Research Article

Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları

Number: Advanced Online Publication Early Pub Date: August 15, 2026
EN TR

Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları

Abstract

Giriş: Adölesan dönemde kazanılan sağlıklı yaşam inançlarının, gelecekteki üreme sağlığı davranışları ve kadın sağlığı sonuçları üzerinde etkili olabileceği bildirilmektedir. Bu çalışma, adölesan kızlarda sağlıklı yaşam tarzı inançlarının sosyodemografik özellikler, sağlıklı yaşam davranışları ve menstrüel özelliklerle ilişkisini incelemek ve bu değişkenlerin sağlıklı yaşam tarzı inançlarının yordayıcıları olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma bir il merkezindeki beş Aile Sağlığı Merkezinde yürütülmüştür. Örneklem grubunu 336 adölesan kız oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu ve Adölesanlar İçin Sağlıklı Yaşam Tarzı İnanç Ölçeği ile toplanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır.

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 15.87±0.84 olup, %66.67’sinin sosyoekonomik durumu orta düzeydedir. Adölesan kızların sağlıklı yaşam tarzı inanç puan ortalaması 60.82±8.14 olup, görece daha düşük puan beslenme alt boyutunda elde edilmiştir (14.71±2.70). Sağlıklı yaşam tarzı inanç ölçeği puan ortalaması ile kırmızı et tüketimi, meyve ve sebze tüketimi, doymamış yağ tüketimi ve egzersiz yapma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0.05). Regresyon analizinde kırmızı et tüketimi, meyve tüketimi, egzersiz yapma durumu ve menstrüel ağrının sağlıklı yaşam tarzı inançlarının anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır (p<0.05). Modelin açıklayıcılığı %18.1’dir (R²=0.181).
Sonuç: Adölesan kızlarda sağlıklı yaşam tarzı inançlarının geliştirilmesine yönelik girişimlerde beslenme, fiziksel aktivite ve menstrüel sağlığın bütüncül olarak ele alınması önemlidir.

Keywords

References

  1. 1. Arafa A, Yasui Y, Kokubo Y, Kato Y, Matsumoto C, Teramoto M, et al. Lifestyle Behaviors of Childhood and Adolescence: Contributing Factors, Health Consequences, and Potential Interventions. Am J Lifestyle Med. 2024; 15598276241245941. doi:10.1177/15598276241245941
  2. 2. Melnyk BM, Kelly S, Jacobson D, Belyea M, Shaibi G, Small L, et al. The COPE healthy lifestyles TEEN randomized controlled trial with culturally diverse high school adolescents: baseline characteristics and methods. Contemp Clin Trials. 2013;36(1):41–53. doi:10.1016/j.cct.2013.05.013
  3. 3. Kudubes AA, Bektas M. Evaluating the psychometric properties of the Healthy Lifestyle Beliefs Scale on Turkish adolescents. J Pediatr Nurs. 2020;53:57–63. doi:10.1016/j.pedn.2020.03.019
  4. 4. Ganguly M, Ganguly A, Chattaraj S, et al. A review on menstrual health in adolescent girls emphasizing multi-omics and machine learning strategies for preventing reproductive tract infections. Discov Public Health. 2025;22:105. doi:10.1186/s12982-025-00485-x
  5. 5. Dhar S, Mondal KK, Bhattacharjee P. Influence of lifestyle factors with the outcome of menstrual disorders among adolescents and young women in West Bengal, India. Sci Rep. 2023;13:12476. doi:10.1038/s41598-023-35858-2
  6. 6. Harvey J, Western MJ, Townsend NP, Francombe-Webb J, Sebire S, Malkowski OS, et al. Adolescents, menstruation, and physical activity: insights from a global scoping review. BMC Womens Health. 2025;25:281. doi:10.1186/s12905-025-03825-w
  7. 7. Kim HW, Kang SY, Kim J. Factors influencing adolescents’ healthy pregnancy preparation behavior: a cross-sectional gender comparison applying the health belief model. Reprod Health. 2022;19:90. doi:10.1186/s12978-022-01392-z
  8. 8. Chen HH, Hsieh PL. Applying the Pender's Health Promotion Model to identify the factors related to older adults' participation in community-based health promotion activities. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(19):9985. doi:10.3390/ijerph18199985

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Promotion, Family Medicine

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 15, 2026

Publication Date

-

Submission Date

October 24, 2025

Acceptance Date

May 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

APA
Altunbaş, N. (2026). Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, Advanced Online Publication, 1-13. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1809969
AMA
1.Altunbaş N. Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları. TJFMPC. 2026;(Advanced Online Publication):1-13. doi:10.21763/tjfmpc.1809969
Chicago
Altunbaş, Nermin. 2026. “Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal Ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi Ve Yordayıcıları”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, no. Advanced Online Publication: 1-13. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1809969.
EndNote
Altunbaş N (August 1, 2026) Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care Advanced Online Publication 1–13.
IEEE
[1]N. Altunbaş, “Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları”, TJFMPC, no. Advanced Online Publication, pp. 1–13, Aug. 2026, doi: 10.21763/tjfmpc.1809969.
ISNAD
Altunbaş, Nermin. “Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal Ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi Ve Yordayıcıları”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. Advanced Online Publication (August 1, 2026): 1-13. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1809969.
JAMA
1.Altunbaş N. Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları. TJFMPC. 2026;:1–13.
MLA
Altunbaş, Nermin. “Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal Ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi Ve Yordayıcıları”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, no. Advanced Online Publication, Aug. 2026, pp. 1-13, doi:10.21763/tjfmpc.1809969.
Vancouver
1.Nermin Altunbaş. Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları. TJFMPC. 2026 Aug. 1;(Advanced Online Publication):1-13. doi:10.21763/tjfmpc.1809969

English or Turkish manuscripts from authors with new knowledge to contribute to understanding and improving health and primary care are welcome. 


Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care © 2024 by Academy of Family Medicine Association is licensed under CC BY-NC-ND 4.0