İlim, Marifet ve Nur Kavramları Çerçevesinde Hakîm et-Tirmizî’nin Nevâdiru’l-usûl’deki İşârî Yorumları
Abstract
Erken dönem sûfîleri, teorik ve pratik açıdan sünnete büyük değer vermiş, dinî hayatı zâhirî kuralların ötesinde bâtınî derinlikle yaşamayı esas almışlardır. Kur'ân ve sünnet rehberliğinde manevî kemâle ermeyi hedefleyen bu anlayış, onları hadis ilmiyle tasavvufu mezcetmeye yöneltmiştir. Hadisler, sûfî düşüncenin teşekkülünde Kur'an'dan sonra belirleyici bir kaynak olarak rol oynamış, Hz. Peygamber'in söz ve fiilleri tasavvufun şekillenmesinde etkili olmuştur. Hakîm et-Tirmizî, Nevâdiru'l-usûl adlı eserinde geliştirdiği işârî yorum metoduyla dikkat çeker. Hadisleri zâhirî anlamlarıyla sınırlı kalmadan bâtınî boyutlarıyla ele alan bu yaklaşım, ilim, mârifet ve nûr gibi kavramlar etrafında şekillenir. Hakîm’in yöntemi, klasik rivayet geleneği ile tasavvufî perspektifi kaynaştırarak özgün bir sentez sunmaktadır. Çalışma, onun bu metodolojik katkılarını ve İslâm ilimleri içindeki yerini ortaya koymayı hedefler.
Keywords
Hadis, Tasavvuf, Nevâdiru’l-usûl, İşârî Yorum, İlim, Marifet, Nur
References
- Aclunî, İsmail b Muhammed. Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs amme’ştehere mine’l-ehâdîs alâ elsineti’n-nâs. çev. Mustafa Genç. 4 Cilt. İstanbul: Beka Yayınları, 2019.
- Afîfî, Ebu’l-Alâ. Tasavvuf İslam’da Manevî Hayat. çev. Ekrem Demirli-Abdullah Kartal. İstanbul: İz Yayıncılık, 6. Basım, 2015.
- Barthold, Vasilij Vladimiroviç. Moğol İstilasına Kadar Türkistan. ed. Hakkı Dursun Yıldız. İstanbul: Kronik Kitap, 2019
- Cebecioğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. İstanbul: Otto Yayınları, 7. Basım, 2020.
- Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Alî es-Seyyid eş-Şerîf-. Ta’rifât: Tasavvuf Istılahları. çev. Abdülaziz Mecdi Tolun-Abdurrahman Acer. İstanbul: Litera Yayıncılık, 2014.
- Çift, Salih. Hakîm et-Tirmizî ve Tasavvuf Anlayışı. İstanbul: İnsan Yayınları, 2008.
- Erbaş, Muammer. Kur’an-ı Kerim’in Zahiri Anlamına Yaklaşımlar. İzmir: İzmir İlahiyat Vakfı Yayınları, 2008.
- Filiz, Şahin. İslam Felsefesinde Mistik Bilginin Yeri. İstanbul: İnsan Yayınları, 1995.
- Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed. İhyâu ulûmi’d-dîn. 6 Cilt. Dımeşk: Daru’l-Feyha, 2010.
- Gazzâlî, İmam el-. Mişkâtü’l-Envâr: Nur Metafiziği. çev. Asım Cüneyd Köksal. İstanbul: Büyüyenay Yayınları, 2. Basım, 2017.