. http://dx.doi.org/10.1071/WF13019
  2. Alcañiz, M., Outeiro, L., Francos, M., Farguell, J., & Úbeda, X. (2016). Long-term dynamics of soil chemical properties after a prescribed fire in a Mediterranean forest (Montgrí Massif, Catalonia, Spain). Science of The Total Environment, 572, 1329-1335. http://dx.doi.org/10.1016/j.scitotenv.2016.01.115
  3. Atalay, İ. (2006). Toprak oluşumu, sınıflandırılması ve coğrafyası. Çevre ve Orman Bakanlığı, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü (AGM).
  4. Atalay, İ. (2014). Türkiye’nin ekolojik bölgeleri. Meta Basım ve Matbaacılık Hizmetleri.
  5. Avcı, M., & Korkmaz, M. (2021). Türkiye’de orman yangını sorunu: Güncel bazı konular üzerine değerlendirmeler. Turkish Journal of Forestry, 22(3), 229-240. https://doi.org/10.18182/tjf.942706
  6. Badía, D., Sánchez, C., Aznar, J. M., & Martí, C. (2015). Post-fire hillslope log debris dams for runoff and erosion mitigation in the semiarid Ebro Basin. Geoderma, 237, 298-307. http://dx.doi.org/10.1016/j.geoderma.2014.09.004
  7. Barbieri, M. (2016). The importance of enrichment factor (EF) and geoaccumulation index (Igeo) to evaluate the soil contamination. Journal of Geology & Geophysics, 5(1), 1-4. http://dx.doi.org/10.4172/2381-8719.1000237
  8. Bento-Gonçalves, A., Vieira, A., Úbeda, X., & Martin, D. (2012). Fire and soils: Key concepts and recent advances. Geoderma, 191, 3-13. http://dx.doi.org/10.1016/j.geoderma.2012.01.004

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Natural Hazards, Soil Geography, Physical Geography

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

November 4, 2025

Acceptance Date

November 25, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 88

APA
Çakmak, S., Çeber, H., Yılmaz, H., & Demir, T. (2025). Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler. Türk Coğrafya Dergisi, 88, 157-170. https://doi.org/10.17211/tcd.1817476
AMA
1.Çakmak S, Çeber H, Yılmaz H, Demir T. Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler. Turk Geog. Rev. 2025;(88):157-170. doi:10.17211/tcd.1817476
Chicago
Çakmak, Seçkin, Hatice Çeber, Hüseyin Yılmaz, and Tuncer Demir. 2025. “Yangın Sonrası Akdeniz Kızılçam (Pinus Brutia Ten.) Ormanlarında Toprak Element Konsantrasyonlarındaki Değişimler”. Türk Coğrafya Dergisi, nos. 88: 157-70. https://doi.org/10.17211/tcd.1817476.
EndNote
Çakmak S, Çeber H, Yılmaz H, Demir T (December 1, 2025) Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler. Türk Coğrafya Dergisi 88 157–170.
IEEE
[1]S. Çakmak, H. Çeber, H. Yılmaz, and T. Demir, “Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler”, Turk Geog. Rev., no. 88, pp. 157–170, Dec. 2025, doi: 10.17211/tcd.1817476.
ISNAD
Çakmak, Seçkin - Çeber, Hatice - Yılmaz, Hüseyin - Demir, Tuncer. “Yangın Sonrası Akdeniz Kızılçam (Pinus Brutia Ten.) Ormanlarında Toprak Element Konsantrasyonlarındaki Değişimler”. Türk Coğrafya Dergisi. 88 (December 1, 2025): 157-170. https://doi.org/10.17211/tcd.1817476.
JAMA
1.Çakmak S, Çeber H, Yılmaz H, Demir T. Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler. Turk Geog. Rev. 2025;:157–170.
MLA
Çakmak, Seçkin, et al. “Yangın Sonrası Akdeniz Kızılçam (Pinus Brutia Ten.) Ormanlarında Toprak Element Konsantrasyonlarındaki Değişimler”. Türk Coğrafya Dergisi, no. 88, Dec. 2025, pp. 157-70, doi:10.17211/tcd.1817476.
Vancouver
1.Seçkin Çakmak, Hatice Çeber, Hüseyin Yılmaz, Tuncer Demir. Yangın sonrası Akdeniz kızılçam (Pinus brutia Ten.) ormanlarında toprak element konsantrasyonlarındaki değişimler. Turk Geog. Rev. 2025 Dec. 1;(88):157-70. doi:10.17211/tcd.1817476

Publisher: Türk Coğrafya Kurumu / Turkish Geographical Society