MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI
Öz
Şişli, Türk romanında sıklıkla kötülük mekânı olarak kullanılmış ve Şişli’ye kötülükle ilgili yalancılık, hırsızlık vb. eylemleri çağrıştıran anlamlar yüklenmiştir. Bu makalede, Peyami Safa’nın Server Bedi takma adıyla kaleme aldığı ve ilk kez 1925 yılında kitap olarak basılan Zıpçıktılar’ında Şişli’nin bir kötülük mekânı olmasının sebepleri Henri Lefebvre’in mekânın toplumsal, ideolojik ve politik üretimi ilişkisiyle birlikte açıklanacaktır. Yaşamın ve mücadelenin sürdüğü her şey gibi mekân da politiktir. Mekânı dolduran insanlar ve nesneler yükledikleri jestlerle, kodlarla politik içeriği düzenlerler. Toplumsal ve tarihsel serüveni içinde daima dönüşüm hâlinde olan mekân, “bellek” sahibidir. Bu nedenle insan yeni bir mekâna dâhil olduğunda onun hafızasına göre şekillenir. Zıpçıktılar’da Şişli’nin toplum yapısı, mimarî unsurları ve temsil gücü mekâna kötücül güçler yüklemektedir. Şişli’ye adım atabilmek uğruna mazilerini öldüren insanlar, mekânın somut ve soyut imgeleriyle yüzleşirken aynı zamanda kendilerini şöhret, saygı ve para kazanma amacıyla süregelen çekişmelerin ortasında bulurlar. Her şeyin hızla değiştiği, zamanın akıp gittiği Şişli’de aidiyet elde etmek, girilen mücadelelerin zaferle sonuçlanmalarını gerektirir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Beyatlı,Y. K. (1992). Aziz İstanbul. İstanbul: İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları.
- Bozdoğan, S. (2012). Modernizm ve ulusun inşaası: erken Cumhuriyet Türkiye’sinde mimari kültür. (çev. T. Birkan). İstanbul: Metis Yayınları.
- Faroqhi, S. (2005). Osmanlı kültürü ve gündelik yaşam (ortaçağdan yirminci yüzyıla). (çev. E. Kılıç). İstanbul: Tarih Vakfı.
- Işık, O. (1994). “Değişen toplum/mekân kavrayışları: mekânın politikleşmesi, politikanın mekânlaşması.”, Toplum ve Bilim, 64-65, Güz/Kış, 7-38.
- Kurt, S. (2021). Haneden ev haline:“Türk evi"nde mimari, düzenleme, pratik. İstanbul: İletişim Yayınları.
- Lefebvre, H. (2019). Mekânın üretimi. (çev. I. Ergüden). İstanbul: Sel Yayıncılık.
- Maslow, A. (2001). İnsan olmanın psikolojisi. (çev. O. Gündüz). İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık.
- Moran, B. (2001). Türk romanına eleştirel bir bakış 1. İstanbul: İletişim Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2022
Gönderilme Tarihi
14 Kasım 2021
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 11 Sayı: 2
APA
Kutlu, F. H., & Şahin, S. (2022). MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(2), 597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ
AMA
1.Kutlu FH, Şahin S. MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. TEKE. 2022;11(2):597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ
Chicago
Kutlu, Feyza Hilal, ve Seval Şahin. 2022. “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 11 (2): 597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ.
EndNote
Kutlu FH, Şahin S (01 Haziran 2022) MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 11 2 597–617.
IEEE
[1]F. H. Kutlu ve S. Şahin, “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”, TEKE, c. 11, sy 2, ss. 597–617, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55YF86RJ
ISNAD
Kutlu, Feyza Hilal - Şahin, Seval. “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 11/2 (01 Haziran 2022): 597-617. https://izlik.org/JA55YF86RJ.
JAMA
1.Kutlu FH, Şahin S. MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. TEKE. 2022;11:597–617.
MLA
Kutlu, Feyza Hilal, ve Seval Şahin. “MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 11, sy 2, Haziran 2022, ss. 597-1, https://izlik.org/JA55YF86RJ.
Vancouver
1.Feyza Hilal Kutlu, Seval Şahin. MEKÂN VE KÖTÜLÜK: PEYAMİ SAFA’NIN ZIPÇIKTILAR ROMANI. TEKE [Internet]. 01 Haziran 2022;11(2):597-61. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55YF86RJ