Research Article

Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi

Volume: 23 Number: 2 August 31, 2025
EN TR

Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin ekrandan okuma kavramına yönelik metaforik algılarını belirlemek ve bu metaforları incelemektir. Bu amaç doğrultusunda “Ortaokul öğrencilerinin ekrandan okumaya ilişkin metaforik algıları nelerdir?” sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 267 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrencilerden ekrandan okumaya ilişkin metaforik anlamlandırmalar oluşturmaları istenmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından hazırlanan metafor belirleme formları aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Metaforlar beş aşamada çözümlenmiştir: (1) Ayıklama aşaması, (2) Kodlama ve metafor belirleme aşaması, (3) Ulam belirleme aşaması, (4) Verilerin bilgisayar ortamına aktarılması ve çözümlenmesi, (5) Geçerlik ve güvenirlik. Belirlenen üç ana ulama göre toplam 205 metafor çeşidi tespit edilmiştir. Öğrencilerin en çok ifade ettiği metaforlar dünya, insan, uzay, yıldızlar, ansiklopedi, dağ, gözlük, kaydıraktan kaymak, güneş, oyun, yağmur, lunapark, araba, arı, dünyanın dönmesi, meteor, roket, rüzgâr, su, trambolin, toprak kayması, uçak imgeleridir. Ayrıca öğrencilerin sınıf düzeyleri ve cinsiyetleri ile metaforların ana ulamlara dağılımı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı saptanmıştır. Öğrencilerin okuma tercihlerine bakıldığında ise katılımcıların yarısından fazlasının ekrandan okumayı tercih ettiği görülmüştür. Öğrencilerin oluşturdukları metaforlarda; eğlence, beğeni, zengin içerik sunma, farklı kullanım imkânları sağlama, hızlı ekran kullanımı, ışık ve renk unsurları gibi noktalara dikkat çektikleri görülmektedir.

Keywords

References

  1. Alshaali, S. & Varshney, U. (2005). On the usability of mobile commerce. International Journal of Mobile Communications, 3(1), 29-37. https://doi.org/10.1504/IJMC.2005.005872
  2. Andriessen, D. & Gubbins, C. (2009). Metaphor analysis as an approach for exploring theoretical concepts: The case of social capital. Organization Studies, 30(8), 845–863. https://doi.org/10.1177/0170840609334952
  3. Baker, R. (2005). The effects of multiple column online text on reading speed, reading comprehension, and satisfaction. (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations and Theses Database. (UMI No. 3189236)
  4. Barreto, N. G. (2006). The electronic text and a new nature of literacy. Colombian Applied Linguistics Journal(8), 203-215. https://doi.org/10.14483/22487085.10512
  5. Ben-Peretz, M., Mendelson, N., & Kron, F. W. (2003). How teachers in different educational context view their roles. Teaching and Teacher Education, 19, 277-290. https://doi.org/10.1016/S0742-051X(02)00100-2
  6. Blatner, A. (2000). Foundations of psychodrama. Springer.
  7. Burke, A. & Rowsell, J. (2008). Screen pedagogy: Challenging perceptions of digital reading practice. Changing English, 15(4), 445-456. https://doi.org/10.1080/13586840802493092
  8. Burnett, C. (2009). Research into literacy and technology in primary classrooms: An exploration of understandings generated by recent studies. Journal of Research in Reading, 32(1), 22-37. https://doi.org/10.1111/j.1467-9817.2008.01379.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish and Social Sciences Education (Diğer)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 29, 2025

Publication Date

August 31, 2025

Submission Date

May 3, 2025

Acceptance Date

June 30, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 23 Number: 2

APA
Aşcı, A. U., İltar, L., & Yeşil, Y. (2025). Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(2), 1185-1212. https://doi.org/10.37217/tebd.1690915
AMA
1.Aşcı AU, İltar L, Yeşil Y. Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;23(2):1185-1212. doi:10.37217/tebd.1690915
Chicago
Aşcı, Ali Umut, Latif İltar, and Yılmaz Yeşil. 2025. “Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 (2): 1185-1212. https://doi.org/10.37217/tebd.1690915.
EndNote
Aşcı AU, İltar L, Yeşil Y (August 1, 2025) Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 2 1185–1212.
IEEE
[1]A. U. Aşcı, L. İltar, and Y. Yeşil, “Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 2, pp. 1185–1212, Aug. 2025, doi: 10.37217/tebd.1690915.
ISNAD
Aşcı, Ali Umut - İltar, Latif - Yeşil, Yılmaz. “Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23/2 (August 1, 2025): 1185-1212. https://doi.org/10.37217/tebd.1690915.
JAMA
1.Aşcı AU, İltar L, Yeşil Y. Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025;23:1185–1212.
MLA
Aşcı, Ali Umut, et al. “Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 23, no. 2, Aug. 2025, pp. 1185-12, doi:10.37217/tebd.1690915.
Vancouver
1.Ali Umut Aşcı, Latif İltar, Yılmaz Yeşil. Ortaokul Öğrencilerinin Ekrandan Okuma Kavramına Yönelik Metaforik Algılarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2025 Aug. 1;23(2):1185-212. doi:10.37217/tebd.1690915

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.