Araştırma Makalesi

KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI

Sayı: 45 31 Mayıs 2018
Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi Kapak
Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi
PDF İndir

KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI

Öz

Çeşmeler su mimarisinin en yaygın örnekleri olmalarının ötesinde, her dönemde Türk şehirlerinin en önemli öğeleri arasındadırlar. Osmanlı medeniyeti, mimarlık tarihinde su yapılarına önem veren toplumların başında gelir. Temizlik ve içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan çeşmeler, bir Osmanlı şehri olan Erzurum’un mimari dokusunda derin izler bırakmıştır. Erzurum’da otuz yedi tane kitabeli çeşme bulunmaktadır. Kitabeli çeşmelerin tümü Osmanlı dönemine ait olup, genellikle XVIIXIX. yüzyıl yapılarıdır. Erzurum Çeşme kitabelerinde genellikle “Sahib-ül hayrat vel-hasenat” hayır sahibi ibaresi ile başlanılmıştır. Çeşmeyi yaptıranların isimleri yazılarak dua ile anılmışlardır. Kitabeler Osmanlıca ve Arapça yazılmış, bazı kitabelerde Farsça ibareler de kullanılmıştır. Bazı çeşme kitabelerinde tarih “Ebced hesabı” ile yazılmıştır. Kitabeler genellikle mermer üzerine “Sülüs” ve “Talik” hatla yazılmışlardır. Çeşmeler de birer vakıf eseri olarak yapılmışlardır. Erzurum’un ve hatta Anadolu’nun en önemli çeşmelerinden biri Hacı Mehmed Ağa çeşmesidir. Üzerinde Vakfiye özeti bulunan tek çeşme örneğidir. Çeşmeler, kendileri küçük ancak hizmetleri son derece büyük yapılardır. 

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. AYTÖRE, A., “Türklerde Su Mimarisi”, I. Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi Tebliğler, Ankara, 1962, s. 45- 49.
  2. BAYBURTLUOĞLU, Z.-ÖZKARCI,M., “Erzurum’da Az Bilinen Bir Köşk ve Namazgâhı”, Fen-Edebiyat Fakültesi Edebiyat Bilimleri Araştırma Dergisi, S.20, Erzurum, 1992, s.257-292
  3. C. E. ARSEVEN, “Çeşme” Mad., Sanat Ansiklopedisi, C. I, İstanbul, 1983. DENKTAŞ M., Kayseri Çeşmeleri,Kayseri,1987.
  4. EYİCE, S., “İstanbul” Mad., İslam Ansiklopedisi, C. V-II, İstanbul, 1968.
  5. KONYALI, İ.H., Abideleri ve Kitabeleri ile Erzurum Tarihi, İstanbul,1960
  6. ÖDEKAN, A., “Çeşmeler” Mad. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 2, İstanbul, 1994.
  7. ÖDEKAN, A., “Kentiçi Çeşme Tasarımında Tipolojik Çözümleme”, Semavi Eyice’ye Armağan, İstanbul Yazıları, İstanbul, 1992, s. 281-297.
  8. ÖNGE, Y., Türk Mimarisinde Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerinde Su Yapıları, Ankara, 1997.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2018

Gönderilme Tarihi

21 Mart 2017

Kabul Tarihi

24 Nisan 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 45

IZ

https://izlik.org/JA97XC42TJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Özkan, H. (2018). KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 45, 345-370. https://izlik.org/JA97XC42TJ
AMA
1.Özkan H. KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 2018;(45):345-370. https://izlik.org/JA97XC42TJ
Chicago
Özkan, Haldun. 2018. “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, sy 45: 345-70. https://izlik.org/JA97XC42TJ.
EndNote
Özkan H (01 Mayıs 2018) KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 45 345–370.
IEEE
[1]H. Özkan, “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, sy 45, ss. 345–370, May. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97XC42TJ
ISNAD
Özkan, Haldun. “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 45 (01 Mayıs 2018): 345-370. https://izlik.org/JA97XC42TJ.
JAMA
1.Özkan H. KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi. 2018;:345–370.
MLA
Özkan, Haldun. “KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI”. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, sy 45, Mayıs 2018, ss. 345-70, https://izlik.org/JA97XC42TJ.
Vancouver
1.Haldun Özkan. KITABELI ERZURUM ÇEŞMELERI. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi [Internet]. 01 Mayıs 2018;(45):345-70. Erişim adresi: https://izlik.org/JA97XC42TJ