An Analysis of Primary School Students’ Reasons for Helping Others Through Narrative Texts and Fictional Situations

Öz

The aim of this study is to examine the views of primary school students regarding their reasons for helping others through narrative texts and fictional situations. In the study conducted with a qualitative approach, data were collected from 48 students attending a public primary school in the Altındağ district of Ankara. The data were collected through semi-structured interviews. The students’ reasons for helping and how these reasons vary according to grade level were analyzed descriptively based on Bar-Tal’s (1982) six motivation/justification domains. The results show that as students’ age levels increase, their reasons for helping others differ. Third and fourth-grade students structured their reasons for helping mainly on the basis of altruism, social norms, and universal principles, whereas first and second-grade students justified helping behavior in terms of obedience to authority, social approval, and reciprocity. As the grade level increased, the reasons for helping showed a developmental progression from external and reciprocity-based values toward internal, empathy-centered, and altruistic values.

Anahtar Kelimeler

• Helping behaviour
• Moral development
• Primary school

Hikâye Edici Metinler ve Kurgusal Durumlar Yoluyla İlkokul Öğrencilerinin Başkalarına Yardım Etme Nedenlerinin Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı ilkokul öğrencilerinin hikâye edici metinler ve kurgusal durumlar aracılığıyla başkalarına yardım etme nedenleri ile ilgili görüşlerini incelemektir. Nitel yaklaşımla gerçekleştirilen çalışmanın verileri Ankara ili Altındağ ilçesinde yer alan bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 48 öğrenciden elde edilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Öğrencilerin başkalarına yardım etme gerekçeleri ve bu gerekçelerin sınıf düzeylerine göre nasıl değiştiği, Bar Tal’ın (1982) geliştirdiği altı motivasyon/gerekçelendirme alanı temelinde betimsel olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğrencilerin yaş düzeyleri arttıkça yardım etme gerekçelerinin farklılaştığını göstermektedir. Üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencileri yardım etme gerekçelerini daha çok özgeci, sosyal normlar, evrensel ilkeler temelinde yapılandırırken, birinci ve ikinci sınıf öğrencileri yardım etme davranışını otoriteye uyma, sosyal onay ve karşılıklılık ekseninde gerekçelendirmiştir. Öğrencilerin sınıf düzeyi yükseldikçe yardım etme nedenleri dışsal ve karşılıklılık temelli değerlerden içsel, empati odaklı, özgeci değerlere doğru gelişimsel bir çizgide ilerleme göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yardım etme davranışı
• Ahlaki gelişim
• İlkokul

Kaynakça

1. Bar-Tal, D. (1982). Sequential development of helping behavior: A cognitive-learning approach. Developmental Review, 2(2), 101–124. https://doi.org/10.1016/0273-2297(82)90006-5
2. Bar-Tal, D., Raviv, A., & Leiser, T. (1980). The development of altruistic behavior: Empirical evidence. Developmental Psychology, 16(5), 516–524. https://doi.org/10.1037/0012-1649.16.5.516
3. Bar-Tal, D., Raviv, A., & Shavit, N. (1981). Motives for helping behavior: Kibbutz and city children in kindergarten and school. Developmental Psychology, 17(6), 766–772. https://doi.org/10.1037/0012-1649.17.6.766
4. Bar-Tal, D., Sharabany, R., & Raviv, A. (1982). Cognitive basis for the development of altruistic behavior. V. J. Derlega & J. Grzelak (Ed.), Cooperation and helping behavior: Theories and research içinde (s. 376¬¬–¬394). Academic.
5. Batson, C. D. (1991). The altruism question. Toward a social-psychological answer. Lawrence Erlbaum.
6. Batson, C. D. (1998). Altruism and prosocial behavior. D. T. Gilbert, S. T. Fiske, & G. Lindzey (Ed.), The handbook of social psychology (4. b.) içinde (s. 282–316). McGraw-Hill.
7. Batson, C. D. (2011). Altruism in humans. Oxford University.
8. Biglan, A. (2015). The nurture effect: How the science of human behavior can improve our lives and our world. New Harbinger.

9. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem.
10. De Caroli, M. E., Falange, R., & Sagone, E. (2014). Prosocial behavior and moral reasoning in Italian adolescents and young adults. Research in Psychology and Behavioral Sciences, 2(2), 48–53.
11. Eisenberg, N. & Mussen, P. H. (1989). The roots of prosocial behavior in children. Cambridge University.
12. Eisenberg, N., Spinrad, T. L., & Morris, A. S. (2013). Prosocial development. P. D. Zelazo (Ed.), The Oxford handbook of developmental psychology: Vol. 2. Self and other içinde (s. 300–325). Oxford University.
13. Eisenberg N. (1979). Development of children's prosocial moral judgment. Developmental Psychology, 15(2), 128–137. https://doi.org/10.1037/0012-1649.15.2.128
14. Fabes, R. A. & Eisenberg, N. (1998). Meta-analyses of age and sex differences in children’s and adolescents’ prosocial behavior. Handbook of Child Psychology, 3, 1–29.
15. Gürses, İ. & Kılavuz, M. A. (2016). Kuşakların ahlâkî değerleri birlikte öğrenmesi: Kohlberg’in ahlâkî gelişim kuramı açısından bir değerlendirme. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 25(1), 97–117.
16. Hoffman, M. L. (1996). Empathy and moral development. The Annual Report of Educational Psychology in Japan, 35, 157-162.
17. Hoffman, M. L. (2000). Empathy and moral development: Implications for caring and justice. Cambridge University.
18. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel.
19. Karaman, N. N. & Dinçer, Ç. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarının prososyal davranışlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(3), 639–664. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202043236
20. Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development: Moral stages and the idea of justice. Harper & Row.
21. Küçük-Turgut, B. (2018). Sosyal bilgiler dersinde sorumluluk, yardımseverlik, hak ve özgürlüklere saygı değerlerinin kazanımında işbirlikli öğrenme yönteminin etkisi. (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
22. Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage.
23. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
24. Mooney, C. G. (2000). Theories of childhood: An introduction to Dewey, Montessori, Erikson, Piaget, & Vygotsky. Redleaf.
25. Raviv, A., Bar-Tal, D., & Lewis-Levin, T. (1980). Motivations for donation behavior by boys of three different ages. Child Development, 51(2), 610–613. https://doi.org/10.2307/1129306
26. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22(2), 63–75.
27. Staub, E. (2014). The roots of evil: Social conditions, culture, personality, and basic human needs. A. G. Miller (Ed.), Perspectives on evil and violence: A special issue of Personality and Social Psychology Review içinde (s. 179–192). Psychology.
28. Yavuzer, N. (2017). Bir prososyal davranış kaynağı olarak özgeci motivasyonun ilgili alan yazını ışığında değerlendirilmesi. HAYEF Journal of Education, 14(1), 105–126.
29. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
30. Yin, R. K. (2009). Case study research: Design and methods (4. b.). Sage.