Araştırma Makalesi

Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi

Cilt: 28 Sayı: 1 31 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi

Öz

Çeltik tarımında yabancı otlar başlıca sorun teşkil etmektedir. Bu yabancı otların çeltik bitkisinin besin maddesi, su ve ışığına ortak olarak verdikleri zarar %20’dan başlayarak %100’e varabilmektedir (Özer, 1993; Damar, 2006; Anonim, 2017; Güncan ve Karaca, 2018). Özellikle sucul sisteme adapte olmuş Echinochloa, Cyperus ve Alisma cinslerine ait yabancı ot türlerinin kimyasal mücadelesinde herbisitlerden kaynaklı dayanıklılık sorunları pratikte karışımlı ilaçlamaları zorunlu kılar hale gelmiştir. Özellikle çeltik yetiştiriciliğinde Echinochloa türlerinin kontrolünde bir oksin grubu olan Quinclorac aktif maddesinin etkinliği nedeniyle tercih edilmesi, bu aktif maddenin uçuculuk ve sürüklenme yeteneğinin fazla olmasından kaynaklı sınır komşularında yer alan farklı kültür bitkilerinde fitotoksisite şikayetlerini de beraberinde getirmektedir. Son yıllarda çeltik yetiştiriciliğinde yabancı ot ilaçlamasında geleneksel yöntemlerin yerini almaya başlayan ZİHA (Zirai İnsansız Hava Aracı)’lar için optimum uygulama parametrelerinin araştırıldığı projemizde, parametrelerden bir tanesi de uygulama sonrası herbisit sürüklenmesi ve bu sürüklenmeye bağlı olarak yan parsellerdeki farklı ürünlerde oluşabilecek kalıntı sorununun belirlenmesi olmuştur. Bu kapsamda, 2024 yılında Karadeniz Bölgesinde kurulan kontrollü denemelerde çeltik parsellerinin yan parsellerine mısır bitkileri ekilmiştir. Bu parsellere İHA-1 sınıfı insansız hava aracı kullanılarak çıkış sonrası dönemde Quinclorac 250 g/lt, 20 g/l Penoxsulam + 12,5 g/l Florpyrauxifen-benzyl ve Cyhalofop-butyl 200 g/lt ilaç kombinasyonu uygulanmıştır. Bu karışımlar; ülkemizde çeltik yetiştiricilerin büyük çoğunluğunun pratikte kullandıkları karışımlar ve 2020 yılında çeltikte yürütülmüş olan deşarj edilen quincloraclı sulama suyunun sebze parsellerinde oluşturduğu fitotoksisitenin araştırıldığı projeden elde edilen verilerin dikkate alınarak oluşturulmuştur (Mennan ve ark., 2023). İlaçlamayı takiben ilaçlı alana 2 m, 4 m, 6 m ve 8 m mesafede bulunan deneme parsellerinden ve kontrol parselinden 0., 1., 7., 14. ve 28. günlerde Standart Kalıntı Deneme Metoduna (Anonim, 2024) göre mısır örnekleri alınmış ve kalıntı analizlerinin yapılması için ilgili laboratuvara gönderilmiştir. Örneklerde tespit edilen aktif madde miktarları mg/kg (ppm) olarak verilmiştir. Her bir pestisit aktif maddesi için LOD ve LOQ değeri 0,01 mg/kg olarak bulunmuştur. Örneklerde tespit edilen aktif madde miktarları mısırda ülkemizde geçerli olan Maksimum Kalıntı Limiti (MRL) değerleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; bu aktif maddelerin farklı uzaklıklardaki parsellerde değişen oranlarda ve farklı günlerde tespit edilmiş olması, bizlere çeltikte yapılan ilaçlamanın komşu parseldeki üründe pestisit kalıntısı yönüyle risk oluşturduğunu göstermiştir. .

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TUBİTYAK

Proje Numarası

TOVAG 123O060

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim.

Teşekkür

Bu çalışma Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüsrev MENNAN yürütücülüğünde “Çeltik Ekim Alanlarında Yabancı Otlarla Mücadelede Herbisit Uygulamalarında ZİHA (Zirai İnsansız Hava Araçları)’lar İçin Optimum Uygulama Parametrelerinin Tespit Edilmesi” isimli TUBİTAK- TOVAG 123O060 projesi kapsamında desteklenmiştir.

Kaynakça

  1. Acar, M. 2020. Tarımsal Deneme Teknikleri, Karadeniz tarımsal Araştırma Enstitüsü, Samsun,2020.
  2. Anonim, 2015. Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı. https://bku.tarim.gov.tr/Duyuru/DuyuruDetay/7). 23.09.2024.
  3. Anonim, 2021. FAO.https://www.fao.org/publications/sofa/sofa-2021/en/.22.08.2022.
  4. Anonim, 2023. Çeltik Tarım Ürünleri Piyasaları Raporu-Temmuz,2024.
  5. Anonim, 2024. Bitki veya Bitkisel Ürünlerde Bitki Koruma Ürünlerinin Kalıntı Denemelerinin Yapılması ile İlgili Standart Deneme Metodu, Bitki Sağlığı Araştırmaları Daire Başkanlığı (2024)60.
  6. Anonim. 2007. AOAC Official Method, Pesticide Residues in Foods by Acetonitrile Extraction and Partitioning with Magnesium Sulfate, 2007.01.
  7. Anonim, 2009. Pesticide Manual 16 th Edition. British Crop Production Council. ISBN 978 1 901396 19 5 Copyright © 2009 BCPC (British Crop Production Council) Software engineered by P. J. Mann - Web Design & Consultancy.
  8. Anonim, 2016. EU Pesticide Database. https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/eupesticides -database /public/ ? event = homepage&language=EN. Son Erişim Tarihi: 23.09.2024.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Herboloji, Pestisititler ve Toksikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

27 Haziran 2025

Kabul Tarihi

10 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kaya, Y., Yiğit, N., Başaran, B., Mennan, H., & Çömlek, R. (2025). Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science, 28(1), 16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA
AMA
1.Kaya Y, Yiğit N, Başaran B, Mennan H, Çömlek R. Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science. 2025;28(1):16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA
Chicago
Kaya, Yalçın, Nuran Yiğit, Bülent Başaran, Hüsrev Mennan, ve Ruçhan Çömlek. 2025. “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Weed Science 28 (1): 16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA.
EndNote
Kaya Y, Yiğit N, Başaran B, Mennan H, Çömlek R (01 Temmuz 2025) Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science 28 1 16–24.
IEEE
[1]Y. Kaya, N. Yiğit, B. Başaran, H. Mennan, ve R. Çömlek, “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”, Turkish Journal of Weed Science, c. 28, sy 1, ss. 16–24, Tem. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23ZT59ZA
ISNAD
Kaya, Yalçın - Yiğit, Nuran - Başaran, Bülent - Mennan, Hüsrev - Çömlek, Ruçhan. “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Weed Science 28/1 (01 Temmuz 2025): 16-24. https://izlik.org/JA23ZT59ZA.
JAMA
1.Kaya Y, Yiğit N, Başaran B, Mennan H, Çömlek R. Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science. 2025;28:16–24.
MLA
Kaya, Yalçın, vd. “Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi”. Turkish Journal of Weed Science, c. 28, sy 1, Temmuz 2025, ss. 16-24, https://izlik.org/JA23ZT59ZA.
Vancouver
1.Yalçın Kaya, Nuran Yiğit, Bülent Başaran, Hüsrev Mennan, Ruçhan Çömlek. Çeltik Yetiştiriciliğinde Zirai İnsansız Hava Araçları ile Herbisit Uygulamaları Sırasında Olası Sürüklenmenin Komşu Parsellere Etkilerinin Belirlenmesi. Turkish Journal of Weed Science [Internet]. 01 Temmuz 2025;28(1):16-24. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23ZT59ZA

35646            35647             35648           35649            35650


35651     Dergide yayınlanan makaleler, Atıf-Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı altında lisanslanmıştır.