Türkiye’de Bilgi Edinme Hakkı’nın Yasal Dayanağı-Bilgi Edinme Hakkı Kanunu: 2004-2014 Yılları Arası Uygulama Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Rightto information act, as a requisite of participatory democracy and transparency applications in public administration, is a legal regulation that helps the government go public. Right to information not only builds up liberties like freedom of thought and expression that are adopted by democratic communities, but also has major importance on using fundamental rights and freedoms. The purpose of this study is to set forth the current functioning of the act in Turkey by evaluating of application results between the 2004, year of inurement and 2014. Data of the study was acquired from “General Information Reports ” and statements of Grand National Assembly of Turkey. Study findings show that; the number of applications on knowledge acquisitions made between 2004- 2014 and the number of people who got positive responses, are increasingly continuing year by year. Results confirmed that in the last10 years period, citizens who want to use right to information on its legal basis have exceeded 15 million. On the other hand, it’s also determined that the number of individuals whose requests were declined and objected to jurisdictionincreased every year. When the assessment is made concerning the institutions, Ministries, Prime Ministry, Governorships and The Council of Higher Education wereamong the top ones that receive information requests. When the comparison is made related to the information requests between 2004 and 2014, the result is that Supreme Election Board, Court of Account and Presidency had the highest increases in the two years of comparison. The situation, which reflectsindividuals’ effort to access to the information about themselves and public, gives rise to the idea that applications basedon Right to Information Act, can be assessed in a positive manner, in terms of democratization process

Kamu yönetiminde şeffaflık uygulamaları ve katılımcı demokrasi anlayışının bir gereği olan Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, devletin halka açılmasını sağlayan yasal bir düzenlemedir. Bilgi edinme hakkı, demokratik toplumların benimsediği düşünce ve ifade özgürlüğü benzeri özgürlüklerin temelini oluşturduğu gibi, temel hak ve özgürlüklerin kullanılabilmesi açısından da büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, kanunun yürürlüğe girdiği 2004 yılından, son istatistiki verilerin raporlandırıldığı 2014 yılına kadar gerçekleştirilen uygulama sonuçlarını değerlendirerek, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’nun Türkiye’deki işleyişine yönelik çıkarımlarda bulunmaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden belge analizi ile gerçekleştirilen araştırmanın verileri ”Bilgi edinme genel raporları” ve bu raporlara yönelik Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı açıklamalarından elde edilmiştir. Araştırma bulguları, 2004-2014 yılları arasında yapılan bilgi edinme başvurularının ve söz konusu başvurulardan olumlu yanıt alanların sayısının her geçen yıl bir önceki yıla oranla artarak devam ettiğini göstermiştir. Son 10 yıllık süreçte bilgi edinme hakkını yasal dayanağı ile birlikte kullanmak isteyen vatandaşların 15 milyonu aştığı, diğer taraftan başvurusu reddedilenlerden yargıya itiraz edenlerin de her geçen yıl sayıca arttığı saptanmıştır. Kurumlar açısından değerlendirildiğinde, Bakanlıklar, Başbakanlık, Valilikler ve Yüksek Öğretim Kurumu’nun bilgi edinmek üzere başvurulan kurumlar arasında ilk sıralarda yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. 2004 ve 2014 yılları bilgi edinme başvuruları açısından karşılaştırıldığında, ele alınan iki yılda en yüksek artışın Yüksek Seçim Kurulu, Sayıştay ve Cumhurbaşkanlığı’nda gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Kişilerin, kendilerini veya kamuyu ilgilendiren bilgilere erişme çabalarını yansıtan bu durum, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu’na dayalı uygulamaların demokratikleşme süreci açısından da olumlu yönde değerlendirilebileceğini düşündürmektedir.