Resimli Çocuk Kitaplarının Toplumsal Cinsiyet Kapsamında İncelenmesi: Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi Örneği

Amaç: Bu araştırmada, 2020-2024 yılları arasında yayımlanan ve Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi Çocuk Bölümünde bulunan resimli çocuk kitaplarının toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada, Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesinde yer alan Çocuk Bölümündeki kitaplardan toplumsal cinsiyet eşitliği/eşitsizliğine yönelik unsurlar bulundurmayan ve tamamında nötr karakterler içeren kitaplar, çalışma kapsamı dışında tutulmuş ve son beş yıla ait elli altı resimli çocuk kitabı çalışma grubunu oluşturmuştur. Veriler nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi ile elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından kontrol listesi oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında kullanılan kontrol listesinin maddeleri; kitapların içeriği ve görsellerinde yer verilen renkler, meslekler, mekanlar, oyun ve oyuncaklar, sanatsal ve sportif faaliyetler, mizaç ve duygusal özellikler, gündelik işler olmak üzere yedi alt başlık üzerinden cinsiyet eşitliği/eşitsizliği açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Yapılan analizler sonucunda, meslekler, mekanlar, sanatsal ve sportif faaliyetler, gündelik işler temalarında incelenen kitaplarda toplumsal cinsiyet eşitliğinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra kullanılan renkler, oyun ve oyuncaklar, mizaç ve duygusal özellikler temalarının geleneksel cinsiyet rollerini diğer temalara göre daha çok barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç: Alanyazın tarandığında, mevcut araştırmanın sonucunda, il halk kütüphanesinde bulunan çocuk kütüphanesi bölümü kitaplarının toplumsal cinsiyet açısından eşitlik içeren kitapları çoğunlukla barındırmış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum kütüphanedeki kitapların toplumsal cinsiyet eşitliği açısından nitelikli olduğunu gösterebilir.   Özgünlük: Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan Çocuk Kütüphanesi bölümü, Afyonkarahisar ilinde bulunan tek kütüphane olması ve kütüphanenin çocuk kitaplığı bölümünün herhangi bir araştırmada incelenmemiş olması açısından önem arz etmektedir. Çocukların nitelikli ve ücretsiz olarak kitaplara ulaşabileceği kurumlar olan kütüphanelerde bulunan resimli çocuk kitaplarındaki toplumsal cinsiyet yargılarının deşifre edilmesi, çocuk kütüphanesinden yararlanan ailelerin ve öğretmenlerin bu alandaki farkındalığının artırılmasına yardımcı olacaktır. Resimli çocuk kitapları yazarlarının daha kapsayıcı ve nitelikli kitaplar yazmasına katkı sağlaması da çalışmanın özgünlüğünü destekleyici etkenlerden biridir.

Purpose: The aim of this study is to examine the illustrated children’s books published between 2020-2024 and found in the Children’s Section of Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa Provincial Public Library in terms of gender roles. Method: In the study, books in the Children’s Section of the Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa Provincial Public Library that do not contain signs of gender equality/inequality and include entirely neutral characters were excluded from the scope of the study and fifty-six illustrated children’s books from the last five years constituted the study group. Data were obtained through document analysis, a qualitative research method. A checklist was created by the researchers as a data collection tool. The items in the checklist used within the scope of the research were evaluated in terms of gender equality and inequality under seven subheadings: colors, professions, spaces, games and toys, artistic and sports activities, temperament and emotional characteristics, and daily tasks, as reflected in the content and visuals of the books. Findings: As a result of the analysis, it was concluded that gender equality was higher in books examined under the themes of professions, places, artistic and sports activities, and daily tasks. In addition, it was concluded that the themes of colors, games and toys, temperament, and emotional characteristics contained more traditional gender roles than other themes. Implications: Upon scanning the literature, the current research concluded that the children’s library section books in the provincial public library primarily contain books that promote gender equality. This may indicate that the books in the library are qualified in terms of gender equality.   Originality: The Children’s Library section in the Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa Provincial Public Library is important because it is the only library in the province of Afyonkarahisar, and the children’s library section of the library has not been examined in any research. Deciphering gender judgments in illustrated children’s books in libraries, which are institutions where children can access quality and free books, will help increase awareness among families and teachers who benefit from children’s libraries. Another factor supporting the originality of the study is that it contributes to the authors of illustrated children’s books writing more inclusive and qualified books.