MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI
Abstract
Şişli, Türk romanında sıklıkla kötülük mekânı olarak kullanılmış ve Şişli’ye kötülükle ilgili yalancılık, hırsızlık vb. eylemleri çağrıştıran anlamlar yüklenmiştir. Bu makalede, Peyami Safa’nın Server Bedi takma adıyla kaleme aldığı ve ilk kez 1925 yılında kitap olarak basılan Zıpçıktılar’ında Şişli’nin bir kötülük mekânı olmasının sebepleri Henri Lefebvre’in mekânın toplumsal, ideolojik ve politik üretimi ilişkisiyle birlikte açıklanacaktır. Yaşamın ve mücadelenin sürdüğü her şey gibi mekân da politiktir. Mekânı dolduran insanlar ve nesneler yükledikleri jestlerle, kodlarla politik içeriği düzenlerler. Toplumsal ve tarihsel serüveni içinde daima dönüşüm hâlinde olan mekân, “bellek” sahibidir. Bu nedenle insan yeni bir mekâna dâhil olduğunda onun hafızasına göre şekillenir. Zıpçıktılar’da Şişli’nin toplum yapısı, mimarî unsurları ve temsil gücü mekâna kötücül güçler yüklemektedir. Şişli’ye adım atabilmek uğruna mazilerini öldüren insanlar, mekânın somut ve soyut imgeleriyle yüzleşirken aynı zamanda kendilerini şöhret, saygı ve para kazanma amacıyla süregelen çekişmelerin ortasında bulurlar. Her şeyin hızla değiştiği, zamanın akıp gittiği Şişli’de aidiyet elde etmek, girilen mücadelelerin zaferle sonuçlanmalarını gerektirir.
Keywords
References
- Beyatlı,Y. K. (1992). Aziz İstanbul. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.
- Bozdoğan, S. (2012). Modernizm ve ulusun inşaası: erken Cumhuriyet Türkiye’sinde mimari kültür. (çev. T. Birkan). İstanbul: Metis Yayınları.
- Faroqhi, S. (2005). Osmanlı kültürü ve gündelik yaşam (ortaçağdan yirminci yüzyıla). (çev. E. Kılıç). İstanbul: Tarih Vakfı.
- Işık, O. (1994). “Değişen toplum/mekân kavrayışları: mekânın politikleşmesi, politikanın mekânlaşması.”, Toplum ve Bilim, 64-65, Güz/Kış, 7-38.
- Kurt, S. (2021). Haneden ev haline:“Türk evi"nde mimari, düzenleme, pratik. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Lefebvre, H. (2019). Mekânın üretimi. (çev. I. Ergüden). İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Maslow, A. (2001). İnsan olmanın psikolojisi. (çev. O. Gündüz). İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık.
- Moran, B. (2001). Türk romanına eleştirel bir bakış 1. İstanbul: İletişim Yayınları.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Publication Date
June 15, 2022
Submission Date
November 14, 2021
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2022 Volume: 11 Number: 2
APA
Kutlu, F. H., & Şahin, S. (2022). MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(2), 597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ
AMA
1.Kutlu FH, Şahin S. MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. TEKE. 2022;11(2):597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ
Chicago
Kutlu, Feyza Hilal, and Seval Şahin. 2022. “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 11 (2): 597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ.
EndNote
Kutlu FH, Şahin S (June 1, 2022) MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 11 2 597–617.
IEEE
[1]F. H. Kutlu and S. Şahin, “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”, TEKE, vol. 11, no. 2, pp. 597–617, June 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA55YF86RJ
ISNAD
Kutlu, Feyza Hilal - Şahin, Seval. “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 11/2 (June 1, 2022): 597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ.
JAMA
1.Kutlu FH, Şahin S. MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. TEKE. 2022;11:597–617.
MLA
Kutlu, Feyza Hilal, and Seval Şahin. “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, vol. 11, no. 2, June 2022, pp. 597-1, https://izlik.org/JA55YF86RJ.
Vancouver
1.Feyza Hilal Kutlu, Seval Şahin. MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. TEKE [Internet]. 2022 Jun. 1;11(2):597-61. Available from: https://izlik.org/JA55YF86RJ