LÂMİÎ ÇELEBİ’NİN MESNEVİLERİNDE SAKİNAMELER
Abstract
Doğu edebiyatlarında içkili eğlence meclislerini ve bunlarla ilgili unsurları gerçek ve mecazi anlamlarıyla ele alan sakinamelerin ilk örnekleri Arap edebiyatında karşımıza çıkar. Fars şiirinde müstakil bir hüviyete kavuşan bu tür 14. yüzyıldan itibaren Türk edebiyatında da yerini alır. 16. yüzyıl şairi Lâmiî de pek çok sakiname parçasına mesnevilerinde yer vermiştir. Şairin mesnevilerinde ilk olarak muhtevaya katkı sağlayan sakiname parçaları dikkati çeker. Bu parçalar meclis tasvirlerinin temel unsurlarındandır ve sıklıkla karşımıza çıkar. İkinci olarak Ferhâd u Şîrîn ve Veyse vü Râmîn’in özellikle bölüm sonlarında yer alan bazı sakinameler tutarlı bir tahkiye özelliğini yansıtır. Şair bölüm geçişlerinde sakinamelerden ustaca yararlanmıştır. Son olarak Lâmiî’nin mesnevilerindeki sakinamelerin ahenge sağladığı katkı dikkati çeker. Sakiye ve mutribe seslenerek başlayan sakinameler nida ve tekmile-i sadr gibi sanatlarla ahenkli bir anlatım ortaya koymuştur. Bütün bunlar Lâmiî’nin mesnevilerinde sakiname türüne ayrı bir hususiyet yüklediğini göstermektedir.
Keywords
References
- Arslan, H. (2001). Kitâb-ı maktel-i âl-i resûl (giriş-metin-inceleme-sözlük-adlar dizini), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Arslan, M. (2012). Sâkî-nâmeler: Osmanlı edebiyat-tarih-kültür araştırmaları I. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
- Ayan, G. (1998). Lâmi‛î vamık u azrâ –inceleme-metin–. Ankara: Atatürk Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayını.
- Belenkuyu, B. (2018). Lâmiî Çelebi’nin mesneviciliği. Basılmamış Doktora Tezi, Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Bilgegil, K. (1989). Edebiyat bilgi ve teorileri (belâgât). İstanbul: Enderun Kitabevi.
- Canım, R. (2009). Sâkînâme. Türkiye Diyânet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 36, ss. 13-14, İstanbul.
- Eroğlu, S. (2011). Lâmiî Çelebi üzerine yapılan çalışmalar bibliyografyası. Bursalı Lâmiî Çelebi ve Dönemi, ss. 118-126, Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
- Karaismailoğlu, A. (2009). Sâkînâme (Fars Edebiyatı). Türkiye Diyânet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 36, ss. 13-14, İstanbul.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Bekir Belenkuyu
This is me
Türkiye
Publication Date
March 15, 2019
Submission Date
April 1, 2019
Acceptance Date
April 2, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 8 Number: 1