An Assessment of the Religious Affairs High Council’s Fatwas Regarding Women’s Special Conditions in the Context of Islamic Jurisprudence and the Concept of Change (1995–2024)

Year 2026, Volume: 10 Issue: 1 , 214 - 241 , 31.03.2026

Gönül Çakan , Ümmühan Ark

https://doi.org/10.32711/tiad.1798290

https://izlik.org/JA87BC79CZ

Abstract

This study examines the fatwas issued by the High Council of Religious Affairs under the Presidency of Religious Affairs between 1995 and 2024 concerning special conditions affecting women’s religious practices (such as menstruation, postpartum bleeding, irregular bleeding, and menopause). The research aims to theoretically analyze how Islamic legal norms are interpreted within their historical context and how religious rulings evolve in response to social transformations. In this regard, the Council’s use of legal evidence, madhhab preferences, and methodological approach are critically evaluated.

The study employs a qualitative content analysis method. A total of official fatwas published between 1995 and 2024 were analyzed. The data were collected on the basis of the Council’s digital archive, its printed sources, and the religious instruction manuals published pursuant to the Council’s decisions. The Council’s approach was then evaluated in comparison with the positions of the classical legal schools. The main limitation of the study is the unavailability of internal deliberation records and reliance solely on accessible documents. This study demonstrates that medical data and individual differences are becoming increasingly decisive in the fatwas of the High Council of Religious Affairs.

Keywords

İslamic Law , High Concil of Religious Affairs , Change in Legal Rulings , Fatwa , Women

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun Kadınların Özel Halleri ile İlgili Verdiği Fetvaların Fıkıh ve Değişim Olgusu Bağlamında Değerlendirilmesi (1995–2024 Yılları)

https://izlik.org/JA87BC79CZ

Abstract

Bu çalışma, Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesindeki Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 1995–2024 yılları arasında, kadınların ibadet hayatını etkileyen özel hâllere (hayız, nifas, istihâze, iyâs vb.) dair verdiği fetvaları konu edinmektedir. Çalışma, fıkhî normların tarihsel bağlamda nasıl yorumlandığını ve dinî hükümlerin toplumsal değişim karşısında nasıl dönüşüme uğradığını teorik düzlemde tartışmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Kurul’un delil kullanımı, mezhep tercihi ve metodolojik yaklaşımı analiz edilmiştir.

Araştırma, nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiş ve 1995–2024 yılları arasında yayımlanan resmi fetva, mütalaa ve kurul kararları tematik olarak kodlanmıştır. Veriler, Kurul’un dijital arşivi ve basılı kaynakları ile Kurul kararı ile basılmış ilmihal kitapları esas alınarak toplanmıştır. Kurul’un yaklaşımı, klasik mezheplerle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sınırlılığı, yalnızca erişilebilen belgelerle yetinilmiş ve kurul içi müzakerelere ulaşılamamış olmasıdır. Bu çalışma, DİYK fetvalarında tıbbî veriler ve bireysel farklılıkların giderek daha belirleyici olduğunu göstermektedir.

Keywords

İslam Hukuku , Din İşleri Yüksek Kurulu , Ahkamın Değişimi , Fetva , Kadın

References

• Akcan, Hatice Kübra. Yusuf el-Karadâvî’nin Kadınlara İlişkin Görüşleri. Batman: Batman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
• Arısan, Kazım. Kadın Hastalıkları (Jinekoloji). İstanbul: Çeltüt Matbaacılık, 1991.
• Atasoy, Mustafa. Hormon Menopoz Öncesi–Sonrası. İstanbul: Destek Yayınları, 2019.
• Aydın, Fatih Mehmet. “Diyanete Soralım”. YouTube. 14 Nisan 2020. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=dLwsHLHzZsg
• Balbaba, Ümmü Eymen. “Fıkhî Açıdan Tecavüz Sonucu Oluşan Gebeliğin Sona Erdirilmesi”. V. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi Bildiriler Kitabı III. İstanbul: 2016.
• Beksaç, M. Sinan vd. Kadın Hastalıkları ve Doğum. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri, 2016.
• Berkay, Ezgi Gizem – Başaran, Seher. “Tekrarlayan Gebelik Kayıplarında Etiyolojinin Açıklanmasına Yönelik Yeni Yaklaşımlar”. İstanbul Tıp Fakültesi Dergisi 84/1 (2021), 135-144.
• Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük İslam İlmihali. İstanbul: Bilmen Yayınları, 1985.
• Bozkurt, İdris. “Diyanete Soralım”. YouTube. 7 Mart 2022. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=G3Ino9dUCEs
• Bozkurt, Özlem Demirel – Sevil, Ümran. “Menopoz ve Cinsel Yaşam”. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 3/4 (2016), 497-503.
• Bulut, Kevser. İslam Hukuku ve Tıpta Kadınlara Özel Haller. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
• Cengiz, Hüseyin. “Doğum Sonrası Adet Döngüsü”. YouTube. 3 Kasım 2020. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=C2RIKwCtDQo
• Cezîrî, Abdurrahman. Dört Mezhep Fıkhı. çev. Hasan Ege. İstanbul: Bahar Yayınları, 1976.
• Cunningham, F. Gary vd. Williams Obstetri. çev. Ateş Karateke. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, 2019.
• Çelik, Hakan – Aydın, Selçuk. “Laktasyonel Amenore ve Doğum Sonrası Menstrüel Siklus”. Türkiye Klinikleri Jinekoloji Obstetrik Dergisi 22/3 (2012), 166.
• Dadaş, Mustafa Bülent. “Kuruluşundan Günümüze Din İşleri Yüksek Kurulu’nun Fetva Siyaseti”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 13/25-26 (2017), 37-74. https://dergipark.org.tr/tr/pub/talid/issue/47057/591697
• Dağcı, Şamil. “Din İşleri Yüksek Kurulu Kararlarına Fetva Konseptinde Bir Yaklaşım”. Diyanet İlmi Dergi 38/4 (2002), 5-20.
• Demirören Haber Ajansı. “Hamileyken Kansere Yakalandı”. YouTube. 5 Ocak 2022. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=rRIYAlxoydY
• Diyanet İşleri Başkanlığı. İlmihal (İman ve İbâdetler). Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2006.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. İslam İlmihali. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlık Yayınları, 2010.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. Aile İlmihali. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2015.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. Aile ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2015.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. 2023 Yılı İdare Faaliyet Raporu. Ankara: DİB Yayınları, 2023.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. “Alo Fetva 190”, erişim 15 Ocak 2026, https://kurul.diyanet.gov.tr/AloFetva190
• Diyanet Haber. “Şâfiî Mezhebine Göre Hanımlara Özgü Haller”. Diyanet Haber. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.diyanethaber.com.tr/safi-mezhebine-gore-hanimlara-ozgu-haller
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Kadınlara Özgü Haller”, erişim 15 Ocak 2026, https://kurul.diyanet.gov.tr/Diyanet-Konularina-Gore-Sorular/01933638-f500-7f30-3c6b-1d63faa73736/kadinlara-ozgu-haller
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Özür Hâli Ne Demektir ve Özür Sahibi Kimse Ne Zaman Abdest Alır?”. Dini Bilgilendirme Platformu. 12 Temmuz 2017. Erişim: 02 Ekim 2025.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Âdet Kanaması On Günden Fazla Süren Bir Kadın İbadetlerini Yerine Getirmede Nasıl Hareket Etmelidir?”. Dini Bilgilendirme Platformu. Erişim: 18 Ocak 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/cevap-ara/112/%C3%A2det-kanamasi-on-gunden-fazla-suren-bir-kadin-ibadetlerini-yerine-getirmede-nasil-hareket-etmelidir
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Kanaması Hiç Kesilmeyen Bir Kadının Âdet Durumu Nedir?”. Dini Bilgilendirme Platformu. Erişim: 19 Ocak 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/cevap-ara/117/kanamasi-hic-kesilmeyen-bir-kadinin-%C3%A2det-durumu-nedir
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Âdeti Bittikten Sonra On Beş Gün Geçmeden Yeniden Kanaması Başlayan Bir Kadın İbadetlerine Devam Edebilir mi?”. Dini Bilgilendirme Platformu. Erişim: 20 Ocak 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/cevap-ara/1251/%C3%A2deti-bittikten-sonra-on-bes-gun-gecmeden-yeniden-kanamasi-baslayan-bir-kadin-ibadetlerine-devam-edebilir
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Âdet Geciktirici Hap Kullandığı Hâlde Yine de Leke Gören Bir Kadın Namaz, Oruç ve Tavaf Gibi İbâdetleri Yapabilir mi?”. Dini Bilgilendirme Platformu. Erişim: 02 Şubat 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/650/%C3%A2det-geciktirici-hap-kullandigi-halde-yine-de-leke-goren-bir-kadin-namaz-oruc-ve-tavaf-gibi-ib%C3%A2detleri-yapabilir-mi
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Âdet Geciktirici İlaç Kullanıp Kesik Kesik Leke Gören Bir Kadın Âdetli Sayılır mı?”. Dini Bilgilendirme Platformu. Erişim: 02 Şubat 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/cevap-ara/114/%C3%A2det-geciktirici-ilac-kullanip-kesik-kesik-leke-goren-bir-kadin-%C3%A2detli-sayilir-mi
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Düşük Yapan Bir Kadından Gelen Kanın Hükmü Nedir?”. Dini Bilgilendirme Platformu. Erişim: 29 Mayıs 2024. https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/120/dusuk-yapan-bir-kadindan-gelen-kanin-hukmu-nedir
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Özür Hâli Ne Demektir ve Özür Sahibi Kimse Ne Zaman Abdest Alır?”. Dini Bilgilendirme Platformu. 12 Temmuz 2017. Erişim: 02 Ekim 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/soru/ozur-hali-ne-demektir-ve-ozur-sahibi-kimse-nezaman-abdest-alir/0193c42d-47c3-74ca-d189-bea1f72e61ee
• Din İşleri Yüksek Kurulu. “Özür Sahibi Kimse veya İstihâze Olan Kadın Tavafını Nasıl Yapar?”. Dini Bilgilendirme Platformu. 19 Nisan 2024. Erişim: 02 Ekim 2025. https://kurul.diyanet.gov.tr/soru/ozur-sahibi-kimse-veya-istihaze-olan-kadin-tavafini nasil-yapar/0193f834-329d-7c54-4678-19e8f4dcf288
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Fetvalar I. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2014.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Fetvalar. 4. Baskı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2018.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Fetvalar. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2019.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Aile Sıkça Sorulanlar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Kadın İlmihali. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2023.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Tıp ve Sağlıkla İlgili Fetvalar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2024.
• Din İşleri Yüksek Kurulu. Din İşleri Yüksek Kurulu Fetvalar: Gözden Geçirilmiş İlaveli Baskı. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2024.
• Doğan, Mehmet Zeki. “Kur’ân Âyetleri Işığında Embriyo Aşamaları”. Batman Akademi Dergisi 4/2 (2020), 4.
• Dölen, İsmail. “Tıbbî Açıdan Fetüs, Embriyo, Kürtaj ve Düşük (Abortus) Nedir?”. V. Sağlık Hukuku Kurultayı. Ankara: Ankara Barosu, 2013.
• Duman Sali, Vildan. Fukâhâ’nın Kadın Tasavvurunun İçtihâdî Hükümlere Yansıması. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
• Duru, Tuğba. “Hayız ve Nifas Dönemleri ile İlgili Bâtıl İnançlara Dayalı Uygulamaların İslam Fıkhı Açısından Değerlendirilmesi”. Diyanet İlmî Dergi 60/1 (Haziran 2024), 565.
• Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş‘as b. İshak es-Sicistânî el-Ezdî. Sünen-i Ebî Dâvûd. thk. Şuayb Arnavut. 7 Cilt. Beyrut: Dârü’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 2009.
• Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Yayınları, 2016.
• Erenel, Ayten Şentürk – Çiçek, Sevil. “Doğum Eylemine Yapılan Müdahalelerin Anne ve Çocuk Sağlığına Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9/2 (2018).
• Ergün, Mehmet. Fetva Usulü Bağlamında Alo Fetva. Ankara: Sonçağ Akademi, 2024.
• Görgel, Evren Bayraktar – Çakıroğlu, Funda Pınar. Menopoz Döneminde Kadın. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi, 2007.
• Görgülü, Ülfet. Fıkıhta Cenin Hukuku. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 2015.
• Günay, Hacı Mehmet. “Nifas”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2007, 33/79.
• Güngördük, Kemal vd. “Gestasyonel Trofoblastik Hastalıklara Güncel Yaklaşım”. Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi 2016/4, 129-138.
• Haçkalı, Abdurrahman. “Âdetli Kadının Namaz Kılması, Oruç Tutması, Tavaf Etmesi ve Mescide Girmesi”. Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı V: İbâdetler ve Aile Hayatı ile İlgili Bazı Meseleler. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
• Halilzade, İnci. “Gebelik Kayıpları (Abortus)”. Kadın Hastalıkları ve Doğum. Ankara: Akademik Yayınlar, 2020.
• İbn Âbidîn, Muhammed Emîn b. Ö’üddîn Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî ed-Dımaşkî. Reddü’l-muhtâr ʿale’d-Dürri’l-muhtâr. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1386.
• İbn Kesîr, İsmâil b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm. thk. Sami b. Muhammed Selâme. Riyad: Dâr et-Taybe, 1999.
• İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullāh b. Ahmed el-Cemmâîlî el-Makdisî. el-Muğnî. thk. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî – Abdulfettah Muhammed el-Hulv. 15 Cilt. Riyad: Dâru Âlemi’l-Kütüb, 4. Basım, 1419/1999.
• İbn Rüşd, Ebü’l-Velîd Muhammed b. Ahmed el-Kurtubî. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muḳteṣid. Thk. Abdulmecid Tu‘me el-Halebî. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʿrife, 1418/1997.
• İbn Teymiyye, Ebû’l-Abbas Takıyyüddîn Ahmed b. Abdulhalim. Mecmûʿu’l-fetâvâ. 37 Cilt. Thk. Abdurrahman b. Muhammed b. Kasım. Medine: Mecmeʿu’l-Melik Fahd, 1995.
• Kahtânî, Müsfir b. Ali b. Muhammed. “İslam Hukukuna Göre Anne Rahminde Sakat Olan Çocukların Kürtaj Yoluyla Düşürülmesinin Hükmü”. çev. Abdullah Kahraman. İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (2008), 476–484.
• Karaman, Hayreddin. İslam’da Kadın ve Aile. İstanbul: Ensar Neşriyat, 1995.
• Karapınar, Hüseyin. “İslam’ın Işığında Günümüz Meseleleri”. Vav TV, YouTube. 28 Mayıs 2023. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=nRScbIXHAvs
• Karasaç, Eda Gülsüm. “Ceninin Yaşama Hakkı”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 71/3 (2022), 1051-1097.
• Keskin, Mehmet. Büyük Şâfiî İlmihali. İstanbul: Çağrı Yayınları, 2012.
• Kiraz, Gülseren. Sosyal ve Siyasi Değişimlerin Kurumlara Etkisi: Din İşleri Yüksek Kurulu Kararları Örneği. Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Mevsılî. el-İhtiyâr li-Taʿlîli’l-Muhtâr. Thk. Şuayb Arnavut – Ahmet Muhammed Berhum – Abdüllatif Hırzullah. Beyrut: Dârü’r-Risâleti’l-ʿArabiyye, 1430/2009.
• Müslim, Ebû’l-Hüseyn b. Haccâc el-Kuşeyrî. el-Câmiʿu’s-sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
• Nevevî, Yahyâ b. Şeref. el-Minhâc Şerhu Sahîhi Müslim b. Haccâc. Beyrut: Dârü’l-Maʿrife, 1392/1972.
• Öğüt, M. Cemal. Kadın İlmihali. İstanbul: Huzur Yayın Dağıtım, 2001.
• Öğüt, Salim. “İstihâze”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2001, 23/334-335.
• Remlî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed el-Menûfî el-Mısrî. Nihâyetü’l-muhtâc ilâ şerhi’l-Minhâc. 8 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1404.
• Sağırcı, Esad Muhammed Said. Delilleri ile Hanefî Fıkhı. çev. Heyet. İstanbul: Polen Yayınları, 2008.
• Sağlık Bakanlığı. Gebe Bilgilendirme Sınıfı Eğitim Kitabı. Ankara: Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2014.
• Sali, Vildan Duman. Fukâha’nın Kadın Tasavvurunun İçtihâdî Hükümlere Yansıması Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2022.
• Sayar, Zeki. “Diyanete Soralım”. YouTube. 10 Ocak 2023. Erişim: 02 Ekim 2025. https://www.youtube.com/watch?v=8rPlDEW0JXc
• Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-Eimme Muhammed b. Ahmed b. Ebî Sehl. el-Mebsût. Nşr. Mustafa Cevat Akşit. I-XXX. İstanbul: Gümüşev Yayıncılık, 2016.
• Seyisoğlu, Hakan. 99 Sayfada Menopoz Söyleşi: Dilek Kaykılar. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2006.
• Soydan, Gülsüm. Âdet Döngüsünün Tespitiyle İlgili Fıkhî Hükümlerin Tıbbî ve Sosyal Veriler Işığında Değerlendirilmesi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
• Soydan, Gülsüm. Kadınlara Özel Hallerle İlgili Hükümlerin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
• Şenol Soyal, Şule. Kadınların Özel Hallerini İlgilendiren Rivayetlerin Tahlili ve Değerlendirilmesi. Konya: Palet Yayınları, 2024.
• Şenol Soyal, Şule. “Kadınların Özel Hallerinde Kur’an Okuması ve Kur’an’a Dokunması ile İlgili Rivayetlerin Tahlili ve Değerlendirilmesi”, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 8/1 (Mart 2018), 129-155.
• Şimşirgil, Ahmet – Ekinci, Ekrem Buğra. Ahmed Cevdet Paşa ve Mecelle. İstanbul: KTB Yayınları, 2009.
• Şirbînî, Muhammed b. Ahmed el-Hatîb. Muğni’l-muhtâc ilâ Maʿrifeti Meʿânî Elfâzi’l-Minhâc. Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
• Taberî, Muhammed b. Cerîr. Câmiʿu’l-beyân ʿan teʾvîli âyi’l-Kur’ân. Thk. Ahmed Muhammed Şâkir. Kahire: Dârü’l-Maʿârif, ts.
• Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ. Sünen-i Tirmizî Tercemesi. çev. Osman Zeki Mollamehmetoğlu. 6 Cilt. İstanbul: Yunus Emre Yayınevi.
• Tuzcular Vural, Zeynep – Gönenç Işık. “Birinci Basamakta Menstrüel Düzensizliklere Yaklaşım”. The Journal of Turkish Family Physician 11/1 (Mart 2020), 21-28.
• Tüfekçi, İbrahim. “İslam Hukukuna Göre Gebeliğin Sonlandırılması”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 45 (2014), 111-154.
• Türkiye Diyanet Vakfı. Aile İlmihali. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2021.
• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Yayınları. Ankara: Sağlık Bakanlığı, 2022.
• Uyanık, Necmi. “DP Dönemi DİB Müşavere Kurulu Kararları Üzerine Bir Değerlendirme”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi 37 (2016), 85-112.
• Yaman, Ahmet. Ahlak ve Hukuk Ekseninde Aile Hayatımız. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2021.
• Yavuz, Yunus Vehbi. “Hayız”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1998, 17/51.
• Yavuz, Yunus Vehbi. “Âyise”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1991, 4/253-254.
• Yıldırım, Mülazım. Klinik Jinekoloji. Ankara: Çağdaş Medikal Kitabevi, 2002.
• Yiğitoğlu, Mustafa. “Yahudilikte Kadınların Regl Dönemi (Niddah) İle İlgili Hususlar”. EKEV Akademi Dergisi, ICOAEF Özel Sayısı (2019), 225-232.
• Yücel, Fatih. “Fetvanın Değişim Gerekçelerine Güncel Bir Bakış”. Diyanet İlmi Dergi 58/3 (2022), 1125-1156.
• Yüksel, Tuba. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Kararlarının İslam Aile Hukuku Açısından Analizi. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2016.
• Zuhaylî, Vehbe b. Mustafa. el-Fıkhu’l-İslamî ve Edilletühû. 10 Cilt. Dımaşk: Dârü’l-Fikr, ty.