Research Article

Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler

Volume: 24 Number: 2 August 30, 2026
EN TR

Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler

Abstract

Bu çalışma, ortaöğretim felsefe derslerinde felsefi düşüncenin çoğunlukla filozofların soyut görüşlerine ve kronolojik bilgiye indirgenmesinin, öğrencilerin felsefe ile tarihsel ve güncel yaşamları arasında anlamlı bağlar kurmasını sınırladığı varsayımından hareket etmektedir. Tarihsel olayların filozofların düşüncelerini nasıl etkilediğini görünür kılmak, felsefi kavrayışı derinleştiren, disiplinler arası ilişkileri güçlendiren bir pedagojik imkân olarak düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, tarihsel olaylar ile felsefi düşünce arasında bağlantı kuran bir çerçevenin felsefe eğitimine hizmet edecek biçimde tasarlanabileceğini göstermek ve öğretmenler için kullanılabilir bir ön model önermektedir. Yöntem; analitik, değerlendirici, spekülatif ve bütünleyici niteliklere sahip felsefi spekülasyona dayalı kuramsal bir çözümlemedir. İlk olarak öğretimin getirdiği sınırlılıklar tartışılmakta; ardından “tarih”, “tarihsel olay”, “devir/çağ” ve “tarih metafiziği” kavramları felsefe eğitimi bağlamında işlevsel hale getirilmektedir. Daha sonra öğretmenlere yönelik tarihsel olay–filozof ilişkisini sistematik biçimde çözümlemeyi hedefleyen bir form önerilmektedir. Son olarak Peloponnesos Savaşı–Platon, Sofistler–Atina demokrasisi, İslam’ın Altın Çağı–çeviri hareketleri, Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi–Hegel ve Marx gibi örneklerle çerçevenin uygulaması somutlaştırılmaktadır. Çalışma, tarihsel olayların felsefe eğitiminde, felsefeyi tarihe indirgemeyen; fakat felsefe tarihini ve temel problemleri öğrencinin yaşam dünyasıyla ilişkilendiren destekleyici bir araç olarak kullanılmasının mümkün ve gerekli olduğunu öne sürmektedir.

Keywords

References

  1. Bayraktar, O. (2021). Millî eğitim düşüncemiz ve yapılandırmacılık. EskiYeni.
  2. Brauner, C. J. (1987). Eğitim felsefesi (S. Büyükdüvenci, Çev.). S. Büyükdüvenci (Ed.), Eğitim felsefesi yazılar içinde (s. 49–55). Yargıçoğlu.
  3. Büyükdüvenci, S. (2002). Değer’in değeri üzerine. Bilgi ve Değer Muğla Üniversitesi Sempozyumu Bildirileri, (Ed. Yrd. Doç. Dr. Şahabettin Yalçın) içinde (s. 249-253). Vadi.
  4. Cohen, H. (1976). The role of history in philosophical education. Teaching Philosophy, 1(4), 391-400. https://doi.org/10.5840/teachphil19761432
  5. Coplestone, F. (1985). Felsefe tarihi, çağdaş felsefe, Hegel (A. Yardımlı, Çev.). İdea.
  6. Descartes, R. (1967). Aklını iyi kullanmak ve ilimlerde hakikati aramak için metot üzerine konuşma (M. Karasan, Çev.). Milli Eğitim.
  7. Dombaycı, M. A., Bayraktar, O., & Doğru, S. G. (2020). Felsefi okuma ve yazma. Çizgi.
  8. Heistermann, W. E. (2012). Tabiat, insan ve tarih. Felsefe Arkivi, 4(2), 18-42. https://izlik.org/JA37CH22YP

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Philosophy Education

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 27, 2026

Publication Date

August 30, 2026

Submission Date

November 16, 2025

Acceptance Date

April 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 24 Number: 2

APA
Bayraktar, O., & Dombaycı, M. A. (2026). Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 24(2), 1534-1553. https://doi.org/10.37217/tebd.1825075
AMA
1.Bayraktar O, Dombaycı MA. Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24(2):1534-1553. doi:10.37217/tebd.1825075
Chicago
Bayraktar, Olcay, and Mehmet Ali Dombaycı. 2026. “Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve Ve Örnekler”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 (2): 1534-53. https://doi.org/10.37217/tebd.1825075.
EndNote
Bayraktar O, Dombaycı MA (August 1, 2026) Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24 2 1534–1553.
IEEE
[1]O. Bayraktar and M. A. Dombaycı, “Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler”, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 2, pp. 1534–1553, Aug. 2026, doi: 10.37217/tebd.1825075.
ISNAD
Bayraktar, Olcay - Dombaycı, Mehmet Ali. “Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve Ve Örnekler”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 24/2 (August 1, 2026): 1534-1553. https://doi.org/10.37217/tebd.1825075.
JAMA
1.Bayraktar O, Dombaycı MA. Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026;24:1534–1553.
MLA
Bayraktar, Olcay, and Mehmet Ali Dombaycı. “Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve Ve Örnekler”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 24, no. 2, Aug. 2026, pp. 1534-53, doi:10.37217/tebd.1825075.
Vancouver
1.Olcay Bayraktar, Mehmet Ali Dombaycı. Felsefe Eğitiminde Tarihsel Olay–Felsefi Düşünce İlişkisi: Kuramsal Bir Çerçeve ve Örnekler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2026 Aug. 1;24(2):1534-53. doi:10.37217/tebd.1825075

The Journal of Turkish Educational Sciences is published by Gazi University.