Research Article

Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi

Volume: 28 Number: 1 July 31, 2025
TR EN

Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi

Abstract

Çeltik tarımında yabancı otlar başlıca sorun teşkil etmektedir. Bu yabancı otların çeltik bitkisinin besin maddesi, su ve ışığına ortak olarak verdikleri zarar %20’dan başlayarak %100’e varabilmektedir (Özer, 1993; Damar, 2006; Anonim, 2017; Güncan ve Karaca, 2018). Özellikle sucul sisteme adapte olmuş Echinochloa, Cyperus ve Alisma cinslerine ait yabancı ot türlerinin kimyasal mücadelesinde herbisitlerden kaynaklı dayanıklılık sorunları pratikte karışımlı ilaçlamaları zorunlu kılar hale gelmiştir. Özellikle çeltik yetiştiriciliğinde Echinochloa türlerinin kontrolünde bir oksin grubu olan Quinclorac aktif maddesinin etkinliği nedeniyle tercih edilmesi, bu aktif maddenin uçuculuk ve sürüklenme yeteneğinin fazla olmasından kaynaklı sınır komşularında yer alan farklı kültür bitkilerinde fitotoksisite şikayetlerini de beraberinde getirmektedir. Son yıllarda çeltik yetiştiriciliğinde yabancı ot ilaçlamasında geleneksel yöntemlerin yerini almaya başlayan ZİHA (Zirai İnsansız Hava Aracı)’lar için optimum uygulama parametrelerinin araştırıldığı projemizde, parametrelerden bir tanesi de uygulama sonrası herbisit sürüklenmesi ve bu sürüklenmeye bağlı olarak yan parsellerdeki farklı ürünlerde oluşabilecek kalıntı sorununun belirlenmesi olmuştur. Bu kapsamda, 2024 yılında Karadeniz Bölgesinde kurulan kontrollü denemelerde çeltik parsellerinin yan parsellerine mısır bitkileri ekilmiştir. Bu parsellere İHA-1 sınıfı insansız hava aracı kullanılarak çıkış sonrası dönemde Quinclorac 250 g/lt, 20 g/l Penoxsulam + 12,5 g/l Florpyrauxifen-benzyl ve Cyhalofop-butyl 200 g/lt ilaç kombinasyonu uygulanmıştır. Bu karışımlar; ülkemizde çeltik yetiştiricilerin büyük çoğunluğunun pratikte kullandıkları karışımlar ve 2020 yılında çeltikte yürütülmüş olan deşarj edilen quincloraclı sulama suyunun sebze parsellerinde oluşturduğu fitotoksisitenin araştırıldığı projeden elde edilen verilerin dikkate alınarak oluşturulmuştur (Mennan ve ark., 2023). İlaçlamayı takiben ilaçlı alana 2 m, 4 m, 6 m ve 8 m mesafede bulunan deneme parsellerinden ve kontrol parselinden 0., 1., 7., 14. ve 28. günlerde Standart Kalıntı Deneme Metoduna (Anonim, 2024) göre mısır örnekleri alınmış ve kalıntı analizlerinin yapılması için ilgili laboratuvara gönderilmiştir. Örneklerde tespit edilen aktif madde miktarları mg/kg (ppm) olarak verilmiştir. Her bir pestisit aktif maddesi için LOD ve LOQ değeri 0,01 mg/kg olarak bulunmuştur. Örneklerde tespit edilen aktif madde miktarları mısırda ülkemizde geçerli olan Maksimum Kalıntı Limiti (MRL) değerleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; bu aktif maddelerin farklı uzaklıklardaki parsellerde değişen oranlarda ve farklı günlerde tespit edilmiş olması, bizlere çeltikte yapılan ilaçlamanın komşu parseldeki üründe pestisit kalıntısı yönüyle risk oluşturduğunu göstermiştir. .

Keywords

Supporting Institution

TUBİTYAK

Project Number

TOVAG 123O060

Ethical Statement

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Thanks

Bu çalışma Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüsrev MENNAN yürütücülüğünde “Çeltik Ekim Alanlarında Yabancı Otlarla Mücadelede Herbisit Uygulamalarında ZİHA (Zirai İnsansız Hava Araçları)’lar İçin Optimum Uygulama Parametrelerinin Tespit Edilmesi” isimli TUBİTAK- TOVAG 123O060 projesi kapsamında desteklenmiştir.

References

  1. Acar, M. 2020. Tarımsal Deneme Teknikleri, Karadeniz tarımsal Araştırma Enstitüsü, Samsun,2020.
  2. Anonim, 2015. Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı. https://bku.tarim.gov.tr/Duyuru/DuyuruDetay/7). 23.09.2024.
  3. Anonim, 2021. FAO.https://www.fao.org/publications/sofa/sofa-2021/en/.22.08.2022.
  4. Anonim, 2023. Çeltik Tarım Ürünleri Piyasaları Raporu-Temmuz,2024.
  5. Anonim, 2024. Bitki veya Bitkisel Ürünlerde Bitki Koruma Ürünlerinin Kalıntı Denemelerinin Yapılması ile İlgili Standart Deneme Metodu, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı (2024)60.
  6. Anonim. 2007. AOAC Official Method, Pesticide Residues in Foods by Acetonitrile Extraction and Partitioning with Magnesium Sulfate, 2007.01.
  7. Anonim, 2009. Pesticide Manual 16 th Edition. British Crop Production Council. ISBN 978 1 901396 19 5 Copyright © 2009 BCPC (British Crop Production Council) Software engineered by P. J. Mann - Web Design & Consultancy.
  8. Anonim, 2016. EU Pesticide Database. https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/eupesticides -database /public/ ? event = homepage&language=EN. Son Erişim Tarihi: 23.09.2024.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Herbology , Pesticides and Toxicology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

July 30, 2025

Publication Date

July 31, 2025

Submission Date

June 27, 2025

Acceptance Date

July 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 28 Number: 1

APA
Kaya, Y., Yiğit, N., Başaran, B., Mennan, H., & Çömlek, R. (2025). Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science, 28(1), 16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA
AMA
1.Kaya Y, Yiğit N, Başaran B, Mennan H, Çömlek R. Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turk J Weed Sci. 2025;28(1):16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA
Chicago
Kaya, Yalçın, Nuran Yiğit, Bülent Başaran, Hüsrev Mennan, and Ruçhan Çömlek. 2025. “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları Ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Weed Science 28 (1): 16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA.
EndNote
Kaya Y, Yiğit N, Başaran B, Mennan H, Çömlek R (July 1, 2025) Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science 28 1 16–24.
IEEE
[1]Y. Kaya, N. Yiğit, B. Başaran, H. Mennan, and R. Çömlek, “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”, Turk J Weed Sci, vol. 28, no. 1, pp. 16–24, July 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA23ZT59ZA
ISNAD
Kaya, Yalçın - Yiğit, Nuran - Başaran, Bülent - Mennan, Hüsrev - Çömlek, Ruçhan. “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları Ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Weed Science 28/1 (July 1, 2025): 16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA.
JAMA
1.Kaya Y, Yiğit N, Başaran B, Mennan H, Çömlek R. Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turk J Weed Sci. 2025;28:16–24.
MLA
Kaya, Yalçın, et al. “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları Ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Weed Science, vol. 28, no. 1, July 2025, pp. 16-24, https://izlik.org/JA23ZT59ZA.
Vancouver
1.Yalçın Kaya, Nuran Yiğit, Bülent Başaran, Hüsrev Mennan, Ruçhan Çömlek. Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turk J Weed Sci [Internet]. 2025 Jul. 1;28(1):16-24. Available from: https://izlik.org/JA23ZT59ZA

35646         35647          35648       35649             35650


35651     Articles published in the journal are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) license.