Adölesan Kızlarda Sağlıklı Yaşam Tarzı İnançlarının Sosyodemografik, Davranışsal ve Menstrüel Özelliklerle İlişkisi ve Yordayıcıları
Öz
Giriş: Adölesan dönemde kazanılan sağlıklı yaşam inançlarının, gelecekteki üreme sağlığı davranışları ve kadın sağlığı sonuçları üzerinde etkili olabileceği bildirilmektedir. Bu çalışma, adölesan kızlarda sağlıklı yaşam tarzı inançlarının sosyodemografik özellikler, sağlıklı yaşam davranışları ve menstrüel özelliklerle ilişkisini incelemek ve bu değişkenlerin sağlıklı yaşam tarzı inançlarının yordayıcıları olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma bir il merkezindeki beş Aile Sağlığı Merkezinde yürütülmüştür. Örneklem grubunu 336 adölesan kız oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu ve Adölesanlar İçin Sağlıklı Yaşam Tarzı İnanç Ölçeği ile toplanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 15.87±0.84 olup, %66.67’sinin sosyoekonomik durumu orta düzeydedir. Adölesan kızların sağlıklı yaşam tarzı inanç puan ortalaması 60.82±8.14 olup, görece daha düşük puan beslenme alt boyutunda elde edilmiştir (14.71±2.70). Sağlıklı yaşam tarzı inanç ölçeği puan ortalaması ile kırmızı et tüketimi, meyve ve sebze tüketimi, doymamış yağ tüketimi ve egzersiz yapma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0.05). Regresyon analizinde kırmızı et tüketimi, meyve tüketimi, egzersiz yapma durumu ve menstrüel ağrının sağlıklı yaşam tarzı inançlarının anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır (p<0.05). Modelin açıklayıcılığı %18.1’dir (R²=0.181).
Sonuç: Adölesan kızlarda sağlıklı yaşam tarzı inançlarının geliştirilmesine yönelik girişimlerde beslenme, fiziksel aktivite ve menstrüel sağlığın bütüncül olarak ele alınması önemlidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Arafa A, Yasui Y, Kokubo Y, Kato Y, Matsumoto C, Teramoto M, et al. Lifestyle Behaviors of Childhood and Adolescence: Contributing Factors, Health Consequences, and Potential Interventions. Am J Lifestyle Med. 2024; 15598276241245941. doi:10.1177/15598276241245941
- 2. Melnyk BM, Kelly S, Jacobson D, Belyea M, Shaibi G, Small L, et al. The COPE healthy lifestyles TEEN randomized controlled trial with culturally diverse high school adolescents: baseline characteristics and methods. Contemp Clin Trials. 2013;36(1):41–53. doi:10.1016/j.cct.2013.05.013
- 3. Kudubes AA, Bektas M. Evaluating the psychometric properties of the Healthy Lifestyle Beliefs Scale on Turkish adolescents. J Pediatr Nurs. 2020;53:57–63. doi:10.1016/j.pedn.2020.03.019
- 4. Ganguly M, Ganguly A, Chattaraj S, et al. A review on menstrual health in adolescent girls emphasizing multi-omics and machine learning strategies for preventing reproductive tract infections. Discov Public Health. 2025;22:105. doi:10.1186/s12982-025-00485-x
- 5. Dhar S, Mondal KK, Bhattacharjee P. Influence of lifestyle factors with the outcome of menstrual disorders among adolescents and young women in West Bengal, India. Sci Rep. 2023;13:12476. doi:10.1038/s41598-023-35858-2
- 6. Harvey J, Western MJ, Townsend NP, Francombe-Webb J, Sebire S, Malkowski OS, et al. Adolescents, menstruation, and physical activity: insights from a global scoping review. BMC Womens Health. 2025;25:281. doi:10.1186/s12905-025-03825-w
- 7. Kim HW, Kang SY, Kim J. Factors influencing adolescents’ healthy pregnancy preparation behavior: a cross-sectional gender comparison applying the health belief model. Reprod Health. 2022;19:90. doi:10.1186/s12978-022-01392-z
- 8. Chen HH, Hsieh PL. Applying the Pender's Health Promotion Model to identify the factors related to older adults' participation in community-based health promotion activities. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(19):9985. doi:10.3390/ijerph18199985
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlığın Geliştirilmesi, Aile Hekimliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Nermin Altunbaş
*
0000-0003-1190-3523
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
15 Ağustos 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
24 Ekim 2025
Kabul Tarihi
26 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication