8. Sınıf Öğrencilerinin “Basit Makineler” Ünitesini Okuyup Anlamalarında En Fazla ve En Az Etkili Olan Stratejilerin Tespiti ve Örneklerle Gösterimi

Year 2025, Volume: 15 Issue: Özel Sayı, 154 - 183, 30.05.2025

Gamze Kar , Emine Hatun Diken

https://doi.org/10.24315/tred.1629820

https://izlik.org/JA48ZC87WE

Abstract

Bu araştırmanın amacı 8 sınıf öğrencilerinin “Basit Makineler” ünitesini okuyup anlamalarında en fazla ve en az etkili olan stratejileri tespit etmektir. Araştırmanın çalışma grubunu Kars il merkezine bağlı bir özel okul ile bir devlet okulunun 8. sınıfında öğrenim gören 4'er öğrenci olmak üzere toplamda 8 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin Basit Makineler ünitesini okurken kullandıkları stratejileri tespit etmek amacıyla onlar sesli düşünerek üniteyi okumuşlardır. Sonrasında onlarla üniteyi okuyup anlamalarında en fazla ve en etkili en az etkili olan stratejileri teyit etmek için yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Öğrencilerin üniteyi okumalarına yönelik gözlemler ile okumaları sonrasında onlarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler yazılı hale getirilerek verilerin nitel analizleri yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlara göre; fen bilimleri dersi başarı düzeyleri iyi olan öğrencilerin üniteyi okurken en fazla işlerine yarayan stratejilerin; ipuçlarının altını çizme, ipuçlarını yuvarlak içine alma, kelimelerin altını çizerek okuma, not alma üstbilişsel stratejileri olduğu, orta düzeyde olan öğrencilerin en fazla işlerine stratejilerin; ipuçlarının altını çizme, ipuçlarını yuvarlak içine alma, önemli noktaları tekrarlama, not alma üstbilişsel stratejileri olduğu, başarı düzeyleri kötü olan öğrencilerin üniteyi okurken en fazla işlerine yarayan stratejilerin kelimeleri kalemiyle takip ederek okuma, okuma hızını düşürme, anlaşılmayan kelimeleri tekrar etme bilişsel stratejileri olduğu tespit edilmiştir. Fen bilimleri dersi başarı düzeyleri iyi ve orta olan öğrencilerin üniteyi okurken en az işlerine yarayan stratejilerin kelimeleri kalemiyle takip ederek okuma bilişsel stratejisi olduğu, başarı düzeyleri kötü olan öğrencilerin en az işlerine yarayan herhangi bir stratejinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Keywords

Okuduğunu Anlama , Fen Metinleri , Basit Makineler Ünitesi , Bilişsel Stratejiler , Üstbilişsel Stratejiler

References

• Anastasiou, D., & Griva, E. (2009). Awareness of reading strategy use and reading comprehension among poor and good readers. Elementary Education Online, 8(2), 283-297. https://dergipark.org.tr/en/pub/ilkonline/issue/8598/107014
• Aydemir, G. (2020). 8. sınıf öğrencilerinin “DNA ve genetik kod” ünitesini okuma süreçlerindeki bilişsel ve üst bilişsel stratejilerini kullanma sıklıkları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kafkas Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kars.
• Ayres, P. L. (1993). Why goal-free problems can facilitate learning. Contemporary Educational Psychology, 18(3), 376–381. https://doi.org/10.1006/ceps.1993.1027
• Blakey, E., & Spence, S. (1990). Developing metacognition. ERIC Dıgest, ED 327 218. Syracuse: ERIC Clearinghouse on Information Resources. Retrieved June 14, 2009, http://www.eric.ed.gov/PDFS/ED327218.pdf.
• Boekaerts, M. (1996). Self-regulated learning at the junction of cognition and motivation. European Pyschologist, 1(2), 100-112. https://doi.org/10.1027/1016-9040.1.2.100
• Charles, R., Lester, F., & O' Daffer, P. (1987). How to evaluate progress in problem solving (1th Ed.). The National Council of Teachers of Mathematics, Inc.
• Cope, K. (1990). S.T.O.P. and watch your students’ metacognition grow. Journal of the Wisconsin State Reading Association, 34(4), 17-19.
• Çapoğlu, E. (2021). Okuduğunu anlama stratejileri “işbirlikçi stratejik okuma”. Son Çağ Akademi.
• Diken, E. H. (2020). A comparative study on the cognitive and metacognitive strategies of 6th-grade private and state school students use while reading science texts. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 7(3), 1092-1109.