Araştırma Makalesi

Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji

Sayı: 25 9 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji

Öz

Bu çalışmada, Amerikalı filozof Graham Harman tarafından geliştirilen Nesne Yönelimli Ontoloji (NYO), nesnelerin insandan, insan algısından ve ilişkisel belirlenimlerden bağımsız ontolojik statüsünü inceleyen özgün ve çağdaş bir felsefi yaklaşım olarak ele alınmaktadır. NYO, nesnelerin yalnızca insanlar aracılığıyla değil, kendi özerk varlıkları olarak bağımsız biçimde var olduklarını savunur. Ontolojinin merkezinde yer alan “seküler vesilecilik” ya da Harman’ın özgün kavramsallaştırmasıyla “ikame/vekaleten nedensellik”, nesnelerin birbirlerine doğrudan erişiminin mümkün olmadığı ve her nesnenin kendi içsel gerçekliğine geri çekildiği bir çerçevede nedensel etkileşimin nasıl gerçekleşebileceğini sorgular. Harman, bu yaklaşımı geliştirirken klasik teolojik vesilecilik geleneğini referans almakta, ancak bunu seküler bir bağlamda yeniden yorumlayarak insan-merkezli ontolojilere alternatif bir model sunmaktadır. Makale, Harman’ın seküler vesilecilik modelini kavramsal, metafizik ve ontolojik boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, kuramın felsefi arka planı, temel varsayımları, klasik vesilecilikten ayrıldığı noktalar ve NYO içindeki işlevi detaylı biçimde ele alınmaktadır. Bu bağlamda, çalışma nesnelerin özerkliği, nedensellik, varlık anlayışı ve ontolojik bağımsızlık gibi temel kavramlar üzerinden NYO’nun yapısını açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Castro, Ernesto. Postcontinental Realism: Ontology and Epistemology for the Twenty-First Century. 1. bs. Çevirenler: Natalia Baizan ve Manuel Antonio Castro Cordoba, Tübingen: Mohr Siebrek Ek, 2022.
  2. Cogburn, Jon ve Niki Young. “Revisiting the Notion of Vicarious Cause: Allure, Metaphor, and Realism in Object-Oriented Ontology,” Open Philosophy 7, sayı: 1 (2024): 290-304. https://doi.org/10.1515/opphil-2024-0047
  3. De Landa, Manuel ve Graham Harman. Gerçekçiliğin Yükselişi. 1. bs. Çevirenler: Hakan Yücefer ve Hakan Atay, İstanbul: Tellekt, 2024.
  4. Harman, Graham. “Asymmetrical Causation: Influence without Recompense,” Parallax 16, sayı: 1 (Şubat 2010): 96-109. https://doi.org/10.1080/13534640903478833
  5. ———. Bells and Whistles: More Speculative Realism. 1. bs. Washington: Zero Books, 2013.
  6. ———. Nesne Yönelimli Ontoloji Her Şeyin Yeni Bir Teorisi. 1. bs. Çeviren: Oğuz Karayemiş, İstanbul: Tellekt, 2020.
  7. ———. “On Vicarious Causation,” Collapse sayı: 2 (2007): 187-221.
  8. ———. Prince of Networks: Bruno Latour and Metaphysics. 1. bs. Melbourne: Re.press, 2009.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Varlık Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2026

Kabul Tarihi

11 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 25

Kaynak Göster

APA
Aslan, R. (2026). Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 25, 338-352. https://doi.org/10.55256/temasa.1930183
AMA
1.Aslan R. Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temâşâ Felsefe Dergisi. 2026;(25):338-352. doi:10.55256/temasa.1930183
Chicago
Aslan, Rümeysa. 2026. “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, sy 25: 338-52. https://doi.org/10.55256/temasa.1930183.
EndNote
Aslan R (01 Haziran 2026) Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi 25 338–352.
IEEE
[1]R. Aslan, “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”, Temâşâ Felsefe Dergisi, sy 25, ss. 338–352, Haz. 2026, doi: 10.55256/temasa.1930183.
ISNAD
Aslan, Rümeysa. “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi. 25 (01 Haziran 2026): 338-352. https://doi.org/10.55256/temasa.1930183.
JAMA
1.Aslan R. Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temâşâ Felsefe Dergisi. 2026;:338–352.
MLA
Aslan, Rümeysa. “Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, sy 25, Haziran 2026, ss. 338-52, doi:10.55256/temasa.1930183.
Vancouver
1.Rümeysa Aslan. Seküler Vesilecilik Modeli Olarak Nesne Yönelimli Ontoloji. Temâşâ Felsefe Dergisi. 01 Haziran 2026;(25):338-52. doi:10.55256/temasa.1930183