Hikâye Edici Metinler ve Kurgusal Durumlar Yoluyla İlkokul Öğrencilerinin Başkalarına Yardım Etme Nedenlerinin Analizi
Abstract
Bu çalışmanın amacı ilkokul öğrencilerinin hikâye edici metinler ve kurgusal durumlar aracılığıyla başkalarına yardım etme nedenleri ile ilgili görüşlerini incelemektir. Nitel yaklaşımla gerçekleştirilen çalışmanın verileri Ankara ili Altındağ ilçesinde yer alan bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 48 öğrenciden elde edilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Öğrencilerin başkalarına yardım etme gerekçeleri ve bu gerekçelerin sınıf düzeylerine göre nasıl değiştiği, Bar Tal’ın (1982) geliştirdiği altı motivasyon/gerekçelendirme alanı temelinde betimsel olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin yaş düzeyleri arttıkça yardım etme gerekçelerinin farklılaştığını göstermektedir. Üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileri yardım etme gerekçelerini daha çok özgeci, sosyal normlar, evrensel ilkeler temelinde yapılandırırken, birinci ve ikinci sınıf öğrencileri yardım etme davranışını otoriteye uyma, sosyal onay ve karşılıklılık ekseninde gerekçelendirmiştir. Öğrencilerin sınıf düzeyi yükseldikçe yardım etme nedenleri dışsal ve karşılıklılık temelli değerlerden içsel, empati odaklı, özgeci değerlere doğru gelişimsel bir çizgide ilerleme göstermiştir.
Keywords
References
- Bar-Tal, D. (1982). Sequential development of helping behavior: A cognitive-learning approach. Developmental Review, 2(2), 101–124. https://doi.org/10.1016/0273-2297(82)90006-5
- Bar-Tal, D., Raviv, A., & Leiser, T. (1980). The development of altruistic behavior: Empirical evidence. Developmental Psychology, 16(5), 516–524. https://doi.org/10.1037/0012-1649.16.5.516
- Bar-Tal, D., Raviv, A., & Shavit, N. (1981). Motives for helping behavior: Kibbutz and city children in kindergarten and school. Developmental Psychology, 17(6), 766–772. https://doi.org/10.1037/0012-1649.17.6.766
- Bar-Tal, D., Sharabany, R., & Raviv, A. (1982). Cognitive basis for the development of altruistic behavior. V. J. Derlega & J. Grzelak (Ed.), Cooperation and helping behavior: Theories and research içinde (s. 376¬¬–¬394). Academic.
- Batson, C. D. (1991). The altruism question. Toward a social-psychological answer. Lawrence Erlbaum.
- Batson, C. D. (1998). Altruism and prosocial behavior. D. T. Gilbert, S. T. Fiske, & G. Lindzey (Ed.), The handbook of social psychology (4. b.) içinde (s. 282–316). McGraw-Hill.
- Batson, C. D. (2011). Altruism in humans. Oxford University.
- Biglan, A. (2015). The nurture effect: How the science of human behavior can improve our lives and our world. New Harbinger.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Classroom Education
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
August 28, 2026
Publication Date
August 30, 2026
Submission Date
November 17, 2025
Acceptance Date
May 23, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 24 Number: 2