Araştırma Makalesi

Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)

Cilt: 68 Sayı: 2 30 Nisan 2025
PDF İndir
TR EN

Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)

Öz

Karstik platolar genel olarak yoğun şekilde çözünme dolinleri ile kaplıdır ve bu dolinlere ait morfometrik özellikler kullanılarak karstik platoların morfotektonik özellikleri belirlenebilmektedir. Bu çalışmada da Engizek Dağı üzerindeki karstik depresyonların dağılımı ve morfometrik özellikleri ile bölgenin morfotektonik gelişimi arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Dağlık saha üzerinde topografya haritaları, Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) verileri ve uydu görüntüleri kullanılarak 872 karstik depresyon (dolin ve uvalalar) tespit edilmiştir. Bu depresyonlar, poligonlar çizilerek sayısal verilere dönüştürülmüş ve morfotektonik süreçlerle ilişkileri değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda karstik depresyonların uzun eksen yönelimleriyle yapısal unsurlar arasındaki uyumu belirlemek amacıyla gül diyagramları oluşturulmuştur. Morfometrik analizler sonucunda, Engizek Dağı’ndaki karstik depresyonların ortalama uzunluğu 62 m, genişliği 41 m, kapladıkları yaklaşık yüzey alanı ise 2884 m² olarak belirlenmiştir. Depresyonların ortalama yüksekliği 2.106 m, eğimi ise 12° olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, ortalama derinlik değeri 8,3 m olarak belirlenmiş ve bu alanda km2 başına ortalama 5 karstik depresyon düşmektedir. Dağın uzanım doğrultusu, KKB-GGD yönlü sıkışmaya uygun olarak DKD-BGB doğrultusundadır. Kütledeki bindirme ve kıvrım sistemleri ile aynı yapısal doğrultulara sahip olan dağın morfotektonik gelişimi, tüm Toroslar’da olduğu gibi karstik süreçleri denetleyen bir yapıya sahiptir. Nitekim, zirve platosunda uzun eksene paralel olarak dağılım gösteren karstik depresyonlar büyük ölçüde tektono-yapısal faktörlerin kontrolünde gelişmiştir. Dağda sıkışma eksenine zıt uzanım sergileyen boyuna çatlaklar ile sıkışma eksenine uygun yönelim gösteren enine çatlaklar gibi süreksizlik yüzeyleri ile karstik depresyonların gelişimi arasındaki ilişki de bu durumu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Fırat Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (FÜBAP)

Proje Numarası

İSBF.15.05

Kaynakça

  1. Akgün, E. & İnceöz, M. (2021). Tectonic evolution of the central part of the East Anatolian Fault Zone, Eastern Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 30(7). https://doi.org/10.3906/yer-2104-15
  2. Aktürk, A. (1985). Çatak-Narlı Yöresinin Stratigrafisi ve Tektoniği [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü, Elâzığ.
  3. Altınlı, İ. E. (1966). Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun jeolojisi (birinci kısım). Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 67, 1-24.
  4. Arpat, E. ve Şaroğlu, F. (1972). Doğu Anadolu Fayı ile ilgili bazı gözlemler ve düşünceler. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 78, 44-50.
  5. Atalay, İ. (1973). Toros Dağlarında karstlaşma ve toprak teşekkülü üzerine bazı araştırmalar. Jeomorfoloji Dergisi, 5, 135-151.
  6. Atalay, İ. (1987). Türkiye Jeomorfolojisine Giriş, 2. Basım. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakultesi Yayınları No: 9.
  7. Atalay, İ. (2003). Effects of the tectonic movements on the karstification in Anatolia, Turkey. Acta Carsologica, 32(2), 196-203. https://doi.org/10.3986/ac.v32i2.348
  8. Atalay, İ. (2017). Türkiye Jeomorfolojisi (1. bs.). Meta Basım Matbaacılık Hizmetleri.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Jeoformoloji ve Yüzey Örtü Süreçleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Nisan 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2025

Kabul Tarihi

1 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 68 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Seven, M., Öztürk, Y., Gürgöze, S., Ege, İ., & Tonbul, S. (2025). Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(2), 259-286. https://doi.org/10.25288/tjb.1647807
AMA
1.Seven M, Öztürk Y, Gürgöze S, Ege İ, Tonbul S. Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeol. Bült. 2025;68(2):259-286. doi:10.25288/tjb.1647807
Chicago
Seven, Mutlu, Yahya Öztürk, Serkan Gürgöze, İsmail Ege, ve Saadettin Tonbul. 2025. “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (2): 259-86. https://doi.org/10.25288/tjb.1647807.
EndNote
Seven M, Öztürk Y, Gürgöze S, Ege İ, Tonbul S (01 Nisan 2025) Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeoloji Bülteni 68 2 259–286.
IEEE
[1]M. Seven, Y. Öztürk, S. Gürgöze, İ. Ege, ve S. Tonbul, “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”, Türkiye Jeol. Bült., c. 68, sy 2, ss. 259–286, Nis. 2025, doi: 10.25288/tjb.1647807.
ISNAD
Seven, Mutlu - Öztürk, Yahya - Gürgöze, Serkan - Ege, İsmail - Tonbul, Saadettin. “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/2 (01 Nisan 2025): 259-286. https://doi.org/10.25288/tjb.1647807.
JAMA
1.Seven M, Öztürk Y, Gürgöze S, Ege İ, Tonbul S. Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeol. Bült. 2025;68:259–286.
MLA
Seven, Mutlu, vd. “Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains)”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 68, sy 2, Nisan 2025, ss. 259-86, doi:10.25288/tjb.1647807.
Vancouver
1.Mutlu Seven, Yahya Öztürk, Serkan Gürgöze, İsmail Ege, Saadettin Tonbul. Engizek Dağı’nda Karstik Depresyonların Jeomorfik Özellikleri ve Morfotektonik Gelişimleri (Kahramanmaraş, Doğu Toroslar) / Geomorphic Characteristics and Morphotectonic Evolution of Karst Depressions on Mount Engizek (Kahramanmaraş, Eastern Taurus Mountains). Türkiye Jeol. Bült. 01 Nisan 2025;68(2):259-86. doi:10.25288/tjb.1647807

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy