Research Article

Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)

Volume: 68 Number: 2 April 30, 2025
TR EN

Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)

Abstract

Karstik platolar genel olarak yoğun şekilde çözünme dolinleri ile kaplıdır ve bu dolinlere ait morfometrik özellikler kullanılarak karstik platoların morfotektonik özellikleri belirlenebilmektedir. Bu çalışmada da Engizek Dağı üzerindeki karstik depresyonların dağılımı ve morfometrik özellikleri ile bölgenin morfotektonik gelişimi arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Dağlık saha üzerinde topografya haritaları, Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) verileri ve uydu görüntüleri kullanılarak 872 karstik depresyon (dolin ve uvalalar) tespit edilmiştir. Bu depresyonlar, poligonlar çizilerek sayısal verilere dönüştürülmüş ve morfotektonik süreçlerle ilişkileri değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda karstik depresyonların uzun eksen yönelimleriyle yapısal unsurlar arasındaki uyumu belirlemek amacıyla gül diyagramları oluşturulmuştur. Morfometrik analizler sonucunda, Engizek Dağı’ndaki karstik depresyonların ortalama uzunluğu 62 m, genişliği 41 m, kapladıkları yaklaşık yüzey alanı ise 2884 m² olarak belirlenmiştir. Depresyonların ortalama yüksekliği 2.106 m, eğimi ise 12° olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, ortalama derinlik değeri 8,3 m olarak belirlenmiş ve bu alanda km2 başına ortalama 5 karstik depresyon düşmektedir. Dağın uzanım doğrultusu, KKB-GGD yönlü sıkışmaya uygun olarak DKD-BGB doğrultusundadır. Kütledeki bindirme ve kıvrım sistemleri ile aynı yapısal doğrultulara sahip olan dağın morfotektonik gelişimi, tüm Toroslar’da olduğu gibi karstik süreçleri denetleyen bir yapıya sahiptir. Nitekim, zirve platosunda uzun eksene paralel olarak dağılım gösteren karstik depresyonlar büyük ölçüde tektono-yapısal faktörlerin kontrolünde gelişmiştir. Dağda sıkışma eksenine zıt uzanım sergileyen boyuna çatlaklar ile sıkışma eksenine uygun yönelim gösteren enine çatlaklar gibi süreksizlik yüzeyleri ile karstik depresyonların gelişimi arasındaki ilişki de bu durumu desteklemektedir.

Keywords

Supporting Institution

Fırat Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (FÜBAP)

Project Number

İSBF.15.05

References

  1. Akgün, E. & İnceöz, M. (2021). Tectonic evolution of the central part of the East Anatolian Fault Zone, Eastern Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 30(7). https://doi.org/10.3906/yer-2104-15
  2. Aktürk, A. (1985). Çatak-Narlı Yöresinin Stratigrafisi ve Tektoniği [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Elâzığ.
  3. Altınlı, İ. E. (1966). Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun jeolojisi (birinci kısım). Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 67, 1-24.
  4. Arpat, E. ve Şaroğlu, F. (1972). Doğu Anadolu Fayı ile ilgili bazı gözlemler ve düşünceler. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 78, 44-50.
  5. Atalay, İ. (1973). Toros Dağlarında karstlaşma ve toprak teşekkülü üzerine bazı araştırmalar. Jeomorfoloji Dergisi, 5, 135-151.
  6. Atalay, İ. (1987). Türkiye Jeomorfolojisine Giriş, 2. Basım. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakultesi Yayınları No: 9.
  7. Atalay, İ. (2003). Effects of the tectonic movements on the karstification in Anatolia, Turkey. Acta Carsologica, 32(2), 196-203. https://doi.org/10.3986/ac.v32i2.348
  8. Atalay, İ. (2017). Türkiye Jeomorfolojisi (1. bs.). Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geomorphology and Earth Surface Processes

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 16, 2025

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

February 27, 2025

Acceptance Date

April 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 68 Number: 2

APA
Seven, M., Öztürk, Y., Gürgöze, S., Ege, İ., & Tonbul, S. (2025). Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(2), 259-286. https://doi.org/10.25288/tjb.1647807
AMA
1.Seven M, Öztürk Y, Gürgöze S, Ege İ, Tonbul S. Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Geol. Bull. Turkey. 2025;68(2):259-286. doi:10.25288/tjb.1647807
Chicago
Seven, Mutlu, Yahya Öztürk, Serkan Gürgöze, İsmail Ege, and Saadettin Tonbul. 2025. “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri Ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (2): 259-86. https://doi.org/10.25288/tjb.1647807.
EndNote
Seven M, Öztürk Y, Gürgöze S, Ege İ, Tonbul S (April 1, 2025) Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeoloji Bülteni 68 2 259–286.
IEEE
[1]M. Seven, Y. Öztürk, S. Gürgöze, İ. Ege, and S. Tonbul, “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”, Geol. Bull. Turkey, vol. 68, no. 2, pp. 259–286, Apr. 2025, doi: 10.25288/tjb.1647807.
ISNAD
Seven, Mutlu - Öztürk, Yahya - Gürgöze, Serkan - Ege, İsmail - Tonbul, Saadettin. “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri Ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/2 (April 1, 2025): 259-286. https://doi.org/10.25288/tjb.1647807.
JAMA
1.Seven M, Öztürk Y, Gürgöze S, Ege İ, Tonbul S. Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Geol. Bull. Turkey. 2025;68:259–286.
MLA
Seven, Mutlu, et al. “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri Ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”. Türkiye Jeoloji Bülteni, vol. 68, no. 2, Apr. 2025, pp. 259-86, doi:10.25288/tjb.1647807.
Vancouver
1.Mutlu Seven, Yahya Öztürk, Serkan Gürgöze, İsmail Ege, Saadettin Tonbul. Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Geol. Bull. Turkey. 2025 Apr. 1;68(2):259-86. doi:10.25288/tjb.1647807

Cited By

Instructions for Authors: http://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_yazim_kurallari.php
Ethical Statement and Copyrighy Form:  https://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_telif_etik_formlar.php