Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne Yönelik Geliştirilen Beşinci Sınıf Matematik Ders Kitaplarında Muhakeme ve İspat
Abstract
Matematiksel akıl yürütmenin geliştirilmesi, fikirleri gerekçelendirme ve ispat, çağdaş matematik eğitiminde önemli becerilerden sayılmaktadır. Öğretim ve öğrenme süreçlerinde temel birer kaynak olarak ders kitapları bu tür becerilerin geliştirilmesinde kilit bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında oluşturulan öğretim programının bir parçası olarak hazırlanan beşinci sınıf matematik ders kitaplarındaki tüm içeriğin muhakeme, gerekçelendirme ve ispat perspektifinden sistematik olarak incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırma beşinci sınıf düzeyindeki iki kitaptan oluşan matematik ders kitabında muhakemenin nasıl yer aldığını incelemek için nitel bir araştırma yöntemi olarak tasarlanmıştır. Veriler; kitaptaki unsurları, tematik vurguları ile ispat, muhakeme ve gerekçelendirmenin kullanım düzeylerini belirlemeye olanak tanıyan betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, derinliği ve dağılımı konuya göre değişmekle birlikte beşinci sınıf ders kitabında matematiksel muhakeme, gerekçelendirme ve ispatın ders kitabı içeriğinde yer aldığını göstermiştir. Ayrıca beşinci sınıf ders kitabında ispat, bazı temalarda daha fazla yer alırken bazı temalarda sınırlı düzeyde yer almıştır. Çalışma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin öngördüğü matematiksel düşünme vizyonunun hayata geçirilebilmesi için ders kitaplarına doğrudan ispat yapma fırsatları sunan ve akıl yürütmeyi gerektiren görevlerin ele alınma düzeyini ortaya koymaktadır.
Keywords
References
- Alcock, L. & Inglis, M. (2008). Doctoral students’ use of examples in evaluating and proving conjectures. Educational Studies in Mathematics, 69(2), 111-129.
- Balacheff, N. (1988). Aspects of proof in pupils’ practice of school mathematics. D. Pimm (Ed.), Mathematics, teachers and children içinde (s. 216–235). Hodder & Stoughton.
- Bass, H. (2011). Proof in mathematics education: An endangered species? A review of teaching and learning proof across the grades: A K–16 perspective. Journal for Research in Mathematics Education, 42(1), 98–103. https://doi.org/10.5951/jresematheduc.42.1.0098
- Bellens, K., Van Den Noortgate, W., & Van Damme, J. (2020). The informed choice: Mathematics textbook assessment in light of educational freedom, effectiveness, and improvement in primary education. School Effectiveness and School Improvement, 31(2), 192-211. https://doi.org/10.1080/09243453.2019.1642215
- Bergwall, A. & Hemmi, K. (2017). The state of proof in finnish and swedish mathematics textbooks: Capturing differences in approaches to upper-secondary integral calculus. Mathematical Thinking and Learning, 19(1), 1–18. https://doi.org/10.1080/10986065.2017.1258615
- Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
- Bülbül, A. & Urhan, S. (2016). Argümantasyon ve matematiksel kanıt süreçleri arasındaki ilişkiler. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 10(1), 351–373.
- Chazan, D. (1993). High school geometry students’ justification for their views of empirical evidence and mathematical proof. Educational Studies in Mathematics, 24(4), 359–387.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Mathematics Education
Journal Section
Research Article
Authors
Zerrin Toker
*
0000-0001-9660-0403
Türkiye
Oguz Kara
0000-0003-1502-7559
Türkiye
Faruk Genç
0000-0002-7314-5564
Türkiye
Early Pub Date
April 24, 2026
Publication Date
April 29, 2026
Submission Date
July 13, 2025
Acceptance Date
March 16, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 24 Number: 1