Öz
Bu makale, Osmanlı Devleti'nin Bedevî/Urbân aşiretlere özgü yerel adetlerin idari ve hukuki geçerliliğini tanıdığı Usûl-i Aşâir, başka bir ifade ile gelenekten kaynaklanan aşiret kurallarının anlayış ve uygulamalarını incelemektedir. Osmanlı idarecileri, Arap coğrafyasındaki çeşitli bölgelerde yerel istikrarı ve asayişi muhafaza etmek amacıyla Bedevî aşiretler arasındaki anlaşmazlık ve çatışmalar gibi sorunların çözümünde Usûl-i Aşâir’i pratik bir araç olarak kullanmışlardır. Buradan hareketle makale, devlet otoritesi açısından sorunlu olduğu halde Usûl-i Aşâir’in geçici ve istisnai bir yasal düzenlenme olarak kabul edilmesinin, Osmanlı’nın idari yapısındaki esnekliği yansıttığını vurgulamaktadır. Ayrıca, Usûl-i Aşâir uygulamalarının Osmanlı Bedevî politikasının bir parçası olduğunu ve bu politikayı şekillendiren retorik ile uyumlu olduğunu savunmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı Devleti’ndeki Bedevîlerin hukuki meseleleri ve hukuki kurumlar ile ilişkilerini tartışan çalışmaların Usûl-i Aşâir kavramı ve sonuçlarını göz ardı ettiklerini gözlemlemiştir. Çalışmada, Osmanlı arşiv belgelerine dayalı analitik bir yaklaşım benimsenmiş olup, Usûl-i Aşâir uygulamalarının devlet tarafından ne koşullarda benimsendiği ve ne şekilde uygulandığı analiz edilmektedir. Böylece, Osmanlı'nın Bedevi politikasındaki devlet pragmatizmini ve yönetimdeki adaptasyon kabiliyetini anlamak için bir katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Osmanlı Devleti Osmanlı Bedevî Siyaseti Usûl-i Aşair İdari Pragmatizm Arap Vilayetleri.
Kaynakça
- Arşiv Belgeleri
- Devlet Arşivleri Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
- Diğer Kaynaklar
- ABU-RABİA, Aref, Bedouin Century, Education and Development Among the Negev Tribes in The Twentieth Century, Berghahn Books, New York-Oxford 2001.
- AKIN, Tutku, “A Literature Review: The Relationship Between the Ottoman Empire and Tribes in the XIX the Century”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C. 20, S. 40, 2022, ss. 1-25.
- AL-VERDI, Ali, Lemahatün İctimaiyye Fi Tarikhi’l- Irak el-Hadis, C. 1, Bağdad 1965.
- AVCI, Yasemin, “The Application of Tanzimat in the Desert: The Bedouins and the Creation of a New Town in Southern Palestine (1860–1914)”, Middle Eastern Studies, vol. 45, no. 6, 2009, s. 969-983.
- AYDIN, Erdal - Çiftçi, Suavi. İmparatorluğun Son Aşiret Sayımı Fihrisü’l Aşair: Yorumlar ve Çevriyazım, İletişim, İstanbul 2021.
- AZIZOVA, Elnure, "Zübyan", TDVİA, C. 44, İstanbul 2013, s. 527.
- BAILEY, Clinton, Bedouin Law From Sinai and the Negev, Yale University Press, New Haven London 2009.
- BARAKAT, Nora, Bedouin Bureaucrats: Mobility and Property in the Ottoman Empire, Stanford University Press, Stanford 2023.
- ---------, “Marginal Actors? The Role of Bedouin in the Ottoman Administration of Animals as Property in the District of Salt, 1870-1912”, Journal of the Economic and Social History of the Orient, no: 58, 2005, s. 105- 134.
- BARAKAT, Nora Elizabeth, “Making ‘Tribes’ in the Late Ottoman Empire.” International Journal of Middle East Studies 53, no. 3, 2021, s. 482–487.
- BEN-BASSAT, Yuval, ‘’Petitioning the Sultan: Protests and Justice in Late Ottoman Palestine, 1865–1908’’, Journal of the Economic and Social History of the Orient, no: 58, 2015, s. 135-162.
- CEYLAN, Ebubekir, ‘’Carrot or stick? Ottoman tribal policy in Baghdad, 1831–1876’’, International Journal of Contemporary Iraqi Studies, vol. 3, no. 2, 2004, s.169-193.
- ÇICEK, M. Talha, Negotiating Empire in the Middle East: Ottomans and Arab Nomads in the Modern Era, 1840-1914, Cambridge University Press, Cambridge 2021.
- DAĞLI, Murat, “The Limits of Ottoman Pragmatism”, History and Theory, vol. 52, no. 2, 2013.
- DERINGIL, Selim, “They Live in a State of Nomadism and Savagery: The Late Ottoman Empire and the Post-Colonial Debate’’, Comparative Studies in Society and History, vol. 45, no. 2, 2003, ss. 311-342.
- DOLBEE, Samuel, "The Desert Frontier: Borderlands of Empire and the Making of Modern Syria in the Late Ottoman Period." Past & Present, 239, no. 1, 2018, s. 181–217.
- EL-SUYAN, Saad Saad Al-Abdallah, el-Sahra-ül Arabiye: Sagafatüha ve Şiirüha Abr el-Usur, Kiraa-ün Ansorubolojiyah, Arab Network for Research and Publishing, Beyrut 2021.
- FAYDA, Mustafa, "Bedevî.", TDVİA, C. 5. İstanbul 1992, s. 311-317.
- FAYDA, Mustafa, “Beni Abs”, TDVİA, C. 1, Ankara 1988, s. 312.
- GÖLBAŞI, Edip, “19. Yüzyıl Osmanlı Emperyal Siyaseti ve Osmanlı Tarih Yazımında Kolonyal Perspektifler”, Tarih ve Toplum Yeni Yaklaşımlar Dergisi, S. 13, 2011, s. 199-205.
- GÜNER, Selda, “16. ve 18. Yüzyıllar Arasında Osmanlı Arabistan’ında Merkez-Kaç İlişkileri: Eşkıyâ-yı Urbân ve Devlet”, Amme İdaresi Dergisi, C. 52, S. 3, 2019, s. 67-93.
- HALAÇOĞLU, Yusuf, XVIII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskân Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi, Türk Tarih Kurumu, 6. Baskı, Ankara 2020.
- HATHAWAY, Jane, The Arab Lands under Ottoman Rule, 1516–1800, Routledge, London 2013.
- KURŞUN, Zekeriya, Necid ve Ahsa’da Osmanlı Hâkimiyeti, Vehhabi Hareketi ve Suud Devleti’nin Ortaya Çıkışı, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1998.
- ---------- Osmanlı Arapları: Hilafet, Siyaset, Milliyet 1798-1918, VakıfBank Kültür Yayınları, İstanbul 2022. KURTDAŞ, M. Çağlar, ”Osmanlı Modernleşme Sürecinde Aydınlar ve Bürokrasinin Rolü”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 29, S. 1, 2019, s. 399-411.
- LANCASTER, William – Lancaster, Fidelity. “The Concept of Territory Among the Rwala Bedouin.”, Nomadic Peoples, no. 20, 1986, ss. 41–48.
- MARDIN, Şerif, Türk Modernleşmesi: Makaleler, Derleyen: Mümtazer Türköne-Tuncay Önder, İletişim, 24. Baskı, İstanbul 2015.
- MUHAMMED HACCA, Adil, el-örfü’l-aşayir Fil İslah, Dar-ul Halil, 3. Baskı, Filistin 2013.
- NAZIF, Ahmed, Usûl-i Aşâir, Galata Lusyen Matbaası, İstanbul (H: 1331) M: 1912-13.
- ORHONLU, Cengiz, Osmanlı İmparatorluğunda Aşiretlerin İskânı, İÜEF, İstanbul 1963, s. 13-14.
- ROGAN, Eugene L., Frontiers of the State in the Late Ottoman Empire: Transjordan 1850-1021, Columbia University Press, New York 1999.
- SHALHOUB, Nadera - Abdel Baqi, Mustafa, el-Kadau’ ve es-sulhu’l aşâyiri ve eseruhüma a’la el-kada’en-Nizami Fi Filistin, Birzeit Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Kudüs 2003.
- STEWART, Frank H., “Customary Law among the Bedouin of the Middle East and North Africa.” In Nomadic Societies in the Middle East and North Africa, ed: Dawn Chatty, Brill, London 2006, s. 239–279.
- TÜRESAY, Özgür, “The Ottoman Empire Seen through the Lens of Postcolonial Studies: A Recent Historiographical Turn”, Revue d'histoire moderne et contemporaine, VOL. 60-2, 2013, ss. 127-145.
- YEŞIL, Fatih - Çelik, Yüksel. Osmanlı Modernleşmesinde Tereddüt ve Teceddüt Yılları (1768-1908), VakıfBank Kültür Yayınları, İstanbul 2023.
- ZEKERIYA, Vasfi Ahmed, Aşayirü’ş- Şam, Daru’l Fikri’l Muasır, Beyrut 1983.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Yakınçağ Osmanlı Tarihi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 14 Nisan 2024 |
| Kabul Tarihi | 4 Temmuz 2024 |
| Yayımlanma Tarihi | 16 Temmuz 2024 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2024 Sayı: 51 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.