Research Article

Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi

Volume: 24 Number: 1 April 29, 2026
EN TR

Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada öğretmen adaylarının eş zamanlı çevrim içi derslerde bilişsel, sosyal ve öğretimsel buradalıklarının ortaya koyulması ve bu bileşenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, 2024-2025 akademik yılları güz döneminde Ankara ilinde bir devlet üniversitesinde çevrim içi eş zamanlı okutulan eğitim bilimleri derslerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu toplam 496 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Nicel veriler Sorgulama Topluluğu Algısı Ölçeği, nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Nicel basamaktan elde edilen bulgulara göre öğrencilerin bilişsel, öğretimsel ve sosyal buradalıkları “yüksek” düzeyde bulunmuştur. Bilişsel ve sosyal buradalık arasında orta düzeyin üzerinde, öğretimsel ve sosyal buradalık arasında orta düzeyde, bilişsel ve öğretimsel buradalık arasında ise orta düzeyin üzerinde pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Nitel basamaktan elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının bilişsel, sosyal ve öğretimsel buradalıklarına ilişkin genel olarak olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçların çevrim içi eğitim tasarımlarına yol göstereceği düşünülmektedir.

Keywords

References

  1. Akyol, Z. & Garrison, A. (2008). The development of a community of inquiry over time in an online course: Understanding the progression and integration of social, cognitive, and teaching presence. Journal of Asynchronous Learning Networks, 12(3-4), 3-22. https://doi.org/10.24059/olj.v12i3-4.1680
  2. Akyol, Z. & Garrison, D. R. (2011). Understanding cogninitive presence in an online and blended community of inquiry: assessing outcomes and processes for deep approaches to learning. British Journal of Educational Technology, 42(2), 233–250. https://doi.org/10.1111/j.1467-8535.2009.01029.x
  3. Anderson, T., Rourke, L., Garrison, D. R., & Archer, W. (2001). Assessing teaching presence in a computer conferencing context. Journal of Asynchronous Learning Networks, 5(2), 1–17. https://doi.org/10.24059/olj.v5i2.1875
  4. Arbaugh, J. B., Cleveland-Innes, M., Diaz, S. R., Garrison, D. R., Ice, P., Richardson, J. C., & Swan, K. P. (2008). Developing a community of inquiry instrument: testing a measure of the community of ınquiry framework using a multi-institutional sample. The Internet and Higher Education, 11(3–4), 133-136. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2008.06.003
  5. Baker, C. (2010). The impact of instructor immediacy and presence for online student affective learning, cognition, and motivation. The Journal of Educators Online, 7(1), 1-30. https://doi.org/10.9743/JEO.2010.1.2
  6. Berry, S. (2019). Teaching to connect: community-building strategies for the virtual classroom. Online Learning, 23(1), 164-183. https://doi.org/10.24059/olj.v23i1.1425
  7. Bozkurt, A. (2013). Açık ve uzaktan öğrenmeye yönelik etkileşimli e-kitap değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
  8. Cleveland-Innes, M., Garrison, D. R., & Vaughan, N. (2018). The community of inquiry theoretical framework: Implications for distance education and beyond. M. G., Moore & W. C. Diehl (Ed.), Handbook of distance education içinde (s. 67-78). Routledge.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Instructional Design, Instructional Technologies, Teacher Education and Professional Development of Educators

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 13, 2026

Publication Date

April 29, 2026

Submission Date

August 26, 2025

Acceptance Date

January 15, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 24 Number: 1

APA
Haymana, B., & Gürlen, E. (2026). Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(1), 622-645. https://doi.org/10.37217/tebd.1772333
AMA
1.Haymana B, Gürlen E. Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24(1):622-645. doi:10.37217/tebd.1772333
Chicago
Haymana, Burcu, and Eda Gürlen. 2026. “Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel Ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (1): 622-45. https://doi.org/10.37217/tebd.1772333.
EndNote
Haymana B, Gürlen E (April 1, 2026) Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 1 622–645.
IEEE
[1]B. Haymana and E. Gürlen, “Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 1, pp. 622–645, Apr. 2026, doi: 10.37217/tebd.1772333.
ISNAD
Haymana, Burcu - Gürlen, Eda. “Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel Ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/1 (April 1, 2026): 622-645. https://doi.org/10.37217/tebd.1772333.
JAMA
1.Haymana B, Gürlen E. Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24:622–645.
MLA
Haymana, Burcu, and Eda Gürlen. “Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel Ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 1, Apr. 2026, pp. 622-45, doi:10.37217/tebd.1772333.
Vancouver
1.Burcu Haymana, Eda Gürlen. Öğretmen Adaylarının Çevrim İçi Eşzamanlı Derslerde Öğretimsel, Bilişsel ve Sosyal Buradalıklarının İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026 Apr. 1;24(1):622-45. doi:10.37217/tebd.1772333

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.