Ortaokul Öğrencilerinin Kitap, Kütüphane ve Okumaya Yönelik Algıları: Bir Metafor Analizi Araştırması

Objective: This research is a metaphor analysis. Metaphor can be defined as describing a concept by associating it with another image or an image in the mind. This study aims to determine the metaphorical perceptions of fifth, sixth, seventh, and eighth grade middle school students towards books, libraries, and reading. In other words, it revealed what the students liken the concepts of book, library, and reading in their minds. Method: Phenomenology, one of the qualitative research designs, was preferred in the study. This design was used to reveal students’ metaphorical perceptions about the concepts of book, library, and reading. The study’s participant group consisted of 300 students studying in the fifth, sixth, seventh, and eighth grades of middle school. The participants were asked to develop metaphors and justifications for the concepts of book, library, and reading. The findings were analyzed using inductive content analysis. Findings: The metaphors used by the participants for the book concept were categorized under nine headings. In comparison, those used for the library and reading concepts were categorized under eight headings. The perception of the book as a source of information decreased from the fifth to the eighth grade. The most metaphors about the library are in the categories of book world and information center, while the majority about reading are in the context of learning. The most common metaphors about the book were friends and buddies; the most common metaphors about the library were home, peace, and school; and the most common metaphors about reading were life, dream, and therapy. Conclusion: Students’ perceptions of the related concepts were mostly positive, and negative perceptions were few. Individuals’ perceptions of books, libraries, and reading must be positive to acquire reading habits. Originality: This study is valuable in revealing the metaphorical perceptions of fifth, sixth, seventh, and eighth grade students about books, libraries, and reading from a holistic perspective. Determining the change in the perception of existing concepts from the fifth to eighth grades can be seen as another unique aspect of this study.

Amaç: Bu araştırma bir metafor analizi araştırmasıdır. Metafor, bir kavramın zihindeki bir başka görüntüyle ya da imajla ilişkilendirilerek anlatılması şeklinde tanımlanabilir. Bu çalışma ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin kitap, kütüphane ve okumaya yönelik metaforik algılarının hangi yönde olduğunu belirlemeyi hedeflemektedir. Bir başka deyişle öğrencilerin kitap, kütüphane ve okuma kavramlarını zihinlerinde neye benzettikleri ortaya konulmuştur. Yöntem: Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgu bilim (fenomenoloji) tercih edilmiştir. Bu desen, öğrencilerin kitap, kütüphane ve okuma kavramları ile ilgili algılarını açığa çıkarmak amaçlandığı için kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda öğrenim gören 300 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcılardan kitap, kütüphane ve okuma kavramlarına ilişkin metaforlar ve gerekçeler geliştirmeleri istenmiştir. Elde edilen bulgular tümevarımsal içerik analizi ile çözümlenmiştir. Bulgular: Katılımcıların kitap kavramına ilişkin kullandıkları metaforlar 9; kütüphane ve okuma kavramına ilişkin kullandıkları metaforlar 8 başlıkta sınıflandırılmıştır. Kitabın bilgi kaynağı olma algısı, beşinci sınıftan sekizinci sınıfa kadar düşmüştür. Kütüphaneyle ilgili en çok metafor kitap dünyası ve bilgi merkezi kategorisinde; okuma ile ilgili en çok metafor öğrenme yolu kategorisindedir. Kitapla ilgili en çok üretilen metaforlar arkadaş ve dost; kütüphaneyle ilgili en çok geliştirilen metaforlar ev, huzur ve okul; okuma ile ilgili en çok tasarlanan metaforlar ise hayat, hayal ve terapi olmuştur. Sonuç: Öğrencilerin ilgili kavramlara yönelik algılarının çoğunlukla olumlu yönde olduğu, olumsuz algının sayıca az olduğu görülmüştür. Bireylerin okuma alışkanlığı kazanması için öncelikle kitap, kütüphane ve okumaya dair algılarının olumlu olması önemlidir. Özgünlük: Bu çalışma 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin kitap, kütüphane ve okumaya dair metaforik algılarının bütüncül bir perspektifte açığa çıkarılması bakımından değerlidir. Bu doğrultuda 5. sınıftan 8. sınıfa kadar mevcut kavramlara yönelik algının değişiminin belirlenmiş olması da bu araştırmanın bir başka özgün yanı olarak görülebilir.