Araştırma Makalesi

Takvâ Mescidiyle İlgili Hadis Rivayetlerinin İlgili Âyet Bağlamında Tahlili

Cilt: 9 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Takvâ Mescidiyle İlgili Hadis Rivayetlerinin İlgili Âyet Bağlamında Tahlili

Öz

Onların kötü niyetleri ortaya dökülmüş ve Resûlullah’ın burada namaz kılması yasaklanmıştır. Buna karşılık ilk günden itibaren takvâ üzere inşa edilen mescitte namaza durmasının daha uygun olacağı belirtilmiştir. Âyette geçen “Takvâ üzere inşa edilen mescit” ifadesiyle hangi mescidin kastedildiği, ilk dönemlerden itibaren tartışma konusu olmuştur. Söz konusu mescit ve ahalisi hakkındaki hadis rivayetlerinin değerlendirilmesi araştırmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Öncelikle ilgili âyetler bağlamında müfessirlerin yorumları incelenmiş ve takvâ mescidiyle ilgili tespitleri ele alınmıştır. Ardından doğrudan takvâ mescidiyle ilgili hadis rivayetleri tahlil edilmiş; son olarak da bu mescidin âyette övgüyle bahsedilen cemaatine dair hadis rivayetleri araştırılmıştır. Kütüb-i sitte merkezli olarak yürütülen bu çalışmada ilgili hadislerin tespit ve tahlili yapılmış; ayrıca konunun daha iyi anlaşılabilmesi için hadis şerhleri, tefsir ve siyer eserlerinin yanı sıra ilgili akademik çalışmalardan istifade edilmiştir. Karşılaştırmalı bir yöntemle her iki mescide atıfta bulunan hadisler ve yorumlar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak takvâ üzere inşa edilme noktasında Mescid-i Nebevî bir üstünlüğe sahip olmakla birlikte âyette kastedilenin Kubâ Mescidi olduğu tespitine gidilmiştir. Her iki mescit de takvâ üzere inşa edildiğinden mevcut iddia ve yorumlar arasında bir problemi söz konusu olmadığı vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hadis , Tefsir , Takvâ Mescidi , Mescid-i Nebevî , Kubâ Mescidi.

Kaynakça

  1. Akbaş, Mustafa Yasin. Kitâbu’t-Tefsîr Literatürü. İstanbul: İFAV Yayınları, 2023.
  2. Algül, Hüseyin. “Kubâ”. Türkiye Vakfı Diyanet Ansiklopedisi. 26/298-299. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  3. Algül, Hüseyin. “Mescid-i Kubâ”. Türkiye Vakfı Diyanet Ansiklopedisi. 29/279-280. Ankara: TDV Yayınları, 2004.
  4. Aynî, Bedreddin Ebû Muhammed Mahmud b. Ahmed. Umdetü’l-kârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî. tsh. Abdullah Mahmud Muhammed Ömer. 25 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1421/2001.
  5. Azîmâbâdî, Ebü’t-Tayyib Muhammed Şemsü’l-Hak b. Emîr. ʿAvnü’l-maʿbûd şerhu Süneni Ebî Dâvûd. 14 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2. Basım, 1415/1994.
  6. Belâzurî, Ahmed b. Yahya b. Câbir. Fütûḥu’l-büldân. Beyrut: Dârun ve Mektebetü’l-Hilâl, 1408/1998.
  7. Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail. el-Câmi‘u’s-sahîh. nşr. Muhammed Züheyr en-Nâsır. 9 Cilt. Beyrut: Dâru Tavkı’n-Necât, 1422/2001.
  8. Buhârî, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmâil. et-Târîhu’l-kebîr. 8 Cilt. Haydarâbâd: Dâiretü’l-Meârifi’l-Osmâniyye, ts.
  9. Duran, Ayetullah. Hz. Peygamber'in (s.a.v.) Hicretinde Kubâ Günleri. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  10. Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş'as b. İshak el-Ezdî es-Sicistanî. Sünen. thk. Şuayb Arnavut - Muhammed Kâmil Karabelli. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’r-Risâleti’l-âlemiyye, 1430/2009.

Kaynak Göster

ISNAD
Oğuzay, Rukiye. “Takvâ Mescidiyle İlgili Hadis Rivayetlerinin İlgili Âyet Bağlamında Tahlili”. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi 9/3 (01 Eylül 2025): 1054-1076. https://doi.org/10.32711/tiad.1669321.