Research Article

Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi

Volume: 24 Number: 1 March 30, 2026
TR EN

Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi

Abstract

Bu araştırmada Üç Bileşenli Üstbiliş Modeli (farkındalık, düzenleme ve değerlendirme) ve Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği kullanılarak ortaokul öğrencilerinin rutin olmayan matematiksel problem çözme sürecindeki bilişsel süreçlerinin doğasının ve üstbilişsel yapılarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Keşifsel nitel araştırma deseni kullanılan bu araştırmanın katılımcılarını altıncı ve sekizinci sınıf düzeylerinden dokuzar öğrenci olmak üzere toplam 18 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri rutin olmayan matematiksel problem çözümünü ve eylem kartları sıralama etkinliğini içeren problem tabanlı klinik görüşme aracılığı ile toplanmıştır. Çalışmada her bir öğrenci ile her görüşmede farklı bir problem kullanılarak üçer görüşme yürütülmüş olup, toplamda 54 görüşme yapılmıştır. Görüşmeler sonunda öğrenciler tarafından yapılandıran kart sıralamaları kartların ait oldukları üstbilişsel fonksiyonlar ve eylemler incelenerek analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları Üç Bileşenli Üstbiliş Modeli’nin geçerli ve Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği’nin ortaokul öğrencileri ile uygulanabilir olduğunu göstermiştir. Altıncı ve sekizinci sınıf öğrencilerinin kart sıralamaları karşılaştırıldığında altıncı sınıf öğrencilerinin daha fazla bilişsel eylem, sekizinci sınıf öğrencilerinin ise daha fazla farkındalık eylemi bildirdiği görülmüştür. Altıncı ve sekizinci sınıf öğrencilerinin bilişsel süreçlerinin doğası ve üstbilişsel yapı sıralamalarında görülen benzerlikler ve farklılıklar yorumlanarak tartışılmıştır.

Keywords

References

  1. Adibnia, A. & Putt, I. J. (1998). Teaching problem solving to year 6 students: A new approach. Mathematics Education Research Journal, 10(3), 42–58. https://doi.org/10.1007/BF03217057
  2. Alarcon, E. A. A. (2018). An exploratory qualitative study of employee perceptions of effective manager coach-employee relationship. (Doktora Tezi). https://about.proquest.com/en/products-services/pqdtglobal/ sayfasından erişilmiştir.
  3. Artz, A. F. & Armour-Thomas, E. (1992). Development of a cognitive-metacognitive framework for protocol analysis of mathematical problem solving in small groups. Cognition and Instruction, 9(2), 137–175. https://doi.org/10.1207/s1532690xci0902_3
  4. Aydın, B., Dinç, E., Sezgin-Memnun, D., & Moyu-Yıldırım, M. (2020). Sekizinci ve dokuzuncu sınıf öğrencilerinin üstbiliş becerileri ile rutin olmayan problemleri çözme başarıları: Kosova ve Türkiye örneği. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 3(2), 154-172. https://doi.org/10.47477/ubed.818879
  5. Bannert, M. & Mengelkamp, C. (2008). Assessment of metacognitive skills by means of instruction to think aloud and reflect when prompted: Does the verbalisation method affect learning? Metacognition and Learning, 3(1), 39–58. https://doi.org/10.1007/s11409-007-9009-6
  6. Beydili, R. (2019). Sekizinci sınıf öğrencilerinin problem çözme sürecinde sergiledikleri üstbilişsel davranışlar. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
  7. Desoete, A. & De Craene, B. (2019). Metacognition and mathematics education: An overview. ZDM-Mathematics Education, 51(4), 565–575. https://doi.org/10.1007/s11858-019-01060-w
  8. Dignath, C. & Buttner, G. (2008). Components of fostering self-regulated learning among students: A meta-analysis on intervention studies at primary and secondary school level. Metacognition and Learning, 3, 231-264. https://doi:10.1007/s11409-008-9029-x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mathematics Education

Journal Section

Research Article

Authors

Fatmanur Akşan Selçuk This is me
Türkiye

Early Pub Date

March 30, 2026

Publication Date

March 30, 2026

Submission Date

July 4, 2025

Acceptance Date

January 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 24 Number: 1

APA
Akşan Selçuk, F., & Barut, B. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(1), 57-91. https://doi.org/10.37217/tebd.1734779
AMA
1.Akşan Selçuk F, Barut B. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24(1):57-91. doi:10.37217/tebd.1734779
Chicago
Akşan Selçuk, Fatmanur, and Betül Barut. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği Ile Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (1): 57-91. https://doi.org/10.37217/tebd.1734779.
EndNote
Akşan Selçuk F, Barut B (April 1, 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 1 57–91.
IEEE
[1]F. Akşan Selçuk and B. Barut, “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 1, pp. 57–91, Apr. 2026, doi: 10.37217/tebd.1734779.
ISNAD
Akşan Selçuk, Fatmanur - Barut, Betül. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği Ile Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/1 (April 1, 2026): 57-91. https://doi.org/10.37217/tebd.1734779.
JAMA
1.Akşan Selçuk F, Barut B. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24:57–91.
MLA
Akşan Selçuk, Fatmanur, and Betül Barut. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği Ile Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 1, Apr. 2026, pp. 57-91, doi:10.37217/tebd.1734779.
Vancouver
1.Fatmanur Akşan Selçuk, Betül Barut. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026 Apr. 1;24(1):57-91. doi:10.37217/tebd.1734779

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.