Research Article

Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji

Number: 25 June 9, 2026
EN TR

Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji

Abstract

Bu çalışmada, Amerikalı filozof Graham Harman tarafından geliştirilen Nesne Yönelimli Ontoloji (NYO), nesnelerin insandan, insan algısından ve ilişkisel belirlenimlerden bağımsız ontolojik statüsünü inceleyen özgün ve çağdaş bir felsefi yaklaşım olarak ele alınmaktadır. NYO, nesnelerin yalnızca insanlar aracılığıyla değil, kendi özerk varlıkları olarak bağımsız biçimde var olduklarını savunur. Ontolojinin merkezinde yer alan “seküler vesilecilik” ya da Harman’ın özgün kavramsallaştırmasıyla “ikame/vekaleten nedensellik”, nesnelerin birbirlerine doğrudan erişiminin mümkün olmadığı ve her nesnenin kendi içsel gerçekliğine geri çekildiği bir çerçevede nedensel etkileşimin nasıl gerçekleşebileceğini sorgular. Harman, bu yaklaşımı geliştirirken klasik teolojik vesilecilik geleneğini referans almakta, ancak bunu seküler bir bağlamda yeniden yorumlayarak insan-merkezli ontolojilere alternatif bir model sunmaktadır. Makale, Harman’ın seküler vesilecilik modelini kavramsal, metafizik ve ontolojik boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, kuramın felsefi arka planı, temel varsayımları, klasik vesilecilikten ayrıldığı noktalar ve NYO içindeki işlevi detaylı biçimde ele alınmaktadır. Bu bağlamda, çalışma nesnelerin özerkliği, nedensellik, varlık anlayışı ve ontolojik bağımsızlık gibi temel kavramlar üzerinden NYO’nun yapısını açıklamaktadır.

Keywords

References

  1. Castro, Ernesto. Postcontinental Realism: Ontology and Epistemology for the Twenty-First Century. 1. bs. Çevirenler: Natalia Baizan ve Manuel Antonio Castro Cordoba, Tübingen: Mohr Siebrek Ek, 2022.
  2. Cogburn, Jon ve Niki Young. “Revisiting the Notion of Vicarious Cause: Allure, Metaphor, and Realism in Object-Oriented Ontology,” Open Philosophy 7, sayı: 1 (2024): 290-304. https://doi.org/10.1515/opphil-2024-0047
  3. De Landa, Manuel ve Graham Harman. Gerçekçiliğin Yükselişi. 1. bs. Çevirenler: Hakan Yücefer ve Hakan Atay, İstanbul: Tellekt, 2024.
  4. Harman, Graham. “Asymmetrical Causation: Influence without Recompense,” Parallax 16, sayı: 1 (Şubat 2010): 96-109. https://doi.org/10.1080/13534640903478833
  5. ———. Bells and Whistles: More Speculative Realism. 1. bs. Washington: Zero Books, 2013.
  6. ———. Nesne Yönelimli Ontoloji Her Şeyin Yeni Bir Teorisi. 1. bs. Çeviren: Oğuz Karayemiş, İstanbul: Tellekt, 2020.
  7. ———. “On Vicarious Causation,” Collapse sayı: 2 (2007): 187-221.
  8. ———. Prince of Networks: Bruno Latour and Metaphysics. 1. bs. Melbourne: Re.press, 2009.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Ontology

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 9, 2026

Submission Date

April 14, 2026

Acceptance Date

May 11, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 25

APA
Aslan, R. (2026). Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 25, 338-352. https://doi.org/10.55256/temasa.1930183
AMA
1.Aslan R. Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temasa Journal of Philosophy. 2026;(25):338-352. doi:10.55256/temasa.1930183
Chicago
Aslan, Rümeysa. 2026. “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, nos. 25: 338-52. https://doi.org/10.55256/temasa.1930183.
EndNote
Aslan R (June 1, 2026) Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 25 338–352.
IEEE
[1]R. Aslan, “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”, Temasa Journal of Philosophy, no. 25, pp. 338–352, June 2026, doi: 10.55256/temasa.1930183.
ISNAD
Aslan, Rümeysa. “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi. 25 (June 1, 2026): 338-352. https://doi.org/10.55256/temasa.1930183.
JAMA
1.Aslan R. Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temasa Journal of Philosophy. 2026;:338–352.
MLA
Aslan, Rümeysa. “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, no. 25, June 2026, pp. 338-52, doi:10.55256/temasa.1930183.
Vancouver
1.Rümeysa Aslan. Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temasa Journal of Philosophy. 2026 Jun. 1;(25):338-52. doi:10.55256/temasa.1930183