Hz. Mûsâ Kıssasında Bazı Lafzî Müteşâbih Âyetler
Abstract
Kur’ân, Hz. Peygamber’i (s.a.s) ve ilk İslam toplumunu karşılaştıkları sıkıntılar karşısında motive etmek ve onlara nasıl hareket etmeleri konusunda yol göstermek gibi birçok amaçla geçmiş peygamberlerin kıssalarını anlatmaktadır. Kur’ân’da en fazla tekrar edilen kıssalardan biri de Hz. Mûsâ kıssasıdır. Kıssanın bazı kesitleri farklı sûrelerde bazen aynı bazen de farklı ifadelerle yer aldığı görülmektedir. Bu ifadelerin birçoğu birbirinin benzeri olduğu için tefsir literatüründe lafzî müteşâbih şeklinde ele alınmaktadır. Hz. Mûsâ kıssasında lafzî müteşâbih örnekleri bir hayli fazladır. Bu çalışmada sadece Hz. Mûsâ’nın ilk vahiyle karşılaşması esnasında meydana gelen olaylarla ilgili âyetlerde geçen bazı müteşâbih lafızlar ele alınmıştır. Bunlar Hz. Mûsâ’nın ailesiyle Medyen’den çıkarken bir ateş görmesi, ehlini bırakıp ateşin yanına gitmesi, elindeki asanın yılana dönüşmesi ve “yed-i beyza” mucizesidir. Bunların her biri bazen aynı bazen de farklı ifadelerle Kur’ân’ın birkaç yerinde anlatılmaktadır. Bu çalışmada Hz. Mûsâ kıssasında geçen bu ifadelerin benzerlik ve farklılıkları lafzî müteşâbih kapsamında incelenip değerlendirilmiştir.
Keywords
References
- Âlûsî, Ebû Senâ Şihabuddin Mahmud. Rûhu’l-Meʽânî fi Tefsiri’l-Kur’ân’il- ʽAzîm ve’s-Sab’i’l-Mesânî. Beyrut: İhyau’t-Turâsi’l-ʽArabî, trs.
- Ebû Hayyan, Esiru’d-Din Muhammed b. Yûsuf b. Ali b. Yûsuf el-Endülüsî. Tefsiru’l-bahri’l-muhît. VIII Cilt. Beyrut: Dâru’l-İhyai’t-Turasi’l-ʻArabi, trs.
- Firûzabâdî, Mecdu’d-Din Muhammed b. Ya’kub. el-Kâmûsu’l-muhît. Kahire: Dâru’l-Hadis, 1429.
- Fîruzabâdî, Muhammed b. Yakub. Kamûs’l-muhît. Beyrut: Müessesetu’r-Risale, 2005.
- Halil b. Ahmed el-Ferâhidî. Kitâbu’l-ʻayn. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1424.
- Hatîb el-İskâfî, Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah el-İsbehânî - thk. Muhammed Mustafa Aydın. Dürretü’t-tenzîl ve ġürretü’t-te’vîl. Mekke: Câmi‘atu Ümmü’l-Kürâ, 2001.
- Hızır, Zekeriyya Ali Mahmud el-. “Kutûfun mine’l-müteşâbihi’l-lafzî fî kıssati seyyidina Mûsâ a.s.” Mecelletu Camiatu Ümmü’l-Kura li Ulûmi’ş-Şerîati ve’d-Dirasaâti’l-İslâmiyye 50 (1431), 95-154.
- İbn Aşûr, Muhammed Tahir. Tefsiru’t-tahrîr ve’t-tenvîr. Tunus: ed-Dar et-Tûnusiyye li’n-Neşr, 1984.
- İbn Faris, Ebu’l-Hüseyin Ahmed b. Faris b. Zekeriyya. Mu’cemu mekâyîsi’l-luğa. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1399.
- İbn Kesîr, Ebû’l-Fidâ İsmail b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’ani’l-ʽAzîm. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2012.