Sıfır Karbon ayak izi yolunda değerli bir enerji kaynağı olan jeotermal enerji üretimi sırasında meydana gelen insan kaynaklı depremler, yatırımları etkileyen önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Bu çalışmada hidrotermal, volkanik ve geliştirilmiş jeotermal sistemler gibi farklı jeotermal sistemlerde meydana gelen depremler üzerine yürütülmüş çalışmalar detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmada jeotermal elektrik santrallerindeki enjeksiyon, reenjeksiyon, basınç, sıcaklık, debi gibi parametrelerin tetiklenmiş depremleri nasıl etkilediği, bu süreçlerin yönetilmesi için kullanılan trafik ışığı sistemi, gerilme analizleri ve sismik tehlike analizleri gibi dinamik risk yönetim sistemleri üzerine yapılmış çalışmalar derlenerek incelenmiştir. Yapılan incelemelerde dünyanın farklı bölgelerindeki deneyimler ile deprem etkinliğinin sahaya özel izlenmesi, şeffaf veri paylaşımı ve halkın bilinçlendirilmesinin risk yönetiminin birer parçası haline geldiği görülmektedir. Bunun yanısıra tetiklenmiş depremlerin izlenmesi ile sahaya özel derin üç boyutlu P- ve S- hız yapısı kullanılarak Vp/Vs karakterinin ortaya çıkarılabilmesi akışkan göçü ile yeni potansiyel kaynak yerleri için alan daraltma yapılabilmektedir. Ayrıca zamana bağlı dört boyutlu tomografik hesaplamalar ile rezervuarın görüntülenebilmesi, kuyu tükenmesi ve yönetimi açısından bir diğer önemli çıktıdır. Tüm bu analizlerin gerçekleştirilebilmesi için jeotermal sahalarda elektrik üretimi yapan tesislerin geçici ya da kalıcı sismik istasyonlar ile oluşturulmuş Jeoelektrik Sismik Ağlar (JESA) ile izlenmesi yasal düzenlemeler ile standart hale getirilmesi önerilmektedir.
Tetiklenmiş deprem Jeotermal İnsan kaynaklı deprem Jeotermal elektrik santral JeoElektrik Sismik Ağlar (JESA)
Anthropogenic earthquakes during geothermal energy production, a valuable energy source on the path to a zero-carbon footprint, are among the key factors affecting investments. In this study, previous studies conducted on earthquakes occurring in different types of geothermal systems, such as hydrothermal, volcanic and enhanced geothermal systems were comprehensively reviewed and discussed in detail. The study examines how parameters such as injection, reinjection, pressure, temperature, and flow rate in geothermal energy production facilities affect triggered earthquakes, as well as studies on dynamic risk management systems such as traffic light systems, stress analyses, and seismic hazard analyses used to manage these processes. The review indicates that experiences from different regions around the world show that site-specific monitoring of seismic activity, transparent data sharing, and public awareness have become integral components of risk management. In addition, monitoring of triggered earthquakes enables the identification of the deep three-dimensional P- and S-wave velocity structures and the Vp/Vs characteristics of the site, allowing for narrowing down potential areas of new fluid migration and resource accumulation. Furthermore, imaging the reservoir with time-dependent four-dimensional tomographic calculations is another important outcome for well depletion and reservoir management. In order to perform all these analyses, it is recommended that geothermal power plants be monitored through Geoelectrical Seismic Networks (JESA), consisting of temporary or permanent seismic stations, and that such monitoring be standardized and regulated by legal frameworks.
Triggered earthquake Geothermal Anthropogenic earthquake Geothermal power plant Geoelectrical Seismic Networks (JESA)
| Primary Language | Turkish |
|---|---|
| Subjects | Seismology |
| Journal Section | Review |
| Authors | |
| Submission Date | October 25, 2025 |
| Acceptance Date | November 27, 2025 |
| Early Pub Date | April 21, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.46464/tdad.1810693 |
| IZ | https://izlik.org/JA27US93YS |
| Published in Issue | Year 2026 Issue: Advanced Online Publication |
Amaç
Türk Deprem Araştırma Dergisi (TDAD); deprem ve buna bağlı olarak deprem tehlikesini ağırlıklı olarak yerbilimleri mühendislik (jeodezi/harita, jeofizik, jeoloji), inşaat, deniz bilimleri, tsunami, mimarlık, şehir planlama araştırmaları ile belirleyerek afet yönetiminin temel işlevleri olan zarar azaltma, hazırlıklı olma, müdahale ve iyileştirme uygulamalarını geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Hem Türkçe konuşan ve anlayan ülkeler topluluğunda, hem de dünyanın farklı ülkelerinde Türkçe bilen araştırmacılarda, deprem özelinde bir Türkçe bilim terminolojisi gelişimine katkı sağlamak ve ortak bir dil birliği oluşturmak dergimizin temel hedeflerinden biridir.
Kapsam
Deprem odaklı zarar azaltma, hazırlıklı olma, müdahale ve iyileştirme uygulamalarının gelişimine yönelik mühendislik araştırmaları, yeni kavramlar ve teknikler üzerinde duran araştırmalar, yeni yazılım ve uygulama teknolojileri içeren ve eğitim/araştırma noktasında mesleki gelişime katkı sağlayan çalışmalar dergimizin ilgi alanına giren konuları kapsamaktadır.
GELİR KAYNAKLARI
TDAD'ın (yazar ücreti, abonelik, reklam, basım, vb. dahil) herhangi bir gelir kaynağı yoktur ve dergi doğrudan T.C. İçişleri Bakanlığı kurumu olan AFAD’a bağlıdır. Dergi, tüm kurumsal ve organizasyonel desteğini AFAD'dan alır.
REKLAM
TDAD reklam kabul etmemektedir ve reklam türlerini kullanarak reklamların okuyucu/kullanıcı davranışı üzerindeki etkisini ölçen herhangi bir reklam politikasına sahip değildir.
DOĞRUDAN PAZARLAMA
Yayıncı kurum veya dergi ile ilişkili olarak TDAD’ın, dolaylı veya doğrudan herhangi bir pazarlama faaliyeti bulunmamaktadır.
ERİŞİM
TDAD, yazarlar ve kullanıcılar için açık erişimli dergi politikasını kabul eder. Dergi kullanıcıları ve okurları, TDAD'de yayımlanan makalelerin tam metnini okuma, indirme, kopyalama, dağıtma, yazdırma, arama veya bağlantı verme hakkına sahiptir. Bu nedenle, tüm makaleler mümkün olduğunca en geniş kitleye ücretsiz olarak sunulmaktadır. Bu yaklaşım, BOAI ve CC-BY 4.0 ilkeleri ile uyumludur.
Lisans ve lisansüstü derecelerini Gazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü’nde tamamlayan Polat’ın Uluslararası ve ulusal 200’ün üstünde yayını, 122 proje çalışması ve 2000’in üzerinde atıfı bulunmaktadır.
2013 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü'nden mezun oldu. 2016 yılında aynı üniversiteden İç Mimarlık alanında yüksek lisansını, 2020 yılında ise Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nden İç Mimarlık alanında doktorasını tamamladı. Halen Atatürk Üniversitesi İç Mimarlık Bölümü'nde doçent olarak görev yapmaktadır. Araştırma alanları arasında mimarlık tarihi, dini yapılar, iç tasarım, iç mimarlık eğitimi ve yeniden işlevlendirme yer almaktadır.
Selda Coşkuner Aktaş is an associate professor in Family and Consumer Sciences at Hacettepe University, where she has been a faculty member since 2004 in the Faculty of Economics and Administrative Sciences. She earned her BSc, MSc, and PhD in Family and Consumer Sciences from Hacettepe University, completing her degrees in 2004, 2007, and 2013. In addition to her academic journey at Hacettepe, Dr. Coşkuner Aktaş pursued a BSc in Business Management in 2005 and another in Sociology in 2020 from Anadolu University. Her commitment to broadening her expertise took her to North Carolina State University (NCSU), where she served as a visiting scholar from 2011 to 2012 and conducted research from July to September 2015. As a member of the American Sociological Association (ASA), Dr. Coşkuner Aktaş’s research interests encompass a range of topics, including role theory, multiple roles, role balance, family-work balance, and gender roles. Her work continues to contribute significantly to family dynamics and well-being.
1977 Konya doğumlu olan Prof. Dr. Musa Hakan ARSLAN, lisans ve yüksek lisans eğitimini 1998 ve 2000 yıllarında İTÜ İnşaat Mühendisliği bölümü ve İTÜ FBE İnşaat ABD'de tamamlamıştır. Arslan, 1998-2003 yılları arasında özel sektörde proje mühendisi olarak çalışmış ve 2003 yılında Selçuk Üniversitesinde akademik hayatına başlamıştır. 2007 yılında Selçuk Üniversitesinde tamamladığı doktorasının ardından 2007-2010 yılları arasında Yardımcı Doçent, 2011-2016 yılları arasında Doçent ve 2016'dan beri de profesör olarak görev yapmaktadır. Arslan'ın 2025 yılı itibari ile 100 üzerinde SCI'da taranan dergilerde makalesi, 4000'e yakın Google Ctiation kayıtlarında atıfı, 5 adet patenti bulunmaktadır. Betonarme yapılar, deprem performansı, güçlendirme yöntemleri, prefabrike yapılar ve yapay zekanın yapı mühendisliğinde uygulamaları başlıklarında çalışmalar yapan Arslan'ın halen 5'i doktora olmak üzere 30'a yakın tamamlanmış lisansüstü danışmanlığı mevcuttur.
Lisans eğitimini Uludağ Üniversitesi İ.İ.B.F.'de tamamlamıştır. Marmara Üniversitesi Bankacılık anabilim dalında yüksek lisans ve doktora yapmıştır. Cumhuriyet Üniversitesi İktisat anabilim dalında da doktorası derecesi bulunmaktadır. Çeşitli bankaların şube ve genel müdürlüklerinde orta kademe yöneticilik yapmıştır. Halen Cumhuriyet Üniversitesi İ.İ.B.F. Finans Bankacılık bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Başlıca çalışma alanları bankacılık, finansal ekonomi, finansal piyasalarda sürdürülebilirlik ve dijitalleşme ile gayrimenkul finansmanı şeklinde sıralanabilir.
OPEN ACCESS AND CC LICENSE