Research Article

Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province

Volume: 69 Number: 4 May 17, 2026
EN TR

Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province

Abstract

Bu çalışma, Adıyaman ilinin jeolojik miras (jeosit) envanterini oluşturmayı ve bu mirasın jeoturizm potansiyelini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, ProGEO (1998) ve Kazancı vd. (2015) sınıflandırmaları temel alınarak il genelindeki jeositler sistematik olarak kataloglanmış, coğrafi dağılımları haritalanmış ve bilimsel, eğitimsel, görsel/estetik değerleri açısından sınıflandırılmıştır. Adıyaman, Afrika, Arap ve Avrasya levhalarının çarpışmasıyla oluşan Bitlis-Zagros Orojenezi'nin karmaşık tektonik yapıları üzerinde yer almaktadır. Bu jeolojik geçmiş, ulusal ve uluslararası öneme sahip çok sayıda jeolojik miras unsurunun ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bulgular, Adıyaman'ın coğrafi olarak küçük yüzölçümüne rağmen, olağanüstü bir jeoçeşitliliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu zengin jeolojik ve doğal varlık birikimi, bölgenin henüz değerlendirilmemiş önemli bir jeoturizm potansiyeli taşıdığını ortaya koymaktadır. Özellikle, tespit edilen jeolojik mirasın Nemrut Dağı’nın arkeolojik zenginliği ile bütünleştirilmesi, sürdürülebilir bölgesel kalkınma için stratejik bir fırsat sunmaktadır. Ancak, taş ocakçılığı, vandalizm ve yasal boşluklar gibi antropojenik tehditler bu mirası risk altına sokmaktadır. Çalışma, bu tehditlere karşı alan koruma, tampon bölge oluşturma, yerel istihdam, tematik jeorotaların geliştirilmesi ve bir UNESCO Küresel Jeopark'ı kurulmasına yönelik kapsamlı jeokoruma ve jeoturizm stratejileri önermektedir. Sonuç olarak, Adıyaman'ın jeolojik mirasının sürdürülebilir bir şekilde korunması ve jeoturizm yoluyla bölgesel kalkınmaya dönüştürülmesi için kurumlar arası iş birliği, bilimsel araştırmalar ve toplumsal farkındalığın artırılması kritik öneme sahiptir.

Keywords

Thanks

Bu çalışma, temelini 13-15 Haziran 2025 tarihinde Adıyaman Üniversites’nde gerçekleştirilen Adıyaman Jeolojik Mirası Çalıştayı’ndan almakta olup, bölgenin jeolojik hazinelerinin belgelenmesini ve bu mirasın korunmasına yönelik bilimsel farkındalığın artırılmasını amaçlamaktadır. Çalıştay’da özverili katkılar sunan Prof. Dr. Mehmet Özkul’a, Prof. Dr. Atike Nazik’e, Doç Dr. Senem Tekin’e ve tüm ekip arkadaşlarıma teşekkürlerimi sunarım. Araştırmanın kavramsal ve metodolojik çerçevesi, Sayın Prof. Dr. Nizamettin Kazancı’nın değerli öneri ve yönlendirmeleriyle şekillenen öncül incelemeler üzerine inşa edilmiş; bu çalışmada ise konu kapsam ve derinlik bakımından genişletilerek ele alınmıştır. Doğal miras envanterine ilişkin veriler, Adıyaman ili tescilli kültür varlıkları ve Milli Parklar ve Doğa Koruma Genel Müdürlüğü ile Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğü'nün resmi ve erişime açık kayıtlarından sistematik olarak derlenmiştir. Makalenin ilk versiyonuna yaptığı kapsamlı değerlendirmeler ve değerli katkılarla Dr. Fatih Köroğlu’na içten teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca, dergi hakemlerinin titiz incelemeleri ve yapıcı önerileri, çalışmanın bilimsel niteliğinin gelişimine önemli katkı sağlamıştır. Tüm katkıda bulunanlara müteşekkirim. Bu araştırma, herhangi bir kurumdan finansal destek almamış olup tüm masraflar yazar tarafından karşılanmıştır.

References

  1. Aksu., R. ve Mülayim., O. (2015). Adıyaman ve Çevresinin Jeolojisi Teknik Gezi Kılavuzu. TPAO 2332, 1–107 (in Turkish).
  2. Alkaç, O., Köroğlu, F. & Mülayim, O. (2024). Assessing the Contribution of Clastic Sedimentary Rocks to Geosite Potential and Geoscience Education: An Example of Coarse-grained Turbidite Sequences, Baskil (Elazığ, Türkiye). Geoheritage, 16, 109. https://doi.org/10.1007/s12371-024-01014-z
  3. Brilha, J., Andrade, C., Azerêdo, A., Barriga, F. J. A. S., Cachão, M., Couto, H., Cunha, P. P, Crispim, J. A., Dantas, P., Duarte, L. V., Freitas, M. C., Granja, M. H., Henriques, M. H., Henriques, P., Lopes, L., Madeira, J., Matos, J. M. X., Noronha, F., Pais. J., Piçarra, J., Ramalho, M. M., Relvas, J. M. R. S., Ribeiro, A., Santos, A., Santos, V. & Terrinha, P. (2005). Definition of the Portuguese frameworks with international relevance as an input for the European geological heritage characterisation. Episodes, 28(3),177–186. https://doi.org/10.18814/epiiugs/2005/v28i3/004
  4. Brilha, J. (2016). Inventory and quantitative assessment of geosites and geodiversity sites: a review. Geoheritage, 8, 119-134. https://doi.org/10.1007/s12371-014-0139-3
  5. Brilha, J. (2018). Geoheritage: Inventories and evaluation. Assessment, Protection, and Management. Elsevier Inc.
  6. Bruno, D. E., Crowley, B. E., Gutak, J. M., Moroni, A., Nazarenko, O. V., Oheim, K. B., Ruban, D.A., Tiess, G. & Zorina, S. O. (2014). Paleogeography as geological heritage: Developing geosite classification. Earth-Science Reviews, 138, 300-312. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2014.06.005
  7. Cater, J. M. L. & Tunbridge, I. P. (1992). Palaeozoic tectonic history of SE Turkey. Journal of Petroleum Geology, 15(1), 35–50. https://doi.org/10.1111/j.1747-5457.1992.tb00864.x
  8. Cleal, C. J., Thomas, B. A, Bevins, R. E. & Wimbledon, W. A. P. (1999). Geosites–an international geoconservation initiative. Geology Today 15(2), 64–68

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 17, 2026

Submission Date

July 27, 2025

Acceptance Date

October 14, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 69 Number: 4

APA
Mülayim, O. (2026). Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province. Türkiye Jeoloji Bülteni, 69(4), 1-26. https://doi.org/10.25288/tjb.1751975
AMA
1.Mülayim O. Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province. Geol. Bull. Turkey. 2026;69(4):1-26. doi:10.25288/tjb.1751975
Chicago
Mülayim, Oğuz. 2026. “Adıyaman İlinin Jeolojik Miras Ve Jeoturizm Potansiyeli Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province”. Türkiye Jeoloji Bülteni 69 (4): 1-26. https://doi.org/10.25288/tjb.1751975.
EndNote
Mülayim O (May 1, 2026) Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province. Türkiye Jeoloji Bülteni 69 4 1–26.
IEEE
[1]O. Mülayim, “Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province”, Geol. Bull. Turkey, vol. 69, no. 4, pp. 1–26, May 2026, doi: 10.25288/tjb.1751975.
ISNAD
Mülayim, Oğuz. “Adıyaman İlinin Jeolojik Miras Ve Jeoturizm Potansiyeli Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province”. Türkiye Jeoloji Bülteni 69/4 (May 1, 2026): 1-26. https://doi.org/10.25288/tjb.1751975.
JAMA
1.Mülayim O. Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province. Geol. Bull. Turkey. 2026;69:1–26.
MLA
Mülayim, Oğuz. “Adıyaman İlinin Jeolojik Miras Ve Jeoturizm Potansiyeli Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province”. Türkiye Jeoloji Bülteni, vol. 69, no. 4, May 2026, pp. 1-26, doi:10.25288/tjb.1751975.
Vancouver
1.Oğuz Mülayim. Adıyaman İlinin Jeolojik Miras ve Jeoturizm Potansiyeli / Geological Heritage and Geotourism Potential of Adıyaman Province. Geol. Bull. Turkey. 2026 May 1;69(4):1-26. doi:10.25288/tjb.1751975

Instructions for Authors: http://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_yazim_kurallari.php
Ethical Statement and Copyrighy Form:  https://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_telif_etik_formlar.php