Research Article

ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

Volume: 13 Number: 1 March 15, 2024
EN TR

ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

This article was retracted on December 15, 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/teke/article/1838851

Abstract

Bu makalede, 16. yüzyıl Osmanlı denizcisi ve bilgini Seydi Âli Reis’in “Mir’atü’l-memalik” adlı eseri ile Çin klasik edebiyatının öne çıkan eserlerinden “Journey to the West” (Batıya Yolculuk) arasındaki dil bilimsel ve kültürel yönler incelenmiştir. Her iki eser de kendi coğrafyalarının ve dönemlerinin sosyal, kültürel ve bilimsel düşüncelerini yansıtan birer dil hazinesi olarak öne çıkar. “Mir’atü’l-memalik” Osmanlı İmparatorluğu’nun diller, gelenekler ve denizcilik bilgisi üzerine değerli bilgiler sunarken; “Journey to the West” Çin mitolojisi, Budizm ve edebî dilin gelişimi üzerine derinlikli analizler içerir. Karşılaştırmalı analizimiz, her iki eserin dilsel yapı, anlatım teknikleri ve sembolizm açısından nasıl benzerlikler ve farklılıklar gösterdiğini ortaya koyar. Seydi Âli Reis’in eseri, denizcilik terimleri ve dönemin siyasi olaylarına özgü terimlerle zenginleşirken, Çin eseri fantastik öğeler, alegorik karakterler ve dinî öğretiye özgü kavramlarla doludur. Eserlerin dili ve anlatımı, o dönemlerdeki kültürel değerler ve inanç sistemleri ile yakından ilişkilidir ve bu da her birinin kendi coğrafyasının sosyal yapısını ve dönemin dünya görüşünü yansıttığını göstermektedir. Ayrıca, bu çalışma her iki eserin de modern dil çalışmaları ve karşılaştırmalı edebiyat araştırmalarına olan katkılarını da değerlendirir. Bu eserlerin dilsel ve edebî analizi, modern Türkçe ve Çincenin tarihsel evrimine ışık tutarken, aynı zamanda gelecekteki araştırmalar için zengin bir veri tabanı ve analiz yöntemi sunar. Sonuç olarak, “Mir’atü’l-memalik” ve “Journey to the West”, her ikisi de kendi dönemlerinin dünyasını ve dillerini şekillendiren kilit eserlerdir. Bu makalede yapılan analizler, dilin kültürel ve tarihsel bağlamda nasıl bir evrim geçirdiğinin ve edebiyatın bu süreçteki rolünün daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Ak, M. (2002). Osmanlılarda bilim ve teknik. İstanbul: Remzi.
  2. Arberry, A.J. (1950). Sufism: An account of the mystics of Islam. London: George Allen & Unwin.
  3. Chen, J. (1990). The Narrative art in the “Journey to the West”. Chinese Literature: Essays, Articles, Reviews (CLEAR), 12, 69-81.
  4. Chittick, W. C. (1989). The sufi path of knowledge: Ibn Al-Arabi’s metaphysics of imagination. Albany: State University of New York.
  5. Demirtaş, C. (2007). 16. yüzyıl Osmanlı dünyasında bir denizci ve âlim: Seydi Ali Reis. Osmanlı Araştırmaları, 30, 1-20.
  6. El-Rouayheb, K. (2009). Arabic into Ottoman Turkish: the translation of Seydi Ali Reis’s Mir’âtü’l Memâlik in the seventeenth century. Journal of Ottoman Studies, C XXXV, 123-136.
  7. Emre, M. (1943). Seydi Ali Reis’in hayatı ve eserleri. İstanbul: Edebiyat Fakültesi.
  8. Gölpınarlı, A. (1959). Seydi Ali Reis ve Arapça-Türkçe sözlüğü. İstanbul: Maarif.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Asian Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 15, 2024

Submission Date

November 6, 2023

Acceptance Date

January 29, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 13 Number: 1

APA
Akbaş, C. (2024). ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 13(1), 97-125. https://doi.org/10.7884/teke.1386789
AMA
1.Akbaş C. ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. TEKE. 2024;13(1):97-125. doi:10.7884/teke.1386789
Chicago
Akbaş, Cihat. 2024. “ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 13 (1): 97-125. https://doi.org/10.7884/teke.1386789.
EndNote
Akbaş C (March 1, 2024) ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 13 1 97–125.
IEEE
[1]C. Akbaş, “ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI”, TEKE, vol. 13, no. 1, pp. 97–125, Mar. 2024, doi: 10.7884/teke.1386789.
ISNAD
Akbaş, Cihat. “ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 13/1 (March 1, 2024): 97-125. https://doi.org/10.7884/teke.1386789.
JAMA
1.Akbaş C. ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. TEKE. 2024;13:97–125.
MLA
Akbaş, Cihat. “ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, vol. 13, no. 1, Mar. 2024, pp. 97-125, doi:10.7884/teke.1386789.
Vancouver
1.Cihat Akbaş. ZAMAN VE DİLİN AYNASINDA: BATIYA YOLCULUK VE MİR’ATÜ’L-MEMALİK ESERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. TEKE. 2024 Mar. 1;13(1):97-125. doi:10.7884/teke.1386789