Research Article

AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ

Volume: 14 Number: 3 September 15, 2025
TR EN

AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ

Abstract

Akademik başarıyı etkileyen faktörler uzun yıllardır incelenmektedir. Araştırmalar, akademik başarının bilişsel özelliklerin yanı sıra psikolojik ve sosyal faktörlere de bağlı olduğunu göstermektedir. Akademik başarı aynı zamanda çeşitli uluslararası ölçümlere de konu olmaktadır ve dünyanın çok sayıda ülkesinde yaşayan, 15 yaş grubu öğrencilerin değerlendirildiği Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) akademik başarıyı etkileyen psikososyal faktörlere ilişkin zengin bulgular sunmaktadır. Bu çalışmada, PISA 2018’e Türkiye’den katılan öğrencilerin 13 psikososyal faktördeki durumları incelenmiş ve bu faktörlerin akademik başarıya etkisi değerlendirilmiştir. Öncelikle bağımsız değişkenler ve başarı gruplarına dair betimleyici istatistikler sunulmuş, ardından farklılıkların anlamlılığı ve açıklayıcı ilişkiler analiz edilmiştir. Yapılan regresyon analizine göre, seçilen psikososyal faktörlerden hayatın anlamı, başarısızlık korkusu ve iş birlikçi okul ortamının akademik başarı üzerinde anlamlı etkisi bulunmadığından modellere dâhil edilmemiştir. Kalan 10 faktörün akademik başarının %10,7’sini açıkladığı belirlenmiştir. Bulgular alan yazını ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.

Keywords

References

  1. Ahtola, A., Haataja, A., Kärnä, A., Poskiparta, E. ve Salmivalli, C. (2012). For children only? Effects of the KiVa antibullying program on teachers. Teaching and Teacher Education, 28(6), 851-859. Doi: 10.1016/j.tate.2012.03.006
  2. Akbaşlı, S., Kösece, P. ve Balta Uçan, M. (2018). Okul değişkenlerinin akademik başarıya olan etkisine yönelik öğrenci görüşlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Bilimsel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 93110. Doi: 10.31798/ses.439740
  3. Aktaş, E. (2022). 2018-2021 LGS Türkçe sorularının PISA okuma yeterlik düzeylerine göre değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(1), 258-276. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/68990/1091168
  4. Altınkurt, Y. (2008). Öğrenci devamsızlıklarının nedenleri ve devamsızlığın akademik başarıya olan etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 129-142. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/issue/4762/65425
  5. American Psychology Association. (2007). APA dictionary of psychology. Washington, DC: APA.
  6. American School Counselor Association. (2019). ASCA National Model: A framework for school counseling programs (4. ed.). Alexandria, VA: Author.
  7. Ashcraft, M. ve Kirk, E. (2001). The relationships among working memory, math anxiety, and performance. Journal of Experimental Psychology, 130(2), 224-237. https://doi.org/10.1037/0096-3445.130.2.224
  8. Astin, A. W. (1991). Assessment for excellence: The philosophy and practice of assessment and evaluation in higher education. New York: McMillan.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Specialist Studies in Education (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 15, 2025

Submission Date

March 2, 2025

Acceptance Date

April 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 14 Number: 3

APA
Karaağaç Cingöz, Z., Anlatan, Ö., Akşab, Ş., & Seggie, F. N. (2025). AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(3), 980-1025. https://doi.org/10.7884/teke.1649343
AMA
1.Karaağaç Cingöz Z, Anlatan Ö, Akşab Ş, Seggie FN. AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ. TEKE. 2025;14(3):980-1025. doi:10.7884/teke.1649343
Chicago
Karaağaç Cingöz, Zeliha, Ömer Anlatan, Şahabettin Akşab, and Fatma Nevra Seggie. 2025. “AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 14 (3): 980-1025. https://doi.org/10.7884/teke.1649343.
EndNote
Karaağaç Cingöz Z, Anlatan Ö, Akşab Ş, Seggie FN (September 1, 2025) AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 14 3 980–1025.
IEEE
[1]Z. Karaağaç Cingöz, Ö. Anlatan, Ş. Akşab, and F. N. Seggie, “AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ”, TEKE, vol. 14, no. 3, pp. 980–1025, Sept. 2025, doi: 10.7884/teke.1649343.
ISNAD
Karaağaç Cingöz, Zeliha - Anlatan, Ömer - Akşab, Şahabettin - Seggie, Fatma Nevra. “AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 14/3 (September 1, 2025): 980-1025. https://doi.org/10.7884/teke.1649343.
JAMA
1.Karaağaç Cingöz Z, Anlatan Ö, Akşab Ş, Seggie FN. AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ. TEKE. 2025;14:980–1025.
MLA
Karaağaç Cingöz, Zeliha, et al. “AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, vol. 14, no. 3, Sept. 2025, pp. 980-1025, doi:10.7884/teke.1649343.
Vancouver
1.Zeliha Karaağaç Cingöz, Ömer Anlatan, Şahabettin Akşab, Fatma Nevra Seggie. AKADEMİK BAŞARI İLE PSİKOSOSYAL FAKTÖRLER ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: PISA 2018 ÖRNEĞİ. TEKE. 2025 Sep. 1;14(3):980-1025. doi:10.7884/teke.1649343