Araştırma Makalesi

Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics

Cilt: 68 Sayı: 3 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics

Öz

Magma ile su etkileşimi, volkanik patlamalarda patlamanın şiddetini belirleyen en önemli parametrelerden biri olarak tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, patlama ile oluşan volkanik ürünlerde rastlanılan su içeriğinin volkanizma sırasında veya sonrasında gelişip gelişmediğinin belirlenmesinde çeşitli kısıtlamalar bulunmaktadır. Bu çalışma, Nevşehir Acıgöl Maar’ından örneklenen obsidiyenin, perlitik doku sahibi olmadan ısıl işlem ile genleşmesinin nedeni ve özellikleri ile termal ayrışma özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bantlı obsidiyenin genleştirilmesi sırasında geçirmiş olduğu fiziksel ve kimyasal değişimler, çeşitli analitik yöntemler ile incelenmiştir. Bu kapsamda, su bileşenlerinde meydana gelen değişimler FT-IR analizi ile gözlemlenmiştir. Örnekte gerçekleşen kütle kaybının değeri TG-DTA yöntemi ile ölçülmüş olup genleştirme deneyi sonucunda oluşan üründe genleşmeye bağlı meydana gelen dokusal değişimler üç boyutlu tomografik görüntüleme tekniği ile belirlenmiştir. Sonuç olarak bir volkan camının termal olarak ayrışması, uçucu gazlar ile birincil ve ikincil su türlerinin farklı sıcaklıklarda çeşitli süreçler sonucunda salınması ile meydana gelmektedir. Bu çalışma ile su içeren riyolitik bileşime sahip obsidiyenin, su ve uçucu bileşenlerin kimyasal olarak gevşek bir şekilde bağlandığı yerlerde çeşitli oranlarda genişleyen gözenekler oluşturabildiği deneysel olarak gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Angelopoulos, P. M., Manic, N., Jankovic, B. & Taxiarchou, M. (2022). Thermal decomposition of volcanic glass (rhyolite): Kinetic deconvolution of dehydration and dehydroxylation process. Thermochimica Acta, 707, Article 179082. https://doi.org/10.1016/j.tca.2021.179082
  2. Angelopoulos, P. M., Manić, N., Tsakiridis, P., Taxiarchou, M. & Janković, B. (2020). Dehydration of rhyolite: activation energy, water speciation and morphological investigation. Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 142, 395–407. https://doi.org/10.1007/s10973-020-10105-2
  3. Çubukçu, H. E. Aydar, E., Akın, L. & Şen, E. (2024). Temporal constraints on magmatic evolution of Acıgöl Bimodal Volcanic Field (Nevşehir, Türkiye). Geochemistry, 84(4), Article 126129. https://doi.org/10.1016/j.chemer.2024.126129
  4. Davis, B. K. & McPhie, J. (1996). Spherulites, quench fractures and relict perlite in a Late Devonian rhyolite dyke, Queensland, Australia. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 71, 1–11. https://doi.org/10.1016/0377-0273(95)00063-1
  5. Denton, J. S., Tuffen, H., Gilbert, J. S. & Odling, N. (2009). The hydration and alteration of perlite and rhyolite. Journal of the Geological Society, 166(5), 895–904. https://doi.org/10.1144/0016-76492008-007
  6. Denton, J. S., Tuffen, H. & Gilbert, J. S. (2012). Variations in hydration within perlitised rhyolitic lavas—evidence from Torfajökull, Iceland. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 223, 64–73. https://doi.org/10.1016/j.jvolgeores.2012.02.005
  7. Eichelberger, J. (1995). Silicic volcanism: ascent of viscous magmas from crustal reservoirs. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 23, 41–64.
  8. Ellerbrock, R., Stein, M. & Schaller, J. (2022). Comparing amorphous silica, short-range-ordered silicates and silicic acid species by FTIR. Scientific Reports, 12, Article 11708. https://doi.org/10.1038/s41598-022-15882-4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mineraloji-Petrografi, Volkanoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

18 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

15 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

30 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 68 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Akın, L., & Aydar, E. (2025). Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(3), 399-414. https://doi.org/10.25288/tjb.1699254
AMA
1.Akın L, Aydar E. Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeol. Bült. 2025;68(3):399-414. doi:10.25288/tjb.1699254
Chicago
Akın, Lütfiye, ve Erkan Aydar. 2025. “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (3): 399-414. https://doi.org/10.25288/tjb.1699254.
EndNote
Akın L, Aydar E (01 Ağustos 2025) Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 3 399–414.
IEEE
[1]L. Akın ve E. Aydar, “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”, Türkiye Jeol. Bült., c. 68, sy 3, ss. 399–414, Ağu. 2025, doi: 10.25288/tjb.1699254.
ISNAD
Akın, Lütfiye - Aydar, Erkan. “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/3 (01 Ağustos 2025): 399-414. https://doi.org/10.25288/tjb.1699254.
JAMA
1.Akın L, Aydar E. Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeol. Bült. 2025;68:399–414.
MLA
Akın, Lütfiye, ve Erkan Aydar. “Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 68, sy 3, Ağustos 2025, ss. 399-14, doi:10.25288/tjb.1699254.
Vancouver
1.Lütfiye Akın, Erkan Aydar. Perlitleşmemiş Obsidiyen Genleşmesi: Hidrasyon ve Oluşum Özellikleri / Unperlitized Obsidian Expansion: Hydration and Formation Characteristics. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ağustos 2025;68(3):399-414. doi:10.25288/tjb.1699254

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy