Research Article

Investigating the Fluvial Response to Late Pleistocene Climate Changes and Vertical Deformation: Yeşilırmak Terrace Staircases (central north Anatolia)

Volume: 60 Number: 4 December 29, 2017
TR EN

Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması

Abstract

Fosilleşmiş taşkın ovası çökelleri olarak da tanımlanan akarsu taraça basamaklanması, akarsuların gelişim süreci üzerindeki iklim, kaide seviyesi ve genç tektonik etkinin analitik olarak belirlenmesi için önemli kayıtlar sunmaktadır. Bu çalışmanın odağında bulunan Yeşilırmak Nehri’nin Çekerek Irmağı ile birleştiği Geldingen Ovası’nın (Amasya) güney kesiminde, her iki akarsuyun kenarlarında bulunan depolanmalı taraça sistemi çalışılmıştır. Bu taraça sistemi, güncel nehir taşkın ovasından +70 metre üst kotlara kadar ulaşan üç basamaktan oluşmaktadır. Bu basamakların gelişim süreci, farklı seviyelerinden elde edilen toplam 12 adet örneğin lüminesans yöntemi kullanılarak tarihlendirilmesi ile araştırılmıştır.

Elde edilen sonuçlar, taraça seviyelerinin Son Buzul Çağı içerisinde güncel taşkın ovasından T3 (+70), T2 (+35) ve T1(+15) metre göreceli konumlarda, sırasıyla MIS5a, MIS3 ve LGM sonu dönemleri içerisinde depolandığını ortaya koymaktadır. Elde edilen depolanmalı/aşınmalı dönemlerin, Türkiye ve yakın çevresinde gerçekleştirilen iklim değişikliği kayıtları ve Karadeniz seviye değişimleri ile karşılaştırılması, inceleme alanında taraça oluşumunun, son buzul dönemi içerisinde Doğu Akdeniz için tanımlanan yağışlı/kurak dönemlerle uyumlu olduğunu göstermektedir. Her üç taraçanın terkedilme zamanı ve konumu oranlandığında, Kuzey Anadolu Fayı Zonu’nun içbükey sıkışmalı bir büklüm yaptığı orta kesiminde ortalama 0.94±0.26 mm/yıl yükselme hızı hesaplanmaktadır.

Keywords

References

  1. Aitken, M.J., 1998. An Introduction to Optical Dating: The Dating of Quaternary Sediments by the Use of Photon-Stimulated Luminescence. Oxford University Press, New York, 267
  2. Allen, J.R., Brandt, U., Brauer, A., Hubberten, H.W., Huntley, B., Keller, J., Kraml, M., Mackensen, A., Mingram, J., Negendank, J.F. and Nowaczyk, N.R., 1999. Rapid environmental changes in southern Europe during the last glacial period. Nature, 400(6746),740-743.
  3. Antoine, P., Lautridou, J.-P. and Laurent, M., 2000. Long-term fluvial archives in NW France: response of the Seine and Somme rivers to tectonic movements, climatic variations and sea-level changes. Geomorphology, 33: 183-207.
  4. Barka A.A. and Kadinsky-Cade, K. 1988. Strike-slip fault geometry in Turkey and its influence on earthquake activity. Tectonics 7, 663–684.
  5. Berger A. and Loutre M.F., 1991, Insolation values for the climate of the last 10 million of years. Quaternary Sciences Review, Vol. 10 No. 4 pp. 297-317.
  6. Blum, M.D., Törnqvist, T.E., 2000. Fluvial responses to climate and sea-level change: a review and look forward. Sedimentology 47, 2–48.
  7. Bridgland, D.R., 2000. River terrace systems in north-west Europe: an archive of environmental change, uplift and early human occupation. Quat. Sci. Rev. 19, 1293–1303.
  8. Bridgland, D.R., Westaway, R., 2008. Climatically controlled river terrace staircases: a worldwide Quaternary phenomenon. Geomorphology 98, 286–315.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geological Sciences and Engineering (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Nafiye Güneç Kıyak This is me

Publication Date

December 29, 2017

Submission Date

November 1, 2017

Acceptance Date

-

Published in Issue

Year 2017 Volume: 60 Number: 4

APA
Erturaç, K., & Güneç Kıyak, N. (2017). Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60(4), 615-636. https://doi.org/10.25288/tjb.370625
AMA
1.Erturaç K, Güneç Kıyak N. Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Geol. Bull. Turkey. 2017;60(4):615-636. doi:10.25288/tjb.370625
Chicago
Erturaç, Korhan, and Nafiye Güneç Kıyak. 2017. “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri Ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”. Türkiye Jeoloji Bülteni 60 (4): 615-36. https://doi.org/10.25288/tjb.370625.
EndNote
Erturaç K, Güneç Kıyak N (December 1, 2017) Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeoloji Bülteni 60 4 615–636.
IEEE
[1]K. Erturaç and N. Güneç Kıyak, “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”, Geol. Bull. Turkey, vol. 60, no. 4, pp. 615–636, Dec. 2017, doi: 10.25288/tjb.370625.
ISNAD
Erturaç, Korhan - Güneç Kıyak, Nafiye. “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri Ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”. Türkiye Jeoloji Bülteni 60/4 (December 1, 2017): 615-636. https://doi.org/10.25288/tjb.370625.
JAMA
1.Erturaç K, Güneç Kıyak N. Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Geol. Bull. Turkey. 2017;60:615–636.
MLA
Erturaç, Korhan, and Nafiye Güneç Kıyak. “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri Ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”. Türkiye Jeoloji Bülteni, vol. 60, no. 4, Dec. 2017, pp. 615-36, doi:10.25288/tjb.370625.
Vancouver
1.Korhan Erturaç, Nafiye Güneç Kıyak. Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Geol. Bull. Turkey. 2017 Dec. 1;60(4):615-36. doi:10.25288/tjb.370625

Cited By

Instructions for Authors: http://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_yazim_kurallari.php
Ethical Statement and Copyrighy Form:  https://www.jmo.org.tr/yayinlar/tjb_telif_etik_formlar.php