Examining the relationship between teachers' individual innovativeness levels and their attitudes towards artificial intelligence

Year 2026, Volume: 16 Issue: 2 , 933 - 968 , 25.04.2026

Gülşan Sever , Cem Çuhadar

https://doi.org/10.24315/tred.1729701

https://izlik.org/JA54NT64KR

Abstract

In this study, the relationship between teachers' individual innovativeness levels and their attitudes towards artificial intelligence is examined. The research aims to analyze both variables and reveal the interaction between them. Convergent parallel mixed method was adopted in the study. The quantitative dimension was conducted with the relational survey model and the qualitative dimension was conducted with the phenomenological design. The quantitative study group consisted of 550 teachers working in public schools in Edirne city center and its districts, while the qualitative study group consisted of 22 teachers selected by maximum diversity sampling. Quantitative data were collected with the " General Attitudes to Artificial Intelligence Scale" and " Individual Innovativeness Scale"; qualitative data were collected through a semi-structured interview form. Descriptive statistics, t-test, ANOVA, Pearson correlation and multiple regression were used in quantitative analysis; descriptive analysis was used in qualitative analysis. According to the findings, among the individual innovativeness traits of teachers, the highest mean was seen in the dimension of "Openness to Experience" and the lowest in the dimension of "Risk Taking". The highest number of teachers were in the "Early Majority " category, followed by " Early Adopter ", "Innovator", "Late Majority" and "Laggards"categories. Significant relationships were found between individual innovativeness categories and positive and negative attitudes towards artificial intelligence. Innovative teachers had higher positive attitude scores and significantly lower negative attitude scores than the other groups. Similarly, high level innovative teachers have more positive attitudes towards AI, while low level innovators have more negative attitudes. However, the effect size of these relationships is low. In general, it is seen that as teachers' individual innovativeness levels increase, their positive attitudes towards artificial intelligence increase and their negative attitudes decrease.

Keywords

artificial intelligence , artificial intelligence in education , educational technologies , individual innovation , use of technology in education

Project Number

Bu çalışma herhangi bir proje kapsamında yürütülmemiştir.

ÖĞRETMENLERİN BİREYSEL YENİLİKÇİLİK DÜZEYLERİ İLE YAPAY ZEKAYA YÖNELİK TUTUMLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

https://izlik.org/JA54NT64KR

Abstract

Bu araştırmada, öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yapay zekaya yönelik tutumları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, her iki değişkeni analiz ederek aralarındaki etkileşimi ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada, yakınsayan paralel karma yöntem benimsenmiştir. Nicel boyut ilişkisel tarama modeliyle, nitel boyut ise olgubilim deseniyle yürütülmüştür. Nicel çalışma grubu, Edirne il merkezi ve ilçelerindeki devlet okullarında görev yapan 550 öğretmenden oluşurken; nitel çalışma grubu, maksimum çeşitlilik örneklemesiyle seçilen 22 öğretmeni kapsamaktadır. Nicel veriler “Yapay Zekaya Yönelik Genel Tutum Ölçeği” ve “Bireysel Yenilikçilik Ölçeği” ile; nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel analizlerde betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA, Pearson korelasyonu ve çoklu regresyon; nitel analizde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Bulgulara göre, öğretmenlerin bireysel yenilikçilik özellikleri arasında en yüksek ortalama “Deneyime Açıklık”, en düşük ise “Risk Alma” boyutunda görülmüştür. Öğretmenler en çok “Sorgulayıcı” kategorisinde yer alırken, bunu sırasıyla “Öncü”, “Yenilikçi”, “Kuşkucu” ve “Gelenekçi” kategorileri izlemiştir. Bireysel yenilikçilik kategorileri ile yapay zekaya yönelik olumlu ve olumsuz tutumlar arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Yenilikçi öğretmenlerin olumlu tutum puanları diğer gruplara göre daha yüksek; olumsuz tutum puanları ise anlamlı şekilde daha düşüktür. Benzer şekilde, yüksek düzey yenilikçi öğretmenler, yapay zekaya daha olumlu, düşük düzey yenilikçi öğretmenler ise daha olumsuz tutum sergilemektedir. Ancak bu ilişkilerin etki büyüklüğü düşük düzeydedir. Genel olarak, öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeyleri arttıkça yapay zekaya yönelik olumlu yaklaşımlarının da arttığı, olumsuz tutumlarının ise azaldığı görülmektedir.

Keywords

Bireysel Yenilikçilik , Eğitim Teknolojileri , Eğitimde Teknoloji Kullanımı , Eğitimde Yapay Zeka , Yapay Zeka

Ethical Statement

Bu çalışma kapsamında etik kurul onayı alınmıştır.

Project Number

Bu çalışma herhangi bir proje kapsamında yürütülmemiştir.

Thanks

Bu çalışma, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı'nda, Prof. Dr. Cem ÇUHADAR danışmanlığında yürütülen yüksek lisans tezinden üretilmiştir. Danışmanım Prof. Dr. Cem ÇUHADAR ’a katkılarından dolayı teşekkür ederim.

References

• Bozkurt, A. (2023). Generative artificial intelligence (AI) powered conversational educational agents: The inevitable paradigm shift. Asian Journal of Distance Education, 18(1), 198-204. https://doi.org/10.5281/zenodo.7716416
• Bozkurt, A., & Sharma, R. C. (2023). Challenging the status quo and exploring the new boundaries in the age of algorithms: Reimagining the role of generative AIin distance education and online learning. Asian Journal of Distance Education, 18(1), i-viii. https://doi.org/10.5281/zenodo.7755273
• Can, A. (2022). SPSS ile Nicel Veri Analizi (10. Baskı). Pegem Akademi
• Chen, C. H. (2008). Why do teachers not practice what they believe regarding technology integration? The journal of educational research, 102(1), 65-75. https://doi.org/10.3200/JOER.102.1.65-75
• Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. Ieee Access, 8, 75264-75278. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2988510
• Çuhadar, C., Bülbül, C. & Ilgaz, G. (2013). Öğretmen adaylarının bireysel yenilikçilik özellikleri ile teknopedagojik eğitim yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 12(3), 797-807. https://dergipark.org.tr/en/pub/ilkonline/issue/8584/106633
• Demiraslan, Y., & Usluel, Y. K. (2008). ICT integration processes in Turkish schools: Using activity theory to study issues and contradictions. Australasian Journal of Educational Technology, 24(4). https://doi.org/10.14742/ajet.1204
• Ertmer, P. A., Ottenbreit-Leftwich, A. T., Sadik, O., Sendurur, E., & Sendurur, P. (2012). Teacher beliefs and technology integration practices: A critical relationship. Computers & education, 59(2), 423-435. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.02.001.
• Gülel, S., Sargın, A. & Çetin, H. İ. (2023). Yapay zeka eğitici eğitimi. Eurasian Education & Literature Journal, (17), 64-73. https://doi.org/10.17740/eas.edu.2023-V17-05