Review Article

Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri

Volume: 6 Number: Special Issue: UAK2024 Proc. July 1, 2025
EN TR

Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri

Abstract

Kütle-mutlak görsel parlaklık bağıntısı, kütle-ışınım (MLR) gücü bağıntısından önce keşfedilmiştir. Eddington, onu temel yasa düzeyine çıkarmak istemiştir. Böylece empirik anakol kütle-ışınım gücü bağıntısı bir temel bağıntı (yasa) mıdır yoksa ortalama değer veren bir istatistik bağıntı mıdır tartışması başlamıştır. MLR gelişim çizgisinde ortaya çıkan kırılmaya kadar farklı türden, kütleden (M) ışınım gücü (L) veya L den M hesaplayan çok sayıda bağıntı tekrar tekrar yenilenmiştir. Duyarlılığın ve veri sayısının az olduğu kırılma öncesinde, MLR ve MRR (kütle-yarıçap) bağıntıları görünen, tayfsal veya tutulmalı her çeşitten çift yıldız gözlemlerinden 1) ortalama kütle, ortalama yarıçap veya ortalama ışınım gücü arasındaki ilişkiyi ortaya koymak veya 2) tek yıldızların M ve R sini elde etmek amacıyla kalibre edilirdi. Kırılma ve kırılmadan sonra en duyarlı veri sağlayan ayrık örten çift çizgili tayfsal çift yıldız çözümlerinin sayısı ve kalitesi arttı. Böylece yakın, yarı-ayrık ve değen çift yıldızlardan elde edilen veriler kullanılmaz oldu. Fakat, dağılımlarında görülen kimyasal kompozisyon ve yaş etkileri yüzünden MLR ve MRR diyagramları MLR ve MRR fonksiyonlarını belirlemekte yetersiz bulundu. Klasik MLR ve MRR bağıntılarından farklı olarak sadece M veya R hesaplamak amacını güden yeni bir trend ortaya çıktı. Böylece birinci amaç baskılanırken, tek yıldızların M ve R sini hesaplamak amacı güden yeni trend günün popular konusu öte gezegen araştırmalarında aktif bir uygulama alanı buldu. MLR ve MRR gelişiminde ortaya çıkan yanlış isimlendirmelere dikkat çekilmiş, hala model yapmakta, samanyolu ve samanyolu ötesi araştırmalarda hatta kozmolojide aktif kullanma alanı olan ortalama değerleri (⟨𝑀⟩, ⟨𝐿⟩, ⟨𝑅⟩) önceleyen klasik MLR, MRR ve MTR (Kütle-etkin sıcaklık) bağıntılarının ihmal edilmemesi gerektiği tartışılmıştır.

Keywords

Supporting Institution

TÜBİTAK

Project Number

TÜBİTAK 122R053

References

  1. Andersen J., 1991, A&ARv, 3, 91
  2. Bahcall J. N., 2000, J. R. Astron. Soc. Canada, 94, 219
  3. Cester B., Ferluga S., Boehm C., 1983, Ap&SS, 96, 125
  4. Chadwick J., 1933, Proceedings of the Royal Society of London Series A, 142, 1
  5. Cox A. N., 2000, Allen’s astrophysical quantities. New York: AIP Press
  6. Crookes W., 1874, Proceedings of the Physical Society of London, 1, 35
  7. Demircan O., Kahraman G., 1991, Ap&SS, 181, 313
  8. Eddington A. S., 1926, The Internal Constitution of the Stars. Cambridge University Press

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Astronomical Sciences (Other)

Journal Section

Review Article

Early Pub Date

June 22, 2025

Publication Date

July 1, 2025

Submission Date

February 3, 2025

Acceptance Date

April 14, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 6 Number: Special Issue: UAK2024 Proc.

APA
Eker, Z. (2025). Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, 6(Special Issue: UAK2024 Proc.), 322-329. https://doi.org/10.55064/tjaa.1632014
AMA
1.Eker Z. Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. TJAA. 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):322-329. doi:10.55064/tjaa.1632014
Chicago
Eker, Zeki. 2025. “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü Ve Diğerleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 (Special Issue: UAK2024 Proc.): 322-29. https://doi.org/10.55064/tjaa.1632014.
EndNote
Eker Z (July 1, 2025) Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 Special Issue: UAK2024 Proc. 322–329.
IEEE
[1]Z. Eker, “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri”, TJAA, vol. 6, no. Special Issue: UAK2024 Proc., pp. 322–329, July 2025, doi: 10.55064/tjaa.1632014.
ISNAD
Eker, Zeki. “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü Ve Diğerleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6/Special Issue: UAK2024 Proc. (July 1, 2025): 322-329. https://doi.org/10.55064/tjaa.1632014.
JAMA
1.Eker Z. Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. TJAA. 2025;6:322–329.
MLA
Eker, Zeki. “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü Ve Diğerleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, vol. 6, no. Special Issue: UAK2024 Proc., July 2025, pp. 322-9, doi:10.55064/tjaa.1632014.
Vancouver
1.Zeki Eker. Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. TJAA. 2025 Jul. 1;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):322-9. doi:10.55064/tjaa.1632014

TJAA is a publication of Turkish Astronomical Society (TAD).