BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ

Elvan Türk Çatılı; Raşit Avcı

doi:10.24315/tred.812057

BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ

Abstract

Araştırmanın amacı; beliren yetişkinlerde toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumun, benliğin ayrımlaşmasının ve benlik kurgularının eş seçme stratejileri üzerindeki yordayıcı rolünü ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubunu; 460 kadın ve 241 erkek olmak üzere toplam 701 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların yaşları 18-25 yaş aralığındadır, yaş ortalaması 20.83’dür. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Eş Seçme Stratejileri Envanteri”, “Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği”, “Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği” ve “Özerklik-İlişkisellik Ölçeği” kullanılmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda; toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun ve özerk-ilişkisel benliğin aile kurumu ve güvenin anlamlı yordayıcıları olduğu görülmüştür. Benliğin ayrımlaşmasının sosyoekonomik durumu; toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun, benliğin ayrımlaşmasının ve ilişkisel benliğin dini ve siyasi benzerliği yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun fiziksel özelliği; toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutum, özerk benlik, özerk-ilişkisel benliğin bekâret alt boyutunu yordadığı görülmektedir. Ayrıca toplumsal cinsiyet rollerine yönelik eşitlikçi tutumun ve benliğin ayrımlaşmasının çocuk bakımını; ilişkisel benliğin ise aşkı yordadığı görülmektedir.

Keywords

References

Altuntaş, S. ve Atlı, A. (2015). Eş seçme stratejileri envanteri geliştirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(32), 123-135. Erişim adresi http://sbed.mku.edu.tr/article/view/5000139065
Arnett, J. J. (2007). Emerging adulthood: What is it, and what is it good for? Child Development Perspectives, 1(2), 68-73. doi: 10.1111/j.1750-8606.2007.00016.x (Erişim Tarihi:11/09/2018)
Bacanlı, H. (2001). Eş tercihleri. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(15), 7-16. Erişim adresi http://www.pdrdergisi.org/index.php/pdr/article/view/333 (Erişim Tarihi:27/02/2018)
Başay, A. C. (2015). Üniversite öğrencilerinin benlik yapısı ve eş seçme kriterleri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Konya. Bozgeyikli, H. ve Toprak, E. (2013). Üniversiteli gençlerin eş seçim kriterlerinin sıralama yargılarıyla ölçeklenmesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 1(1), 68-87. Erişim adresi http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423901631.pdf (Erişim Tarihi:01/03/2018)
Buss, D. M. (1989). Sex differences in human mate preferences: Evolutionary hypotheses tested in 37 cultures. Behavioral and Brain Sciences, 12(1), 1-14. doi: 10.1017/s0140525x00023992 (Erişim Tarihi:20 /02/2018)
Buunk, B. P., Dijkstra, P., Fetchenhauer, D. & Kenrick, D. T. (2002). Age and gender differences in mate selection criteria for various involvement levels. Personal Relationships, 9(3), 271-278. doi: 10.1111/1475-6811.00018 (Erişim Tarihi:19/02/2018)
Cross, S. E. & Madson, L. (1997). Models of the self: Self-construals and gender. Psychological Bulletin, 122(1), 5-37. doi: 10.1037//0033-2909.122.1.5 (Erişim Tarihi:07/10/2018)
Cüceloğlu, D. (2011). İnsan ve davranışı: psikolojinin temel kavramları (21. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.

Cunningham, S. J. & Russell, P. A. (2004). The influence of gender roles on evolved partner preferences. Sexualities, Evolution & Gender, 6(2-3), 131-150. doi: 10.1080/14616660412331332909 (Erişim Tarihi:27/09/2018)
Doğru, D. (2017). Algılanan anne baba tutumlarının eş seçme stratejileri ve evlilik tutumu ile ilişkisi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul.
Dokur, M. ve Profeta, Y. (2006). Aile ve çift terapisi. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Durmazkul, A. (1991). Cinsiyete göre üniversite öğrencilerinin eş seçimi tercihleri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara.
Eagly, A. H., Wood, W. & Diekman, A. B. (2000). Social role theory of sex differences and similarities: A current appraisal. In T. Eckes & H. M. Trautner (Ed.), The developmental social psychology of gender (pp. 123-174). New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Efe, E. (2013). Üniversite öğrencilerinin eş seçme eğilimleri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara.
Gazioğlu, A. E. İ. (2008). Gender, gender roles affecting mate preferences in turkish college students. College Student Journal, 42(2), 603-616.
Gök, F. G. (2013). Evli kadın ve erkeklerin toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili algılarının aile işlevlerine yansıması, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü: Ankara.
Günay, G. ve Bener, Ö. (2013). Gençlerin evlilik ve aile yaşamına ilişkin tutumları. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-16. doi: 10.14230/joiss9 (Erişim Tarihi:28/02/2018)
Helgeson, V. S. (2012). The psychology of gender (4 ed.). New Jersey: Pearson Education, Inc.
Işık, E. ve Bulduk, S. (2014, Nisan). Benliğin ayrımlaşması ölçeğinin üniversite öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Avrasya Eğitim Araştırmaları Kongresi'nde sunulmuştur, İstanbul.
Johannesen-Schmidt, M. C., & Eagly, A. H. (2002). Another look at sex differences in preferred mate characteristics: The effects of endorsing the traditional female gender role. Psychology of Women Quarterly, 26(4), 322-328. doi: 10.1111/1471-6402.t01-2-00071 (Erişim Tarihi:17/02/2018)
Kağıtçıbaşı, Ç. (1996). İnsan, aile, kültür (3. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Kağıtçıbaşı, Ç. (2010). Benlik, Aile ve İnsan Gelişimi- Kültürel Psikoloji. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Kağıtçıbaşı, Ç. (2013). Günümüzde insan ve insanlar: Sosyal psikolojiye giriş (15. Baskı). İstanbul: Evrim Yayınevi.
Kılıç, D., Kaygusuz, C., Bağ, B. ve Tortumluoğlu, G. (2007). Üniversite öğrencilerinin eş seçimine ve evliliğe ilişkin görüşleri. Sağlık ve Toplum Dergisi, 17(1), 32-42.
Körük, S. (2019). Eşimizi nasıl seçeriz? Eş seçimi üzerine bir derleme. E. Harmata (Ed), 21. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi Tam Metin Kitabı (112-117). Ankara: Türk PDR Derneği Yayınları.
March, E., & Grieve, R. (2016). Social‐economic theory and short‐term mate preferences: The effects of gender roles and socioeconomic status. Australian Journal of Psychology, 68(4), 241-250. doi: 10.1111/ajpy.12102 (Erişim Tarihi:15/04/2020)
Markus, H. R. & Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98(2), 224- 253. doi: 10.1037//0033-295x.98.2.224 (Erişim Tarihi:22/02/2018)
Prakash, R., & Singh, A. (2014). Who marries whom? Changing mate selection preferences in urban India and emerging implications on social institutions. Population Research and Policy Review, 33(2), 205-227. doi: 10.1007/s11113-013-9294-5 (Erişim Tarihi:15/04/2020)
Rodríguez-González, M., Skowron, E. A., Cagigal de Gregorio, V. & Muñoz San Roque, I. (2016). Differentiation of self, mate selection, and marital adjustment: Validity of postulates of Bowen theory in a Spanish sample. The American Journal of Family Therapy, 44(1), 11-23. doi: 10.1080/01926187.2015.1099415 (Erişim Tarihi:01/03/2018)
Schwarz, S. & Hassebrauck, M. (2012). Sex and age differences in mate-selection preferences. Human Nature, 23(4), 447-466. doi: 10.1007/s12110-012-9152-x (Erişim Tarihi:18/02/2018)
Skowron, E. A. & Friedlander, M. L. (1998). The Differentiation of Self Inventory: Development and initial validation. Journal of Counseling Psychology, 45(3), 235-246. doi: 10.1037//0022-0167.45.3.235 (Erişim Tarihi:26/02/2018)
Skowron, E. A. & Schmitt, T. A. (2003). Assessing interpersonal fusion: Reliability and validity of a new DSI fusion with others subscale. Journal of Marital and Family Therapy, 29(2), 209-222. doi: 10.1111/j.1752-0606.2003.tb01201.x (Erişim Tarihi:01/03/2018)
Todosijeviç, B., Ljubinkoviç, S. & Aranciç, A. (2003). Mate selection criteria: A trait desirability assessment study of sex differences in Serbia. Evolutionary Psychology, 1(1), 116-126. doi: 10.1177/147470490300100108 (Erişim Tarihi:11/02/2018)
Zeyneloğlu, S. (2008). Ankara'da hemşirelik öğrenimi gören üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Hacettepe Üniveristesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü: Ankara.
Zeyneloğlu, S. ve Terzioğlu, F. (2011). Development and psychometric properties gender roles attitude scale. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 409-420. Erişim adresi https://dergipark.org.tr/hunefd/issue/7796/102087 (Erişim Tarihi:09/11/2018)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Studies on Education

Journal Section

Research Article

Authors

Elvan Türk Çatılı ^*
0000-0002-6423-8208
Türkiye

Raşit Avcı
0000-0003-4947-3397
Türkiye

Publication Date

September 27, 2021

Submission Date

October 20, 2020

Acceptance Date

February 22, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 11 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.24315/tred.812057

IZ

https://izlik.org/JA82NH74FC

Cite

RIS / Bibtex

APA

Türk Çatılı, E., & Avcı, R. (2021). BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1349-1365. https://doi.org/10.24315/tred.812057

AMA

1.Türk Çatılı E, Avcı R. BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ. Trakya Eğitim Dergisi. 2021;11(3):1349-1365. doi:10.24315/tred.812057

Chicago

Türk Çatılı, Elvan, and Raşit Avcı. 2021. “BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ”. Trakya Eğitim Dergisi 11 (3): 1349-65. https://doi.org/10.24315/tred.812057.

EndNote

Türk Çatılı E, Avcı R (September 1, 2021) BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ. Trakya Eğitim Dergisi 11 3 1349–1365.

IEEE

[1]E. Türk Çatılı and R. Avcı, “BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ”, Trakya Eğitim Dergisi, vol. 11, no. 3, pp. 1349–1365, Sept. 2021, doi: 10.24315/tred.812057.

ISNAD

Türk Çatılı, Elvan - Avcı, Raşit. “BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ”. Trakya Eğitim Dergisi 11/3 (September 1, 2021): 1349-1365. https://doi.org/10.24315/tred.812057.

JAMA

1.Türk Çatılı E, Avcı R. BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ. Trakya Eğitim Dergisi. 2021;11:1349–1365.

MLA

Türk Çatılı, Elvan, and Raşit Avcı. “BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ”. Trakya Eğitim Dergisi, vol. 11, no. 3, Sept. 2021, pp. 1349-65, doi:10.24315/tred.812057.

Vancouver

1.Elvan Türk Çatılı, Raşit Avcı. BELİREN YETİŞKİNLERDE TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNE YÖNELİK TUTUMUN, BENLİK KURGUSUNUN VE BENLİĞİN AYRIMLAŞMASININ EŞ SEÇME STRATEJİLERİNİ YORDAMADAKİ ROLÜ. Trakya Eğitim Dergisi. 2021 Sep. 1;11(3):1349-65. doi:10.24315/tred.812057

Cited By

Do Mate Selection Myths Shape Marriage Decision? A Qualitative Study on Adults’ Marital Belief

Marriage & Family Review

https://doi.org/10.1080/01494929.2025.2583212