Takvâ Mescidiyle İlgili Hadis Rivayetlerinin İlgili Âyet Bağlamında Tahlili

The verses revealed about the Masjid al-Dirar, which was built by the hypocrites of Quba for the purpose of sedition, revealed their evil intentions. The Messenger of Allah was forbidden from praying there. It was stated that it was more correct for him to pray in a mosque built on piety. Which mosque was built on piety, as expressed in the verse, has been a subject of debate since the early periods. The evaluation of the hadith narrations about the mosque and its people constitutes the main subject of the research. For the purpose of determining this mosque, first of all, the interpretations of the commentators in the context of the relevant verses were evaluated and their findings regarding the Masjid al-Taqwa were emphasized. Then, the hadith narrations directly related to the Masjid al-Taqwa were analyzed. Finally, the hadith narrations about the people of the piety mosque who are praised in the verse were examined. In the research carried out with the method of determining and analyzing the relevant hadiths in the center of Kutub-i sitte, commentary works were consulted in order to understand the subject, various sources such as tafsir and biography as well as relevant research were used. Hadiths and commentaries referring to both mosques were focused on with a comparative method. Although Masjid an-Nabawi has an advantage in terms of being built on piety, it was determined that the Masjid Quba meant in the verse. However, since both mosques were built on piety, there is no problem between the existing narrations and commentaries.

Onların kötü niyetleri ortaya dökülmüş ve Resûlullah’ın burada namaz kılması yasaklanmıştır. Buna karşılık ilk günden itibaren takvâ üzere inşa edilen mescitte namaza durmasının daha uygun olacağı belirtilmiştir. Âyette geçen “Takvâ üzere inşa edilen mescit” ifadesiyle hangi mescidin kastedildiği, ilk dönemlerden itibaren tartışma konusu olmuştur. Söz konusu mescit ve ahalisi hakkındaki hadis rivayetlerinin değerlendirilmesi araştırmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Öncelikle ilgili âyetler bağlamında müfessirlerin yorumları incelenmiş ve takvâ mescidiyle ilgili tespitleri ele alınmıştır. Ardından doğrudan takvâ mescidiyle ilgili hadis rivayetleri tahlil edilmiş; son olarak da bu mescidin âyette övgüyle bahsedilen cemaatine dair hadis rivayetleri araştırılmıştır. Kütüb-i sitte merkezli olarak yürütülen bu çalışmada ilgili hadislerin tespit ve tahlili yapılmış; ayrıca konunun daha iyi anlaşılabilmesi için hadis şerhleri, tefsir ve siyer eserlerinin yanı sıra ilgili akademik çalışmalardan istifade edilmiştir. Karşılaştırmalı bir yöntemle her iki mescide atıfta bulunan hadisler ve yorumlar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak takvâ üzere inşa edilme noktasında Mescid-i Nebevî bir üstünlüğe sahip olmakla birlikte âyette kastedilenin Kubâ Mescidi olduğu tespitine gidilmiştir. Her iki mescit de takvâ üzere inşa edildiğinden mevcut iddia ve yorumlar arasında bir problemi söz konusu olmadığı vurgulanmıştır.