KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI

Haldun Özkan

KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI

Abstract

Çeşmeler su mimarisinin en yaygın örnekleri olmalarının ötesinde, her dönemde Türk şehirlerinin en önemli öğeleri arasındadırlar. Osmanlı medeniyeti, mimarlık tarihinde su yapılarına önem veren toplumların başında gelir. Temizlik ve içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan çeşmeler, bir Osmanlı şehri olan Erzurum’un mimari dokusunda derin izler bırakmıştır. Erzurum’da otuz yedi tane kitabeli çeşme bulunmaktadır. Kitabeli çeşmelerin tümü Osmanlı dönemine ait olup, genellikle XVIIXIX. yüzyıl yapılarıdır. Erzurum Çeşme kitabelerinde genellikle “Sahib-ül hayrat vel-hasenat” hayır sahibi ibaresi ile başlanılmıştır. Çeşmeyi yaptıranların isimleri yazılarak dua ile anılmışlardır. Kitabeler Osmanlıca ve Arapça yazılmış, bazı kitabelerde Farsça ibareler de kullanılmıştır. Bazı çeşme kitabelerinde tarih “Ebced hesabı” ile yazılmıştır. Kitabeler genellikle mermer üzerine “Sülüs” ve “Talik” hatla yazılmışlardır. Çeşmeler de birer vakıf eseri olarak yapılmışlardır. Erzurum’un ve hatta Anadolu’nun en önemli çeşmelerinden biri Hacı Mehmed Ağa çeşmesidir. Üzerinde Vakfiye özeti bulunan tek çeşme örneğidir. Çeşmeler, kendileri küçük ancak hizmetleri son derece büyük yapılardır.

Keywords

Çeşme,kitabe,Erzurum,Osmanlı

References

AYTÖRE, A., “Türklerde Su Mimarisi”, I. Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi Tebliğler, Ankara, 1962, s. 45- 49.
BAYBURTLUOĞLU, Z.-ÖZKARCI,M., “Erzurum’da Az Bilinen Bir Köşk ve Namazgâhı”, Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Bilimleri Araştırma Dergisi, S.20, Erzurum, 1992, s.257-292
C. E. ARSEVEN, “Çeşme” Mad., Sanat Ansiklopedisi, C. I, İstanbul, 1983. DENKTAŞ M., Kayseri Çeşmeleri,Kayseri,1987.
EYİCE, S., “İstanbul” Mad., İslam Ansiklopedisi, C. V-II, İstanbul, 1968.
KONYALI, İ.H., Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi, İstanbul,1960
ÖDEKAN, A., “Çeşmeler” Mad. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 2, İstanbul, 1994.
ÖDEKAN, A., “Kentiçi Çeşme Tasarımında Tipolojik Çözümleme”, Semavi Eyice’ye Armağan, İstanbul Yazıları, İstanbul, 1992, s. 281-297.
ÖNGE, Y., Türk Mimarisinde Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerinde Su Yapıları, Ankara, 1997.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Haldun Özkan

Publication Date

May 31, 2018

Submission Date

March 21, 2017

Acceptance Date

April 24, 2018

Published in Issue

Year 2018 Number: 45

IZ

https://izlik.org/JA97XC42TJ

Cite

RIS / Bibtex

APA

Özkan, H. (2018). KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil Ve Edebiyat Dergisi, 45, 345-370. https://izlik.org/JA97XC42TJ

AMA

1.Özkan H. KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 2018;(45):345-370. https://izlik.org/JA97XC42TJ

Chicago

Özkan, Haldun. 2018. “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”. Türk Dünyası Dil Ve Edebiyat Dergisi, nos. 45: 345-70. https://izlik.org/JA97XC42TJ.

EndNote

Özkan H (May 1, 2018) KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 45 345–370.

IEEE

[1]H. Özkan, “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, no. 45, pp. 345–370, May 2018, [Online]. Available: https://izlik.org/JA97XC42TJ

ISNAD

Özkan, Haldun. “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 45 (May 1, 2018): 345-370. https://izlik.org/JA97XC42TJ.

JAMA

1.Özkan H. KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 2018;:345–370.

MLA

Özkan, Haldun. “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”. Türk Dünyası Dil Ve Edebiyat Dergisi, no. 45, May 2018, pp. 345-70, https://izlik.org/JA97XC42TJ.

Vancouver

1.Haldun Özkan. KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi [Internet]. 2018 May 1;(45):345-70. Available from: https://izlik.org/JA97XC42TJ