Research Article

Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi

Number: 25 June 9, 2026
TR EN

Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi

Abstract

Bu çalışma, Kant’ın düşüncesinde retoriğin, onu bastırmaya yönelik ilkesel çabasına rağmen nasıl ısrarla var olmaya devam ettiğini, “sonsuz ilerleme” kavramına dayanarak açıklamayı amaçlamaktadır. Kant için retorik, teorik aklın ilerleme sürecinde kendisini bir araca dönüştürdüğü yanılgıları ve aldanıları ifade etmektedir. Bununla birlikte teorik aklın özgürleşmeye yönelik hareketi hala retorik etkilere bağlı kalsa da, kendi amacına dair yetkin bir kavrayışa ulaşma potansiyeli barındırmaktadır. Akıl, kendi sınırlarını tayin ederek hem kendi araçsallaştırılmasına hem de tutkulara dayalı manipülatif kullanımına karşı eleştirel bir yeti kazanabilir. Kant’a göre akıl pratik kullanımında, retorik ve araçsallaştırıcı etkilerden bağımsız olarak amaçlarını belirleme ve meşrulaştırma yetkisini ortaya koyar. Kant için bu gayelere doğru ahlaki ilerleme, tamamlanmış bir durum değil, pratik aklın özgürlüğüne dayanan sonsuz bir ödevdir. Çünkü insanlığın tarihsel amaçsallığı bilgi nesnesi hâline getirilemez, gelecek zorunlu olarak açıktır. Kant bir gerilimle karşı karşıyadır: Bir yandan tutkulara hitap eden ve özerkliği tehdit eden ikna edici retoriği bastırmaya çalışır; öte yandan ahlaki özne—açık bir gelecek karşısında—ahlaki yönelimini sürdürmek için retoriğe ihtiyaç duyar. Bu gereksinim, iki karşıt riske yanıt verir: Sonsuz ödev trajik bir yük hâline gelebilir veya özne, mevcut teorik ve kurumsal başarılarına dayanarak kendi ahlakına aşırı güven geliştirebilir. Böylece retorik, hem bir tehdit hem de umut, özeleştiri ve açık gelecekte ahlaki rehberliği sürdüren gerekli bir kamusal konuşma biçimi olarak işlev görür.

Keywords

References

  1. Abizadeh, Arash. “On the Philosophy/Rhetoric Binaries: Or, Is Habermasian Discourse Motivationally Impotent?,” Philosophy & Social Criticism 33, sayı: 4 (2007): 445-72.
  2. ———. Hobbes and the Two Faces of Ethics. Cambridge: Cambridge University Press, 2018.
  3. Allison, Henry E. Kant’s Theory of Taste: A Reading of the Critique of Aesthetic Judgment. Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
  4. ———. Essays on Kant. Oxford: Oxford University Press, 2012.
  5. Aristotle. The Art of Rhetoric. Çeviren: J. Bartlett, Chicago: University of Chicago Press, 1991.
  6. ———. Metafizik. Çeviren: Ahmet Arslan, İstanbul: Sosyal Yayınları, 1996.
  7. Bacon, Francis. New Atlantis. Irving, TX: CTMS Publishers, University of Dallas, 2020.
  8. Benardete, Seth. The Being of the Beautiful: Plato's Theaetetus, Sophist, and Statesman. Chicago: University of Chicago Press, 1984.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Enlightenment

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 9, 2026

Submission Date

April 8, 2026

Acceptance Date

May 31, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 25

APA
Altun, B. (2026). Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 25, 275-299. https://doi.org/10.55256/temasa.1925233
AMA
1.Altun B. Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temasa Journal of Philosophy. 2026;(25):275-299. doi:10.55256/temasa.1925233
Chicago
Altun, Bulut. 2026. “Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı Ve Retorik İlişkisi”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, nos. 25: 275-99. https://doi.org/10.55256/temasa.1925233.
EndNote
Altun B (June 1, 2026) Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 25 275–299.
IEEE
[1]B. Altun, “Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi”, Temasa Journal of Philosophy, no. 25, pp. 275–299, June 2026, doi: 10.55256/temasa.1925233.
ISNAD
Altun, Bulut. “Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı Ve Retorik İlişkisi”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi. 25 (June 1, 2026): 275-299. https://doi.org/10.55256/temasa.1925233.
JAMA
1.Altun B. Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temasa Journal of Philosophy. 2026;:275–299.
MLA
Altun, Bulut. “Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı Ve Retorik İlişkisi”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, no. 25, June 2026, pp. 275-99, doi:10.55256/temasa.1925233.
Vancouver
1.Bulut Altun. Kantçı Sonsuz İlerleme Kavramı ve Retorik İlişkisi. Temasa Journal of Philosophy. 2026 Jun. 1;(25):275-99. doi:10.55256/temasa.1925233