Araştırma Makalesi

Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması

Cilt: 60 Sayı: 4 29 Aralık 2017
PDF İndir
TR EN

Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması

Öz

Fosilleşmiş taşkın ovası çökelleri olarak da tanımlanan akarsu taraça basamaklanması, akarsuların gelişim süreci üzerindeki iklim, kaide seviyesi ve genç tektonik etkinin analitik olarak belirlenmesi için önemli kayıtlar sunmaktadır. Bu çalışmanın odağında bulunan Yeşilırmak Nehri’nin Çekerek Irmağı ile birleştiği Geldingen Ovası’nın (Amasya) güney kesiminde, her iki akarsuyun kenarlarında bulunan depolanmalı taraça sistemi çalışılmıştır. Bu taraça sistemi, güncel nehir taşkın ovasından +70 metre üst kotlara kadar ulaşan üç basamaktan oluşmaktadır. Bu basamakların gelişim süreci, farklı seviyelerinden elde edilen toplam 12 adet örneğin lüminesans yöntemi kullanılarak tarihlendirilmesi ile araştırılmıştır.

Elde edilen sonuçlar, taraça seviyelerinin Son Buzul Çağı içerisinde güncel taşkın ovasından T3 (+70), T2 (+35) ve T1(+15) metre göreceli konumlarda, sırasıyla MIS5a, MIS3 ve LGM sonu dönemleri içerisinde depolandığını ortaya koymaktadır. Elde edilen depolanmalı/aşınmalı dönemlerin, Türkiye ve yakın çevresinde gerçekleştirilen iklim değişikliği kayıtları ve Karadeniz seviye değişimleri ile karşılaştırılması, inceleme alanında taraça oluşumunun, son buzul dönemi içerisinde Doğu Akdeniz için tanımlanan yağışlı/kurak dönemlerle uyumlu olduğunu göstermektedir. Her üç taraçanın terkedilme zamanı ve konumu oranlandığında, Kuzey Anadolu Fayı Zonu’nun içbükey sıkışmalı bir büklüm yaptığı orta kesiminde ortalama 0.94±0.26 mm/yıl yükselme hızı hesaplanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aitken, M.J., 1998. An Introduction to Optical Dating: The Dating of Quaternary Sediments by the Use of Photon-Stimulated Luminescence. Oxford University Press, New York, 267
  2. Allen, J.R., Brandt, U., Brauer, A., Hubberten, H.W., Huntley, B., Keller, J., Kraml, M., Mackensen, A., Mingram, J., Negendank, J.F. and Nowaczyk, N.R., 1999. Rapid environmental changes in southern Europe during the last glacial period. Nature, 400(6746),740-743.
  3. Antoine, P., Lautridou, J.-P. and Laurent, M., 2000. Long-term fluvial archives in NW France: response of the Seine and Somme rivers to tectonic movements, climatic variations and sea-level changes. Geomorphology, 33: 183-207.
  4. Barka A.A. and Kadinsky-Cade, K. 1988. Strike-slip fault geometry in Turkey and its influence on earthquake activity. Tectonics 7, 663–684.
  5. Berger A. and Loutre M.F., 1991, Insolation values for the climate of the last 10 million of years. Quaternary Sciences Review, Vol. 10 No. 4 pp. 297-317.
  6. Blum, M.D., Törnqvist, T.E., 2000. Fluvial responses to climate and sea-level change: a review and look forward. Sedimentology 47, 2–48.
  7. Bridgland, D.R., 2000. River terrace systems in north-west Europe: an archive of environmental change, uplift and early human occupation. Quat. Sci. Rev. 19, 1293–1303.
  8. Bridgland, D.R., Westaway, R., 2008. Climatically controlled river terrace staircases: a worldwide Quaternary phenomenon. Geomorphology 98, 286–315.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nafiye Güneç Kıyak Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2017

Gönderilme Tarihi

1 Kasım 2017

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 60 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Erturaç, K., & Güneç Kıyak, N. (2017). Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60(4), 615-636. https://doi.org/10.25288/tjb.370625
AMA
1.Erturaç K, Güneç Kıyak N. Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeol. Bült. 2017;60(4):615-636. doi:10.25288/tjb.370625
Chicago
Erturaç, Korhan, ve Nafiye Güneç Kıyak. 2017. “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”. Türkiye Jeoloji Bülteni 60 (4): 615-36. https://doi.org/10.25288/tjb.370625.
EndNote
Erturaç K, Güneç Kıyak N (01 Aralık 2017) Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeoloji Bülteni 60 4 615–636.
IEEE
[1]K. Erturaç ve N. Güneç Kıyak, “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”, Türkiye Jeol. Bült., c. 60, sy 4, ss. 615–636, Ara. 2017, doi: 10.25288/tjb.370625.
ISNAD
Erturaç, Korhan - Güneç Kıyak, Nafiye. “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”. Türkiye Jeoloji Bülteni 60/4 (01 Aralık 2017): 615-636. https://doi.org/10.25288/tjb.370625.
JAMA
1.Erturaç K, Güneç Kıyak N. Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeol. Bült. 2017;60:615–636.
MLA
Erturaç, Korhan, ve Nafiye Güneç Kıyak. “Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 60, sy 4, Aralık 2017, ss. 615-36, doi:10.25288/tjb.370625.
Vancouver
1.Korhan Erturaç, Nafiye Güneç Kıyak. Yeşilırmak Taraçalarında (Orta Kuzey Anadolu) Geç Pleyistosen İklim Değişiklikleri ve Düşey Yönlü Deformasyona Akarsu Cevabının Araştırılması. Türkiye Jeol. Bült. 01 Aralık 2017;60(4):615-36. doi:10.25288/tjb.370625

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy