Research Article

İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi

Volume: 6 Number: 2 October 28, 2026
TR EN

İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yayımlanan Hayat Bilgisi, İlkokul Türkçe, Sosyal Bilgiler ile İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi öğretim programlarında saygı değerinin yapısını, görünürlüğünü ve program metinlerinde öngörülen pedagojik yansımalarını incelemektir. Yöntem ve Araçlar: Nitel araştırma yaklaşımında yürütülen çalışmada doküman analizi kullanılmıştır. Veri kaynaklarını Hayat Bilgisi, İlkokul Türkçe, Sosyal Bilgiler ile İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi öğretim programları oluşturmuştur. Toplam 60 tema/öğrenme alanı, Erdem-Değer-Eylem Çerçevesinde D14 koduyla tanımlanan saygı değeri ile D14.1, D14.2 ve D14.3 boyutları temel alınarak yönlendirilmiş içerik analiziyle incelenmiştir. Sonuçlar: D14 Saygı kodu 60 analiz biriminin 49’unda (%81,7) belirlenmiştir. Görünürlük İlkokul Türkçe programında %100, İnsan Hakları, Vatandaşlık ve Demokrasi programında %75, Hayat Bilgisi programında %61,1 ve Sosyal Bilgiler programında %50’dir. Bulgular, D14.1’in iletişim ve etkin dinleme, D14.3’ün toplumsal, kültürel ve çevresel bağlamlarda daha belirgin olduğunu; D14.2’nin öz saygı ve kişisel sınırlar açısından daha sınırlı kaldığını göstermiştir. Saygının iş birliği, sosyal farkındalık, sorumluluk, adalet, sevgi ve duyarlılıkla bütünleştirildiği belirlenmiştir. Drama, tartışma, iş birlikli çalışma ve demokratik karar alma öne çıkan pedagojik yollar olmuştur. Sonuç olarak saygı, programlarda disiplinler arası ve çok boyutlu bir çatı değer olarak yapılandırılmıştır. Bulgular program tasarımına ilişkindir; sınıf içi uygulamayı veya öğrencilerin saygı değerini kazanma düzeyini göstermemektedir.

Keywords

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, değerler eğitimi, Saygı

References

  1. Arslan, A. (2025). TYMM Erdem-Değer-Eylem Çerçevesinin İncelenmesi. Temel Eğitim, 7(27), 106-121. https://doi.org/10.52105/temelegitim.1758139
  2. Arslan, A. (2025). TYMM hayat bilgisi dersi öğretim programının birinci sınıf öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. TheJournal of Academic Social Science, 163(162), 202–220. https://doi.org/10.29228/ASOS.80345
  3. Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9–27.
  4. Bilen, M., Demirel, İ. F., Gök, V., & Yavaş, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi’nin Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve Avrupa Sürdürülebilirlik Yeterlilik Çerçevesi (GreenComp) bağlamında incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 54(1), 101–140. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1704675
  5. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  6. Demirbaş, Y. E., & Yorulmaz, B. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının değerler eğitimi açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 23(50), 311–357. https://doi.org/10.34234/ded.1654849
  7. Demirkol, S., & Kurnaz, E. (2024). Sınıf eğitimi alanında değerler eğitimi üzerine yapılmış çalışmalara sistematik bakış. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 43–54. https://doi.org/10.55008/te-ad.1470563
  8. Ergün, A., & Koç, S. (2022). Öğretmenlerin değerler eğitimi uygulamalarına yönelik görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 729–754. https://doi.org/10.17679/inuefd.1033206
  9. Güven, G., & Dere, F. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı’nda değerler ve alan becerileri arasındaki ilişkinin analizi. Millî Eğitim Dergisi, 54(1), 1471–1500. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1705437
  10. Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288. https://doi.org/10.1177/104.973.2305276687
APA
Arslan, A. (2026). İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 331-346. https://doi.org/10.55008/te-ad.2035902
AMA
1.Arslan A. İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi. JREE. 2026;6(2):331-346. doi:10.55008/te-ad.2035902
Chicago
Arslan, Adem. 2026. “İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı Ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 6 (2): 331-46. https://doi.org/10.55008/te-ad.2035902.
EndNote
Arslan A (October 1, 2026) İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 6 2 331–346.
IEEE
[1]A. Arslan, “İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi”, JREE, vol. 6, no. 2, pp. 331–346, Oct. 2026, doi: 10.55008/te-ad.2035902.
ISNAD
Arslan, Adem. “İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı Ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/2 (October 1, 2026): 331-346. https://doi.org/10.55008/te-ad.2035902.
JAMA
1.Arslan A. İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi. JREE. 2026;6:331–346.
MLA
Arslan, Adem. “İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı Ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi”. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, vol. 6, no. 2, Oct. 2026, pp. 331-46, doi:10.55008/te-ad.2035902.
Vancouver
1.Adem Arslan. İlkokul Öğretim Programlarında Saygı Değerinin Yapısı ve Pedagojik Yansımaları: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Üzerine Bir Doküman Analizi. JREE. 2026 Oct. 1;6(2):331-46. doi:10.55008/te-ad.2035902