Halide Edib Adıvar’ın Sinekli Bakkal Romanı Üzerinde Çok Eşlilik ve Cariye Meseleleri Bakımından Biyografik Bir Okuma
Öz
Halide Edib Adıvar, Türk kültür ve edebiyatının önemli isimlerinden biridir. Osmanlı Devleti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan değişim ve dönüşüm sürecinde kültür ve edebiyatımıza dair birçok meseleyi farklı türlerdeki eserlerinde işlemiştir. Onun biyografisiyle edebi eserleri arasında sıkı bir bağ olduğu muhakkaktır. Yazarın deneyim ve gözlemlerinin eserlerin oluşumunda etkili olduğunu kabul eden biyografik eleştiri yöntemi, edebi metinlerin daha iyi analiz edilmesine imkân tanır. Bu çalışmada, öncelikle Halide Edib’in çok eşliliğe ve cariyeliğe dair gözlemleri ve yaşantıları ele alınmıştır. Daha sonra Halide Edib’in bireysel deneyim ve gözlemlerinin, çok eşlilik ve cariyelik meselelerine dair tutumunu nasıl şekillendirdiği ve bu tutumun Sinekli Bakkal romanına nasıl yansıdığı incelenmiştir. Babası Mehmet Edib Bey’in çok eşlilik uygulamaları, ilk eşi Salih Zeki Bey’in çok eşlilik talebi ve çevresindekilerin benzer deneyimleri, Halide Edib’in bu meseleye bakışında belirleyici olmuştur. Küçük yaşlardan itibaren konak hayatında tanıdığı cariyelerle yaşadığı deneyimlerin, yazarın cariyelik meselesine yaklaşımını etkilediği belirlenmiştir. Halide Edib’in bireysel yaşamı ile roman dünyası arasındaki güçlü bağ, biyografik eleştiri yöntemi sayesinde daha görünür hale gelmiş; yazarın söz konusu meseleleri edebi zeminde nasıl işlediği açıkça ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler
Halide Edip Adıvar anı roman biyografi çok eşlilik cariye. Sinekli Bakkal
Etik Beyan
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
Kaynakça
- ADIVAR, Halide Edib, Mor Salkımlı Ev, Can Yayınları, İstanbul 2014.
- ADIVAR, Halide Edib, Sinekli Bakkal, Can Yayınları, İstanbul 2020.
- ADIVAR, Halide Edib, Türk’ün Ateşle İmtihanı, Can Yayınları, İstanbul 2014.
- ALİ, Kevser Kâmil - Öğüt, Salim, “Çok Evlilik”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. VIII, Ankara 1993.
- ALPASLAN, G. Gonca Gökalp, “Mor Salkımlı Ev’de Yazarın Bilinci”, Türkbilig, 30, Ankara 2015, 115-128.
- ARGUNŞAH, Hülya, “Millî Edebiyat", Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı (1839– 2000), (Editör: Ramazan Korkmaz), Grafiker Yayınları, Ankara 2009, 183-236.
- ARSLAN, Çetin, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Kadar Türk Romanında Çok Eşlilik ve Aldatma, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rize 2014.
- AYDIN, Mehmet Âkif – Hamidullah, Muhammed, “Köle”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. XXVI, Ankara 2002.
- DÜZBAKAR, Ömer, “Osmanlı Toplumunda Çok Eşlilik: 1670-1698 Yılları Arasında Bursa Örneği”, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM, 23, Ankara 2008, 84-100.
- ENGİNÜN, İnci, Halide Edib Adıvar, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1986.
- ENGİNÜN İnci, “Halide Edib Adıvar”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. I, Ankara 1988.
- FINDIKOĞLU, Ziyaeddin Fahri, “Türk Aile Sosyolojisi”, Journal of Istanbul University Law Faculty, 11(3-4), İstanbul 2011, 252-282.
- GÖKÇE, Birsen, “Evlilik Kurumu ve Aile Yapısı ile İlişkileri”, Türk Aile Ansiklopedisi, Ankara 1991, 2, 510-513.
- IŞIN, Ekrem, “Tanzimat Ailesi ve Modern Adab-ı Muaşeret”, Tanzimat: Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, (Derleyenler: Mehmet Seyitdanlıoğlu ve Halil İnalcık), Phoenix Yayınevi, Ankara 2006, s. 387-400.
- KAVUNCU, Mualla, “Osmanlılarda Aile ve Kadın”, Dini Araştırmalar 1/4, Ankara 1999, 143-168.
- MANDALOĞLU, Mehmet, “İslamiyet’ten Önce Türklerde Aile Hukuku”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 33, Konya 2016, 133-159.
- MADEN, Ahmet, “Evlenme ve Evlenme Şekilleri Türk Aile Şekilleri”, Türk Aile Ansiklopedisi, Ankara 1991, II, 493-508.
- MORAN, Berna, Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış-1, İletişim Yayınları, İstanbul 2001.
- MORAN, Berna, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İletişim Yayınları, İstanbul 2002.
- NARLI, Mehmet, “Otobiyografi ve Roman - Otobiyografik Roman”, Journal of Turkish Studies 4/1-I, Ankara 2009, 901-909.
- PAKALIN, Mehmet Zeki., Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü-2, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1971.
- TANPINAR, Ahmet Hamdi, Edebiyat Üzerine Makaleler, Dergâh Yayınları, İstanbul 1977.
- SÂFİ, İhsan & Arslan, Çetin., “Mehmet Vecihi Efendi’nin Romanlarında Çok Eşlilik”, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7, Rize, 2018, 135-151.
- STEVİCK, Philip, Roman Teorisi (Çev. S. Kantarcıoğlu), Akçağ Yayınları, Ankara 2004.
- ŞAHİN, Veysel, “Romanla Kimlikleşen Bir Yüz: Halide Edib Adıvar ve Edebi Yaratımları”, EFAD: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 1/1, Karaman 2018, 1-8.
- ŞAHİN Veysel, "Kimliksel Değerlerin Çatıştığı Mekân: ‘Sinekli Bakkal’ Romanında Yapı ve İzlek", Journal of Turkish Studies, 6/3, Ankara, 2011, 1549-1580.
- ŞAHİN, Veysel, Bilge Kadının Aynadaki Yüzü, Akçağ Yayınları, Ankara 2022.
- ÜLKEN, Hilmi Ziya, Sosyoloji Sözlüğü, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1969.
- YAKUT, Esra, “Eski Türklerde Hukuk”, Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 1/3, Eskişehir 2002, 401-426.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 1 Mayıs 2025 |
| Kabul Tarihi | 13 Mayıs 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 12 Temmuz 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Sayı: 53 |
Türk Kültürü İncelemeleri – Haziran 2026 Sözlü Çeviri Özel Sayısı
Çağrı Metni
Sözlü çeviri, gündelik karşılaşmalardan kurumsal etkileşimlere kadar uzanan çeşitli bağlamlarda, iki dilli ve kültürlerarası iletişimin merkezinde yer alır. Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında, dillerden biri büyük ölçüde Türkçedir ve bu uygulamalar, Türkçenin diğer dillerle etkileşiminde ortaya çıkan iletişimsel, kültürel ve toplumsal dinamikleri yansıtır.
Haziran 2026 sayımız için hazırlamakta olduğumuz bu özel sayıyla, Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarını farklı tür ve bağlamlarda inceleyen özgün araştırmaları bir araya getirmeyi amaçlıyoruz. Bu çalışmalar, sözlü çevirinin dilsel, kültürel, toplumsal ve göstergebilimsel boyutlarına disiplinlerarası bir bakış sunarak, yalnızca çeviribilim alanına değil; Türk dili, kültürü ve toplumu üzerine yapılan araştırmalara da değerli katkılar sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, sözlü çeviri üzerine çalışan ulusal ve uluslararası akademisyenleri, araştırmacıları ve alanda aktif profesyonelleri, Haziran 2026 sayımıza katkıda bulunmaya davet ediyoruz. Özel sayıya, Türkiye’deki sözlü çeviri ortamlarında iletişim süreçlerinin, rollerin ve çeviri uygulamalarının nasıl şekillendiğini tartışan kuramsal veya uygulamalı çalışmalarla katkı sunabilirsiniz.
Araştırma konularının, aşağıdaki temalar çerçevesinde tasarlanması önerilmektedir; ancak farklı yaklaşımlar ve konular da değerlendirmeye alınacaktır.
-Sözlü çeviri ortamlarında Türkçenin söylem yapıları ve etkileşimsel stratejileri,
-Mahkeme, hastane, okul gibi kamusal hizmet alanlarında yürütülen sözlü çeviri pratikleri,
-Andaş ve ardıl çeviride, Türkçeye özgü zorluklar ve stratejiler,
-Göç, azınlıklar ve çokdillilik bağlamında sözlü çeviri uygulamaları,
-Sözlü çeviri eğitimi ve öğretiminde dilsel ve kültürel boyutlar,
- Çeviri etiği ve profesyonel normların Türkiye’deki sözlü çeviri uygulamalarına etkisi,
-Teknoloji destekli sözlü çeviri araçlarının kullanımı,
-Toplumsal kriz, afet ve acil durumlarda sözlü çevirmenin rolü.
Önemli Notlar:
Özel sayıya gönderilecek makaleler için son teslim tarihi 15 Mart 2026 olarak belirlenmiştir.
Yazıların künye bilgileri, dipnot sistemi ve kaynakça gösterim şekli internet sayfamızda bulunan makale yazım şablonuna göre hazırlanacaktır.
Call for Papers
Turkish Cultural Studies – June 2026 Special Issue on Interpreting Studies
Interpreting occupies a central position in bilingual and intercultural communication across a wide range of contexts, from everyday encounters to institutional interactions. In interpreting settings in Turkey, one of the working languages is predominantly Turkish, and these practices reflect the communicative, cultural, and social dynamics that emerge through the interaction of Turkish with other languages.
With this special issue, scheduled for publication in June 2026, we aim to bring together original studies that explore interpreting practices in Turkey across diverse genres and contexts. Adopting an interdisciplinary perspective on the linguistic, cultural, social, and semiotic dimensions of interpreting, these contributions will provide valuable insights not only for the field of Translation and Interpreting Studies but also for research on Turkish language, culture, and society.
In this regard, we invite national and international scholars, researchers, and professionals working in the field of interpreting to contribute to our June 2026 issue. Submissions may include theoretical or applied studies that examine how communicative processes, roles, and interpreting practices are shaped within interpreting settings in Turkey.
Suggested, though not exclusive, areas of research include the following themes; alternative approaches and topics will also be considered.
-Discourse structures and interactional strategies of Turkish in interpreting settings,
-Interpreting practices in public service domains such as courts, hospitals, and schools,
-Turkish-specific challenges and strategies in simultaneous and consecutive interpreting,
-Interpreting practices in the context of migration, minority communities, and multilingualism,
-Linguistic and cultural dimensions in interpreter training and education,
-Translation ethics and the impact of professional norms on interpreting practices in Turkey,
-Use of technology-assisted interpreting tools,
-The role of interpreters in social crises, disasters, and emergency situations.
Important Notes:
The deadline for submitting articles to the special issue is March 15, 2026.
The article's citation information, footnote system, and bibliography format will be prepared according to the article writing template available on our website.