Research Article

Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics

Volume: 68 Number: 3 August 31, 2025
EN TR

Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics

Abstract

Magma ile su etkileşimi, volkanik patlamalarda patlamanın şiddetini belirleyen en önemli parametrelerden biri olarak tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, patlama ile oluşan volkanik ürünlerde rastlanılan su içeriğinin volkanizma sırasında veya sonrasında gelişip gelişmediğinin belirlenmesinde çeşitli kısıtlamalar bulunmaktadır. Bu çalışma, Nevşehir Acıgöl Maar’ından örneklenen obsidiyenin, perlitik doku sahibi olmadan ısıl işlem ile genleşmesinin nedeni ve özellikleri ile termal ayrışma özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bantlı obsidiyenin genleştirilmesi sırasında geçirmiş olduğu fiziksel ve kimyasal değişimler, çeşitli analitik yöntemler ile incelenmiştir. Bu kapsamda, su bileşenlerinde meydana gelen değişimler FT-IR analizi ile gözlemlenmiştir. Örnekte gerçekleşen kütle kaybının değeri TG-DTA yöntemi ile ölçülmüş olup genleştirme deneyi sonucunda oluşan üründe genleşmeye bağlı meydana gelen dokusal değişimler üç boyutlu tomografik görüntüleme tekniği ile belirlenmiştir. Sonuç olarak bir volkan camının termal olarak ayrışması, uçucu gazlar ile birincil ve ikincil su türlerinin farklı sıcaklıklarda çeşitli süreçler sonucunda salınması ile meydana gelmektedir. Bu çalışma ile su içeren riyolitik bileşime sahip obsidiyenin, su ve uçucu bileşenlerin kimyasal olarak gevşek bir şekilde bağlandığı yerlerde çeşitli oranlarda genişleyen gözenekler oluşturabildiği deneysel olarak gösterilmiştir.

Keywords

References

  1. Angelopoulos, P. M., Manic, N., Jankovic, B. & Taxiarchou, M. (2022). Thermal decomposition of volcanic glass (rhyolite): Kinetic deconvolution of dehydration and dehydroxylation process. Thermochimica Acta, 707, Article 179082. https://doi.org/10.1016/j.tca.2021.179082
  2. Angelopoulos, P. M., Manić, N., Tsakiridis, P., Taxiarchou, M. & Janković, B. (2020). Dehydration of rhyolite: activation energy, water speciation and morphological investigation. Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 142, 395–407. https://doi.org/10.1007/s10973-020-10105-2
  3. Çubukçu, H. E. Aydar, E., Akın, L. & Şen, E. (2024). Temporal constraints on magmatic evolution of Acıgöl Bimodal Volcanic Field (Nevşehir, Türkiye). Geochemistry, 84(4), Article 126129. https://doi.org/10.1016/j.chemer.2024.126129
  4. Davis, B. K. & McPhie, J. (1996). Spherulites, quench fractures and relict perlite in a Late Devonian rhyolite dyke, Queensland, Australia. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 71, 1–11. https://doi.org/10.1016/0377-0273(95)00063-1
  5. Denton, J. S., Tuffen, H., Gilbert, J. S. & Odling, N. (2009). The hydration and alteration of perlite and rhyolite. Journal of the Geological Society, 166(5), 895–904. https://doi.org/10.1144/0016-76492008-007
  6. Denton, J. S., Tuffen, H. & Gilbert, J. S. (2012). Variations in hydration within perlitised rhyolitic lavas—evidence from Torfajökull, Iceland. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 223, 64–73. https://doi.org/10.1016/j.jvolgeores.2012.02.005
  7. Eichelberger, J. (1995). Silicic volcanism: ascent of viscous magmas from crustal reservoirs. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 23, 41–64.
  8. Ellerbrock, R., Stein, M. & Schaller, J. (2022). Comparing amorphous silica, short-range-ordered silicates and silicic acid species by FTIR. Scientific Reports, 12, Article 11708. https://doi.org/10.1038/s41598-022-15882-4

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mineralogy- Petrography, Volcanology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 18, 2025

Publication Date

August 31, 2025

Submission Date

May 15, 2025

Acceptance Date

June 30, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 68 Number: 3

APA
Akın, L., & Aydar, E. (2025). Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(3), 399-414. https://doi.org/10.25288/tjb.1699254
AMA
1.Akın L, Aydar E. Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Geol. Bull. Turkey. 2025;68(3):399-414. doi:10.25288/tjb.1699254
Chicago
Akın, Lütfiye, and Erkan Aydar. 2025. “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon Ve Oluşum Özellikleri Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (3): 399-414. https://doi.org/10.25288/tjb.1699254.
EndNote
Akın L, Aydar E (August 1, 2025) Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 3 399–414.
IEEE
[1]L. Akın and E. Aydar, “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”, Geol. Bull. Turkey, vol. 68, no. 3, pp. 399–414, Aug. 2025, doi: 10.25288/tjb.1699254.
ISNAD
Akın, Lütfiye - Aydar, Erkan. “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon Ve Oluşum Özellikleri Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/3 (August 1, 2025): 399-414. https://doi.org/10.25288/tjb.1699254.
JAMA
1.Akın L, Aydar E. Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Geol. Bull. Turkey. 2025;68:399–414.
MLA
Akın, Lütfiye, and Erkan Aydar. “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon Ve Oluşum Özellikleri Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”. Türkiye Jeoloji Bülteni, vol. 68, no. 3, Aug. 2025, pp. 399-14, doi:10.25288/tjb.1699254.
Vancouver
1.Lütfiye Akın, Erkan Aydar. Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Geol. Bull. Turkey. 2025 Aug. 1;68(3):399-414. doi:10.25288/tjb.1699254

Instructions for Authors: http://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_yazim_kurallari.php
Ethical Statement and Copyrighy Form:  https://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_telif_etik_formlar.php