Araştırma Makalesi

Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi

Cilt: 24 Sayı: 1 30 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırmada Üç Bileşenli Üstbiliş Modeli (farkındalık, düzenleme ve değerlendirme) ve Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği kullanılarak ortaokul öğrencilerinin rutin olmayan matematiksel problem çözme sürecindeki bilişsel süreçlerinin doğasının ve üstbilişsel yapılarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Keşifsel nitel araştırma deseni kullanılan bu araştırmanın katılımcılarını altıncı ve sekizinci sınıf düzeylerinden dokuzar öğrenci olmak üzere toplam 18 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri rutin olmayan matematiksel problem çözümünü ve eylem kartları sıralama etkinliğini içeren problem tabanlı klinik görüşme aracılığı ile toplanmıştır. Çalışmada her bir öğrenci ile her görüşmede farklı bir problem kullanılarak üçer görüşme yürütülmüş olup, toplamda 54 görüşme yapılmıştır. Görüşmeler sonunda öğrenciler tarafından yapılandıran kart sıralamaları kartların ait oldukları üstbilişsel fonksiyonlar ve eylemler incelenerek analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları Üç Bileşenli Üstbiliş Modeli’nin geçerli ve Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği’nin ortaokul öğrencileri ile uygulanabilir olduğunu göstermiştir. Altıncı ve sekizinci sınıf öğrencilerinin kart sıralamaları karşılaştırıldığında altıncı sınıf öğrencilerinin daha fazla bilişsel eylem, sekizinci sınıf öğrencilerinin ise daha fazla farkındalık eylemi bildirdiği görülmüştür. Altıncı ve sekizinci sınıf öğrencilerinin bilişsel süreçlerinin doğası ve üstbilişsel yapı sıralamalarında görülen benzerlikler ve farklılıklar yorumlanarak tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adibnia, A. & Putt, I. J. (1998). Teaching problem solving to year 6 students: A new approach. Mathematics Education Research Journal, 10(3), 42–58. https://doi.org/10.1007/BF03217057
  2. Alarcon, E. A. A. (2018). An exploratory qualitative study of employee perceptions of effective manager coach-employee relationship. (Doktora Tezi). https://about.proquest.com/en/products-services/pqdtglobal/ sayfasından erişilmiştir.
  3. Artz, A. F. & Armour-Thomas, E. (1992). Development of a cognitive-metacognitive framework for protocol analysis of mathematical problem solving in small groups. Cognition and Instruction, 9(2), 137–175. https://doi.org/10.1207/s1532690xci0902_3
  4. Aydın, B., Dinç, E., Sezgin-Memnun, D., & Moyu-Yıldırım, M. (2020). Sekizinci ve dokuzuncu sınıf öğrencilerinin üstbiliş becerileri ile rutin olmayan problemleri çözme başarıları: Kosova ve Türkiye örneği. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 3(2), 154-172. https://doi.org/10.47477/ubed.818879
  5. Bannert, M. & Mengelkamp, C. (2008). Assessment of metacognitive skills by means of instruction to think aloud and reflect when prompted: Does the verbalisation method affect learning? Metacognition and Learning, 3(1), 39–58. https://doi.org/10.1007/s11409-007-9009-6
  6. Beydili, R. (2019). Sekizinci sınıf öğrencilerinin problem çözme sürecinde sergiledikleri üstbilişsel davranışlar. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
  7. Desoete, A. & De Craene, B. (2019). Metacognition and mathematics education: An overview. ZDM-Mathematics Education, 51(4), 565–575. https://doi.org/10.1007/s11858-019-01060-w
  8. Dignath, C. & Buttner, G. (2008). Components of fostering self-regulated learning among students: A meta-analysis on intervention studies at primary and secondary school level. Metacognition and Learning, 3, 231-264. https://doi:10.1007/s11409-008-9029-x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Matematik Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatmanur Akşan Selçuk Bu kişi benim
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

30 Mart 2026

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

4 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

5 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Akşan Selçuk, F., & Barut, B. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(1), 57-91. https://doi.org/10.37217/tebd.1734779
AMA
1.Akşan Selçuk F, Barut B. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. TEBD. 2026;24(1):57-91. doi:10.37217/tebd.1734779
Chicago
Akşan Selçuk, Fatmanur, ve Betül Barut. 2026. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (1): 57-91. https://doi.org/10.37217/tebd.1734779.
EndNote
Akşan Selçuk F, Barut B (01 Nisan 2026) Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 1 57–91.
IEEE
[1]F. Akşan Selçuk ve B. Barut, “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi”, TEBD, c. 24, sy 1, ss. 57–91, Nis. 2026, doi: 10.37217/tebd.1734779.
ISNAD
Akşan Selçuk, Fatmanur - Barut, Betül. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/1 (01 Nisan 2026): 57-91. https://doi.org/10.37217/tebd.1734779.
JAMA
1.Akşan Selçuk F, Barut B. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. TEBD. 2026;24:57–91.
MLA
Akşan Selçuk, Fatmanur, ve Betül Barut. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 1, Nisan 2026, ss. 57-91, doi:10.37217/tebd.1734779.
Vancouver
1.Fatmanur Akşan Selçuk, Betül Barut. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişlerinin Çoklu-Yöntem Görüşme Tekniği ile Değerlendirilmesi. TEBD. 01 Nisan 2026;24(1):57-91. doi:10.37217/tebd.1734779

                                                                                                    Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yayınlanmaktadır.

                                                                                                                                      Creative Commons Lisansı