Research Article

Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes

Volume: 68 Number: 3 August 31, 2025
EN TR

Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes

Abstract

Türkiye’deki dağlık alanların yüksek kesimleri Kuvaterner’in buzul dönemlerinde buzullaşmaya uğradığı için bu alanlarda buzul yer şekillerini yoğun olarak görülmektedir ve bu yer şekilleri, dağlık alanlardaki eski buzullaşma koşullarını anlamamızı sağlar. Bu çalışmada, Orta Toroslar önemli karstik platolarından biri olan Geyik Dağı'ndaki sirklerin ve glasiyo-karstik dolinlerin özellikleri incelenmiş ve bu özellikler yardımıyla Kuvaterner buzullaşma dönemlerindeki eski kalıcı kar sınırının (pELA) dağılışı ortaya konmuştur. Haritalama çalışmalarına göre çalışma alanında 142 sirk ve 31 glasiyo-karstik dolin tespit edilmiştir. Bu yer şekillerinin taban yüksekliklerine göre çalışma alanındaki ortalama pELA 2185 m’dir. Ancak bu sınır tek bir seviyede olmayıp; kütlenin uzanımı, yükseklik, denize göre konum ve toplam yağış gibi faktörlere bağlı olarak değişmektedir. pELA yüksek karstik platonun kuzeye bakan kesimlerinde 2400 m’ye kadar çıkarken, batı ve güneybatıya doğru 2000 m ve altına düşmektedir. Elde edilen sonuçlara göre Doğu Karadeniz ve Akdeniz kıyılarındaki dağlık alanların pELA sınırları arasında 630 m’lik bir yükseklik farkı bulunmaktadır. Sirk morfometrisi açısından ise, Doğu Karadeniz’deki sirkler Geyik Dağı'ndaki sirklerden iki kat daha geniş alana sahip olup ve derinlikleri 75 m daha fazladır. Bu sonuçlar ülkemiz kıyılarındaki dağlık alanların topografik ve iklimsel koşullarının pELA seviyeleri ve sirk morfometrileri üzerinde büyük bir etki yaptığını göstermektedir.

Keywords

References

  1. Altınay, O., Sarıkaya, M. A. & Çiner, A. (2020). Late-glacial to Holocene glaciers in the Turkish mountains. Mediterranean Geoscience Reviews, 2, 119–133. https://doi.org/10.1007/s42990-020-00024-7
  2. Arpat, E. ve Özgül., N. (1972). Orta Toroslar’da Geyik Dağı yöresinde kaya buzulları. Maden Tetkik Arama Dergisi, 78, 30-35.
  3. Barr, I. D. & Spagnolo, M. (2015). Glacial cirques as palaeoenvironmental indicators: Their potential and limitations. Earth-Science Reviews, 151, 48–78. https://doi.org/10.1016/J.EARSCIREV.2015.10.004
  4. Bayer Altın, T. (2003). Aladağlar üzerinde (Ecemiş Çayı Aklanı) buzul ve karst jeomorfolojisi [Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
  5. Benn, D. I. & Lehmkuhl, F. (2000). Mass balance and equilibrium-line altitudes of glaciers in high-mountain environments. Quaternary International, 65, 15-29. https://doi.org/10.1016/S1040-6182(99)00034-8
  6. Benn, D. & Evans, D. J. (2014). Glaciers and glaciation. Routledge.
  7. Bennet, M. & Glasser, N. (2009). Glacial Geology, Ice Sheets and Landforms. UK, Wiley-Blackwell.
  8. Braithwaite, R. J. & Raper, S. C. B. (2009). Estimating equilibrium-line altitude (ELA) from glacier inventory data. Annals of Glaciology, 50(53), 127-132. https://doi.org/10.3189/172756410790595930

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geomorphology and Earth Surface Processes

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 19, 2025

Publication Date

August 31, 2025

Submission Date

May 1, 2025

Acceptance Date

June 2, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 68 Number: 3

APA
Öztürk, M. Z., Şimşek, M., & Utlu, M. (2025). Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes. Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(3), 357-374. https://doi.org/10.25288/tjb.1688540
AMA
1.Öztürk MZ, Şimşek M, Utlu M. Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes. Geol. Bull. Turkey. 2025;68(3):357-374. doi:10.25288/tjb.1688540
Chicago
Öztürk, Muhammed Zeynel, Mesut Şimşek, and Mustafa Utlu. 2025. “Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler Ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri Ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı Ile İlişkileri Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (3): 357-74. https://doi.org/10.25288/tjb.1688540.
EndNote
Öztürk MZ, Şimşek M, Utlu M (August 1, 2025) Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 3 357–374.
IEEE
[1]M. Z. Öztürk, M. Şimşek, and M. Utlu, “Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes”, Geol. Bull. Turkey, vol. 68, no. 3, pp. 357–374, Aug. 2025, doi: 10.25288/tjb.1688540.
ISNAD
Öztürk, Muhammed Zeynel - Şimşek, Mesut - Utlu, Mustafa. “Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler Ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri Ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı Ile İlişkileri Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/3 (August 1, 2025): 357-374. https://doi.org/10.25288/tjb.1688540.
JAMA
1.Öztürk MZ, Şimşek M, Utlu M. Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes. Geol. Bull. Turkey. 2025;68:357–374.
MLA
Öztürk, Muhammed Zeynel, et al. “Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler Ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri Ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı Ile İlişkileri Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes”. Türkiye Jeoloji Bülteni, vol. 68, no. 3, Aug. 2025, pp. 357-74, doi:10.25288/tjb.1688540.
Vancouver
1.Muhammed Zeynel Öztürk, Mesut Şimşek, Mustafa Utlu. Geyik Dağı Üzerinde Yer Alan Glasiyal Sirkler ile Glasiyo-Karstik Dolinlerin Morfometrik Özellikleri ve Bunların Kuvaterner Kalıcı Kar Sınırı ile İlişkileri / Morphometric Characteristics of Glacial Cirques and Glacio-Karstic Dolines in Mount Geyik and Their Relation to Quaternary Equilibrium Line Altitudes. Geol. Bull. Turkey. 2025 Aug. 1;68(3):357-74. doi:10.25288/tjb.1688540

Cited By

Instructions for Authors: http://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_yazim_kurallari.php
Ethical Statement and Copyrighy Form:  https://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_telif_etik_formlar.php