İnceleme Makalesi

Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri

Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc. 1 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri

Öz

Kütle-mutlak görsel parlaklık bağıntısı, kütle-ışınım (MLR) gücü bağıntısından önce keşfedilmiştir. Eddington, onu temel yasa düzeyine çıkarmak istemiştir. Böylece empirik anakol kütle-ışınım gücü bağıntısı bir temel bağıntı (yasa) mıdır yoksa ortalama değer veren bir istatistik bağıntı mıdır tartışması başlamıştır. MLR gelişim çizgisinde ortaya çıkan kırılmaya kadar farklı türden, kütleden (M) ışınım gücü (L) veya L den M hesaplayan çok sayıda bağıntı tekrar tekrar yenilenmiştir. Duyarlılığın ve veri sayısının az olduğu kırılma öncesinde, MLR ve MRR (kütle-yarıçap) bağıntıları görünen, tayfsal veya tutulmalı her çeşitten çift yıldız gözlemlerinden 1) ortalama kütle, ortalama yarıçap veya ortalama ışınım gücü arasındaki ilişkiyi ortaya koymak veya 2) tek yıldızların M ve R sini elde etmek amacıyla kalibre edilirdi. Kırılma ve kırılmadan sonra en duyarlı veri sağlayan ayrık örten çift çizgili tayfsal çift yıldız çözümlerinin sayısı ve kalitesi arttı. Böylece yakın, yarı-ayrık ve değen çift yıldızlardan elde edilen veriler kullanılmaz oldu. Fakat, dağılımlarında görülen kimyasal kompozisyon ve yaş etkileri yüzünden MLR ve MRR diyagramları MLR ve MRR fonksiyonlarını belirlemekte yetersiz bulundu. Klasik MLR ve MRR bağıntılarından farklı olarak sadece M veya R hesaplamak amacını güden yeni bir trend ortaya çıktı. Böylece birinci amaç baskılanırken, tek yıldızların M ve R sini hesaplamak amacı güden yeni trend günün popular konusu öte gezegen araştırmalarında aktif bir uygulama alanı buldu. MLR ve MRR gelişiminde ortaya çıkan yanlış isimlendirmelere dikkat çekilmiş, hala model yapmakta, samanyolu ve samanyolu ötesi araştırmalarda hatta kozmolojide aktif kullanma alanı olan ortalama değerleri (⟨𝑀⟩, ⟨𝐿⟩, ⟨𝑅⟩) önceleyen klasik MLR, MRR ve MTR (Kütle-etkin sıcaklık) bağıntılarının ihmal edilmemesi gerektiği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

TÜBİTAK 122R053

Kaynakça

  1. Andersen J., 1991, A&ARv, 3, 91
  2. Bahcall J. N., 2000, J. R. Astron. Soc. Canada, 94, 219
  3. Cester B., Ferluga S., Boehm C., 1983, Ap&SS, 96, 125
  4. Chadwick J., 1933, Proceedings of the Royal Society of London Series A, 142, 1
  5. Cox A. N., 2000, Allen’s astrophysical quantities. New York: AIP Press
  6. Crookes W., 1874, Proceedings of the Physical Society of London, 1, 35
  7. Demircan O., Kahraman G., 1991, Ap&SS, 181, 313
  8. Eddington A. S., 1926, The Internal Constitution of the Stars. Cambridge University Press

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Astronomik Bilimler (Diğer)

Bölüm

İnceleme Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

3 Şubat 2025

Kabul Tarihi

14 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc.

Kaynak Göster

APA
Eker, Z. (2025). Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, 6(Special Issue: UAK2024 Proc.), 322-329. https://doi.org/10.55064/tjaa.1632014
AMA
1.Eker Z. Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. TJAA. 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):322-329. doi:10.55064/tjaa.1632014
Chicago
Eker, Zeki. 2025. “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 (Special Issue: UAK2024 Proc.): 322-29. https://doi.org/10.55064/tjaa.1632014.
EndNote
Eker Z (01 Temmuz 2025) Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 Special Issue: UAK2024 Proc. 322–329.
IEEE
[1]Z. Eker, “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri”, TJAA, c. 6, sy Special Issue: UAK2024 Proc., ss. 322–329, Tem. 2025, doi: 10.55064/tjaa.1632014.
ISNAD
Eker, Zeki. “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6/Special Issue: UAK2024 Proc. (01 Temmuz 2025): 322-329. https://doi.org/10.55064/tjaa.1632014.
JAMA
1.Eker Z. Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. TJAA. 2025;6:322–329.
MLA
Eker, Zeki. “Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, c. 6, sy Special Issue: UAK2024 Proc., Temmuz 2025, ss. 322-9, doi:10.55064/tjaa.1632014.
Vancouver
1.Zeki Eker. Yıldız Astrofiziği Temel Bağıntıları, Kütle-Işınım Gücü ve Diğerleri. TJAA. 01 Temmuz 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):322-9. doi:10.55064/tjaa.1632014

TJAA, Türk Astronomi Derneğinin (TAD) bir yayınıdır.